Kategorie

Działalność pozarolnicza – umowa zlecenia: zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych

Joanna Stolarska
Prowadzenie działalności pozarolniczej stanowi tytuł do obowiązkowego objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Od tej ogólnej zasady można jednak wskazać liczne wyjątki, związane najczęściej z sytuacjami, w których prowadzenie działalności nie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń. Mamy wówczas do czynienia z tzw. zbiegiem tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. W takich przypadkach obowiązek odprowadzania składek przez płatnika zależy od poziomu przychodów uzyskiwanego z tytułu umowy zlecenia.

Prowadzenie pozarolniczej działalności lub współpraca przy niej może być jednym z dwóch lub więcej tytułów do objęcia ubezpieczeniami społecznymi. Powstaje wówczas tzw. zbieg tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym. Jednym z najczęściej występujących zbiegów tytułów jest jednoczesne prowadzenie pozarolniczej działalności oraz wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy cywilnoprawnej rodzącej obowiązek ubezpieczeń.

Zlecenie w ramach działalności

Reklama

Rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczeniowego przy zbiegu tytułów działalność – zlecenie może nastręczać trudności, gdyż umowa zlecenia (lub inna cywilnoprawna umowa o świadczenie usług) może być realizowana zarówno jako działalność wykonywana osobiście, jak i w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności. W takiej sytuacji zasadnicze znaczenie dla ustalenia obowiązku ubezpieczeniowego ma zakwalifikowanie czynności, wykonywanych przez tę osobę, dla celów podatkowych.

Gdy umowa zlecenia jest wykonywana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przedmiot prowadzonej działalności jest taki sam jak przedmiot wykonywanej umowy zlecenia, a dla celów podatkowych przychód z umowy jest traktowany jako przychód z działalności, wówczas umowa zlecenia nie jest traktowana jako odrębny tytuł do ubezpieczeń, tylko jako jedna z umów, na podstawie której działalność jest prowadzona. Tym samym jedynym tytułem do ubezpieczeń jest prowadzona działalność, a z umowy zlecenia nie powinny być odprowadzane żadne składki.

Inaczej rzecz się ma, gdy zlecenie jest wykonywane „obok” prowadzonej działalności gospodarczej, przedmiot umowy zlecenia jest inny niż przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej, a przychody z tytułu umowy zlecenia są dla celów podatkowych traktowane jako uzyskiwane z działalności wykonywanej osobiście (nie zaś w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej). W takiej sytuacji następuje zbieg tytułów do ubezpieczenia, który rozstrzyga się zgodnie z art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawy o sus).

Działalność gospodarcza i zlecenie

Generalną zasadą, obowiązującą osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, które jednocześnie wykonują pracę na podstawie umowy zlecenia (umowy agencyjnej albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia), jest obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności, jeżeli z tytułu wykonywania umowy zlecenia podstawa wymiaru składek jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą (przykład 1). Osoba ta może być dobrowolnie, na swój wniosek, objęta ubezpieczeniami również z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia.


Przez obowiązującą daną osobę najniższą podstawę wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność należy rozumieć:

  • 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
  • 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, w przypadku gdy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą opłaca składki obliczone od podstawy wymiaru określonej w art. 18a ust. 1 ustawy o sus.

Należy pamiętać, że zasada ta dotyczy jedynie przedsiębiorców, a zatem osób prowadzących działalność gospodarczą na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (usdg) lub innych przepisów szczególnych. Dotyczy również tych osób, które po dokonaniu wpisu do ewidencji, zgodnie z przepisami usdg, wykonują wolny zawód w ramach działalności gospodarczej, oraz osób, które działalność gospodarczą prowadzą w ramach spółki cywilnej.

Podleganie po zakończeniu umowy

Płatnik musi pamiętać, że zbieg tytułów do objęcia ubezpieczeniem społecznym ma miejsce tylko w przedziale czasowym, w którym faktycznie wykonywana jest zarówno działalność gospodarcza, jak i umowa zlecenia. Oznacza to m.in., że nie można wyłączyć obowiązku ubezpieczeniowego z tytułu działalności, nawet w przypadku uzyskania ze zlecenia przychodu wyższego niż wymagane dla przedsiębiorcy minimum z działalności, jeżeli wypłata nastąpiła już po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy zlecenia. W takim przypadku w ogóle nie ma mowy o zbiegu tytułów, ponieważ przychód został uzyskany po ustaniu tytułu do ubezpieczeń.

Działalność inna niż gospodarcza

W przypadku zbiegu z umową zlecenia osoba, która prowadzi pozarolniczą działalność inną niż działalność gospodarcza, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu, który powstał wcześniej. Ma jednak prawo zmienić tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym i wybrać jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych wykonywaną jednocześnie pracę na podstawie umowy zlecenia. Co więcej, w takim przypadku nie ma znaczenia wysokość podstawy wymiaru składek z umowy cywilnej. Można wybrać jako tytuł do ubezpieczeń umowę zlecenia, nawet jeżeli przychód z tej umowy, a tym samym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, są niższe niż minimalna podstawa z tytułu działalności pozarolniczej (przykład 2).

Umowa zlecenie dla ucznia i studenta

Osoby prowadzące działalność pozarolniczą oraz zatrudnione na podstawie umowy zlecenia, które jednocześnie są studentami lub uczniami gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych, do ukończenia 26 lat podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wyłącznie z tytułu prowadzonej działalności. Ani umowa zlecenia, ani żadna inna umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, dla tej grupy osób nie stanowi bowiem tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym – ani obowiązkowo, ani dobrowolnie.


