Kategorie

Jak zawrzeć umowę cywilnoprawną z małoletnim

Aldona Salamon
Specjalista prawa pracy i zarządzania personelem; doświadczony praktyk z wieloletnim stażem pracy w dziale personalnym, zajmujący się na co dzień zagadnieniami związanymi z prawem pracy, wynagrodzeniami oraz prawem ubezpieczeń społecznych. Trener i wykładowca, m.in. w zakresie szkoleń i kursów z tematyki naliczania wynagrodzeń (od podstaw i dla zaawansowanych) oraz prawa ubezpieczeń społecznych.
Zawierając umowę zlecenia z małoletnim należy pamiętać, że zgody w tym zakresie musi udzielić rodzic lub opiekun prawny. Inaczej wygląda sytuacja, kiedy z ważnych powodów osoba niepełnoletnia wcześniej uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych. Wówczas zgoda przedstawiciela ustawowego takiej osoby na zawarcie m.in. umowy cywilnoprawnej nie jest wymagana.
Reklama

Od września chcemy zawrzeć umowę zlecenia z osobą, która 18 lat ukończy w listopadzie br. Czy jest taka możliwość? Jeśli tak, to jakich formalności musimy dopełnić i jak wygląda rozliczenie podatkowo-składkowe wynagrodzenia z umowy z małoletnim?

Zawarcie umowy zlecenia z osobą niepełnoletnią jest dopuszczalne. W takim przypadku, dla ważności umowy, konieczna jest zgoda przedstawiciela ustawowego tej osoby, a zatem rodzica lub opiekuna prawnego. Zgoda nie musi zostać wyrażona w formie pisemnej, wystarczy że będzie wyrażona przez jakiekolwiek zachowanie przedstawiciela w sposób dostatecznie ją uzasadniający. Do celów dowodowych zalecana jest pisemna forma zgody. Jeżeli osoba, którą chcą Państwo zatrudnić w charakterze zleceniobiorcy, jest uczniem (np. szkoły ponadgimnazjalnej), to z tytułu umowy zlecenia nie będzie podlegać ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu. Jeżeli natomiast osoba ta nie posiada statusu ucznia, to z tytułu umowy zlecenia będzie podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu, a dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Od przychodów uzyskanych przez tę osobę powinni Państwo naliczyć zaliczkę na podatek dochodowy lub odpowiednio pobrać podatek ryczałtowy.

Redakcja poleca produkt: Rewolucja w umowach zlecenie

Reklama

Zgodnie z treścią art. 11 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.), pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności. Natomiast małoletni, który ukończył 13 lat, jest osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych (art. 15 k.c.). W przepisie tym chodzi o osoby małoletnie aż do uzyskania przez nie pełnoletności, czyli – co do zasady – do momentu osiągnięcia przez nie 18. roku życia. Wyjątek stanowią osoby, które z ważnych powodów, za zgodą sądu opiekuńczego, wstąpiły w związek małżeński przed ukończeniem 18 lat i w ten sposób uzyskały pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej także w razie unieważnienia małżeństwa (art. 10 § 2 k.c.).

Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, dla ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych, a więc, co do zasady, osoba która ukończyła 13 lat, a nie ukończyła 18 lat, zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego (art. 17 k.c.). Zawarcie umowy zlecenia z osobą, o której mowa w pytaniu, jest zatem dopuszczalne, lecz dla ważności umowy niezbędna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego, czyli rodzica lub opiekuna prawnego. Regulacja ta ma na celu ochronę osoby, która ze względu na wiek nie jest w stanie w pełni ocenić skutków zawieranych przez siebie umów. Najczęściej przedstawicielami ustawowymi osoby małoletniej są rodzice sprawujący władzę rodzicielską, przy czym, jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, wówczas każde z nich może działać samodzielnie. O sprawach istotnych dotyczących dziecka rozstrzygają wspólnie oboje rodzice, jednak obowiązku tego nie można rozszerzać na zawarcie przez małoletniego umowy zlecenia. Do zawarcia umowy zlecenia z małoletnim wystarczy zatem zgoda jednego z rodziców. Należy dodać, że osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych bez zgody przedstawiciela ustawowego może zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego (np. dokonywania codziennych zakupów).