PRZYKŁAD 1: Działalność gospodarcza i umowa zlecenia

Prowadzenie działalności Maria S. prowadzi działalność gospodarczą od 1 lutego 2010 r. W okresie od 1 września do 30 listopada 2010 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia (zlecenie nie było wykonywane w ramach działalności prowadzonej przez ubezpieczoną).

Z tytułu umowy zlecenia uzyskała ona następujące przychody:

– we wrześniu 2010 r. – brak przychodu,

– w październiku 2010 r. – 1000 zł,

– w listopadzie 2010 r. – 2000 zł.

WARIANT 1: Składki z działalności odprowadzane od kwot przewidzianych dla osób prowadzących działalność.

Najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osób prowadzących działalność pozarolniczą w 2010 r. wynosi 1887,60 zł.

W związku z tym Maria S. podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych zgodnie z następującym schematem:

  • od 1 lutego do 31 sierpnia 2010 r. – z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej;
  • we wrześniu 2010 r. – z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (występuje zbieg tytułów, ale ze względu na brak przychodu nie ma możliwości obowiązkowego ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia);
  • w październiku 2010 r. – z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (występuje zbieg tytułów, ale ze względu na przychód niższy, niż obowiązująca płatniczkę minimalna podstawa wymiaru składek z tytułu działalności – wspomniane 1887,60 zł – nie ma możliwości obowiązkowego ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia). Z tytułu umowy zlecenia Maria S. może zostać objęta ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na zasadzie dobrowolności, pociągnie to za sobą również konieczność ubezpieczenia wypadkowego. Składka zdrowotna musi zostać opłacona od obu tytułów – prowadzonej działalności i umowy zlecenia;
  • w listopadzie 2010 r. – z tytułu prowadzenia działalności.

Ubezpieczona może również zmienić tytuł do ubezpieczeń na umowę zlecenia. Ma taką możliwość, ponieważ podstawa wymiaru składek ze zlecenia (2000 zł) jest wyższa niż obowiązujące płatniczkę minimum z prowadzenia działalności (1887,60 zł). Z tytułu prowadzenia działalności Maria S. może wówczas zostać objęta ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na zasadzie dobrowolności, pociągnie to za sobą również konieczność ubezpieczenia wypadkowego.

Składka zdrowotna musi zostać opłacona od obu tytułów – prowadzonej działalności i umowy zlecenia;

  • od 1 grudnia 2010 r. – z tytułu prowadzonej działalności.

WARIANT 2: Składki z działalności odprowadzane na tzw. warunkach preferencyjnych, przewidzianych dla osób rozpoczynających działalność.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w 2010 r. dla osób rozpoczynających prowadzenie działalności (spełniających warunki wskazane w art. 18a ustawy o sus) wynosi 395,10 zł.

W związku z tym Maria S. podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych zgodnie z następującym schematem:

  • od 1 lutego do 31 sierpnia 2010 r. – z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej;
  • we wrześniu 2010 r. – z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (występuje zbieg tytułów, ale ze względu na brak przychodu nie ma możliwości obowiązkowego ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia);
  • w październiku i listopadzie 2010 r. – z tytułu prowadzenia działalności. Ubezpieczona może również zmienić tytuł do ubezpieczeń. Ma taką możliwość, ponieważ podstawy wymiaru składek ze zlecenia (1000 zł w 10/2010 r.; 2000 zł w 11/2010 r.) są wyższe niż obowiązujące płatniczkę minimum z prowadzenia działalności (395,10 zł). Z tytułu prowadzenia działalności Maria S. może wówczas zostać objęta ubezpieczeniem emerytalno-rentowym na zasadzie dobrowolności, pociągnie to za sobą również konieczność ubezpieczenia wypadkowego. Składka zdrowotna musi zostać opłacona od obu tytułów – prowadzonej działalności i umowy zlecenia;
  • od 1 grudnia 2010 r. – z tytułu prowadzonej działalności.

PRZYKŁAD 2: Działalność inna niż gospodarcza i umowa zlecenia

Marcin W. od 15 września 2010 r. prowadzi działalność pozarolniczą jako wspólnik spółki jawnej.

Oprócz tego od 1 października 2010 r. podjął zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia. Z tytułu zawartej umowy uzyskał przychody w wysokości:

  • w październiku 2010 r. – 300 zł,
  • w listopadzie 2010 r. – 360 zł.

Płatnik podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności prowadzonej jako wspólnik spółki jawnej. Jednakże w okresie od 1 października 2010 r. może zmienić tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczeniowym i wybrać w miejsce działalności (z której odprowadza składki od podstawy 1887,60 zł) umowę zlecenia (z podstawą wymiaru składek 300 zł w październiku i 360 zł w listopadzie). Natomiast składkę na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne płatnik musi opłacić z obydwu tytułów.

Podstawa prawna

  • Art. 6 ust. 1 pkt 4, 5, art. 9 ust. 2, 2a, art. 18 ust. 3, 8, art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 225, poz. 1474.
  • Art. 66 ust. 1 lit. c) i e), art. 69 ust. 1, art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – t.j. Dz.U z 2008 r. nr 164, poz. 1027; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 225 poz. 1465.
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.