Do zawarcia umowy zlecenia z małoletnim wystarczy zgoda jednego z rodziców.


Zarówno umowa zlecenia, jak i inne umowy cywilnoprawne nie są umowami zawieranymi w odniesieniu do drobnych, bieżących spraw życia codziennego, lecz dotyczą wykonywania określonych czynności prawnych. Istotną kwestią, wymagającą wyjaśnienia, jest forma zgody przedstawiciela ustawowego na zawarcie umowy zlecenia przez osobę małoletnią, jak również czas, w którym ta zgoda powinna być wyrażona. Kwestie te ustawodawca uregulował w art. 63 k.c. Przepis ten stanowi, że jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna, oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w tej samej formie. Ponieważ w przypadku umowy zlecenia przepisy k.c. nie narzucają jakiejkolwiek formy (umowa ta nie musi być zawarta w formie pisemnej), zgoda przedstawiciela ustawowego może zostać wyrażona również w dowolnej formie – np. ustnie. Dowolna forma wyrażenia zgody przez przedstawiciela ustawowego ma zastosowanie nawet wówczas, gdy umowa zlecenia z małoletnim została zawarta w formie pisemnej. Do celów dowodowych rekomendowana jest jednak pisemna forma zgody. Zgoda może zostać wyrażona zarówno przed, jak i po zawarciu umowy zlecenia. Jak bowiem stanowi art. 63 § 1 k.c., jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty. Oznacza to, że jeżeli w chwili zawarcia umowy zlecenia małoletni nie posiadał zgody rodzica, umowa ta zachowuje ważność, gdy zgodę taką uzyskał w terminie późniejszym.

Gdy umowa zlecenia zostaje zawarta z osobą poniżej 16. roku życia

Przepis art. 3045 Kodeksu pracy określa szczególne warunki dotyczące wykonywania pracy lub innych zajęć zarobkowych przez dzieci, tj. przez osoby w wieku do 16 lat zarówno w ramach stosunku pracy, jak i w ramach umów cywilnoprawnych. Z pracy dzieci mogą korzystać tylko podmioty zajmujące się którąś z działalności wskazanych w tym przepisie, tj.:

  • kulturalną,
  • artystyczną,
  • sportową,
  • reklamową.

Podjęcie pracy lub innego zajęcia zarobkowego przez dziecko (zawarcie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej) musi być każdorazowo poprzedzone wydaniem przez właściwego inspektora pracy stosownego zezwolenia dla podmiotu, który ma zamiar zatrudnić dziecko. Z wnioskiem o wydanie tego zezwolenia występuje podmiot prowadzący działalność kulturalną, artystyczną, sportową lub reklamową. Pojęcie „dziecko” dotyczy osób poniżej 16. roku życia, a zatem te szczególne ograniczenia nie znajdują zastosowania w odniesieniu do sytuacji opisanej w pytaniu.

Składki ZUS od wynagrodzenia

Umowa zlecenia co do zasady stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz do ubezpieczenia zdrowotnego. Na zasadzie dobrowolności zleceniobiorca może natomiast przystąpić do ubezpieczenia chorobowego. Osoba małoletnia wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia najczęściej jest jednocześnie uczniem. W zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz zdrowotnemu uczniowie gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych i szkół ponadpodstawowych oraz studenci – do ukończenia 26. roku życia, wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia, nie podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym – ani obowiązkowo, ani dobrowolnie. Nie podlegają również ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 6 ust. 4 ustawy o sus i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Do celów ubezpieczeń w ZUS uznaje się, że uczniem – do 31 sierpnia każdego roku – jest osoba, która:

  • kontynuuje naukę w tej samej szkole,
  • ukończyła szkołę i rozpoczyna naukę w szkole, w której rok szkolny rozpoczyna się 1 września,
  • ukończyła szkołę i nie kontynuuje nauki.

Osobę, która przedstawi zaświadczenie o przyjęciu na studia wyższe, uznaje się za ucznia do 30 września. Zatem, jeżeli osoba, o której mowa w pytaniu, posiada status ucznia, to z tytułu zawartej umowy zlecenia zleceniodawca nie powinien zgłaszać jej do ubezpieczeń społecznych ani do zdrowotnego, jak również nie powinien naliczać tych składek.


Podatek od wynagrodzenia

Podatkowe rozliczenie przychodów uzyskanych przez osobę małoletnią z umowy zlecenia następuje na takich samych zasadach jak rozliczenie podatkowe przychodów uzyskanych przez osobę pełnoletnią. Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej updof), dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, podlegające opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dolicza się do dochodów rodziców, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci. Zatem rodzic jest zobowiązany doliczyć do swoich dochodów dochody małoletniego dziecka, z wyjątkiem dochodów z pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych dziecku do swobodnego użytku.

W efekcie dochody z pracy, czyli dochody uzyskane m.in. na podstawie stosunku pracy, umów cywilnoprawnych czy praktyk uczniowskich, nie podlegają doliczeniu do dochodów rodzica. Rodzic wykazuje te dochody w zeznaniu PIT-37 złożonym na dane małoletniego dziecka, a podpisanym przez siebie. W sytuacji opisanej w pytaniu PIT-37 powinien zostać podpisany przez osobę, której zeznanie roczne będzie dotyczyć, bowiem w momencie jego składania (w roku 2013), osoba ta będzie pełnoletnia (18 lat ukończy w listopadzie 2012 r.).

Przychód uzyskany przez osobę małoletnią z tytułu umowy zlecenia jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 8 updof.

Przychód uzyskany przez osobę małoletnią z tytułu umowy zlecenia jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 8 updof.

Płatnik dokonujący wypłaty wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia ma zatem obowiązek pobrać zaliczkę na podatek w wysokości 18% podstawy opodatkowania. Podstawę tę stanowi przychód pomniejszony o miesięczne koszty uzyskania w wysokości 20% uzyskanego przychodu, z tym że co do zasady koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne, których podstawę wymiaru stanowił ten przychód (art. 22 ust. 9 updof). Obliczony podatek należy zmniejszyć o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobranej ze środków podatnika w wysokości 7,75% podstawy jej wymiaru. Jeżeli od przychodów uzyskiwanych przez osobę małoletnią zleceniodawca będzie pobierał zaliczki na podatek dochodowy, to po zakończeniu roku, w terminie do końca lutego roku następnego, będzie zobowiązany przekazać tej osobie oraz właściwemu urzędowi skarbowemu informację PIT-11. Warto dodać, że w przypadku kiedy suma należności określona w umowie zlecenia zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza kwoty 200 zł, należy pobrać zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 18% przychodu (art. 30 ust. 1 pkt 5a updof). Przychodu opodatkowanego ryczałtem nie należy wykazywać w informacji PIT-11 ani w żadnej innej informacji podatkowej.

Podstawa prawna:

  • art. 10 § 2, art. 11, art. 15, art. 17, art. 63 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93)
  • art. 7, art. 13 pkt 8 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 5a, art. 41 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. Nr 361, ze zm.)
  • art. 3045 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.)
  • art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.)
  • art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.)
Źródło: Sposób na płace
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Niedziela handlowa - lipiec 2021

    Niedziela handlowa - lipiec 2021 r. ma 4 niedziele. Czy 4 lipca, 11 lipca, 18 lipca albo 25 lipca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    System kadrowo-płacowy - o co pytać dostawcę

    System kadrowo-płacowy - o co należy pytać dostawcę przy wyborze oprogramowania HR?

    Praca zdalna - Kodeks pracy [PROJEKT]

    Praca zdalna - Kodeks pracy będzie zawierał przepisy dotyczące pracy zdalnej. Jakie regulacje przewiduje projekt?

    Prace sezonowe a bezpieczeństwo pracowników

    Prace sezonowe zalewają portale z ofertami pracy. Co z bezpieczeństwem pracowników?

    Zmiana warunków pracy cudzoziemca a zezwolenie na pracę

    Czy zmiana warunków pracy cudzoziemca wiąże się z koniecznością zmiany zezwolenia na pracę lub uzyskania nowego?

    Ochrona danych przy pracy zdalnej - 5 wskazówek na wakacje

    Ochrona danych przy pracy zdalnej czyli jak nie narazić firmy na kradzież wrażliwych danych. Oto 5 wskazówek na wakacje dla pracowników zdalnych.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe wynagrodzenia lekarzy rezydentów od 1 lipca 2021 r. przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia o zasadniczych wynagrodzeniach dla rezydentów. Ile wyniosą?

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?