Uprawnienia urlopowe

• Ukończenie szkoły wyższej
• Czas trwania studiów wyższych
• Jednoczesna praca i nauka
• Urlop uzupełniający

Wymiar urlopu wypoczynkowego uzależniony jest od stażu pracy oraz od poziomu wykształcenia pracownika. Zgodnie z Kodeksem pracy do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się okres nauki.

Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:

• zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,

• średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,

• średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat,

• średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata,

• szkoły policealnej - 6 lat,

• szkoły wyższej - 8 lat (art. 155 § 1 k.p.).

Okresy nauki w szkołach ponadpodstawowych nie podlegają sumowaniu. Bierze się pod uwagę wyłącznie liczbę lat odpowiadającą najwyższemu osiągniętemu poziomowi wykształcenia.

Wymiar urlopu w zależności od ogólnego stażu pracy wynosi: 20 dni, jeżeli pracownik zatrudniony jest krócej niż 10 lat, 26 dni, jeżeli pracownik zatrudniony jest co najmniej 10 lat (art. 154 § 1 k.p.).

Ponadto należy zaznaczyć, że okres nauki wlicza się do stażu pracy zawsze, bez względu na okoliczności, np. w jakim okresie od zakończenia nauki - i gdzie pracownik podejmie zatrudnienie.

Pracownik powinien zatem wylegitymować się świadectwem ukończenia szkoły lub dyplomem ukończenia studiów wyższych.

Ukończenie szkoły wyższej

Ukończenie szkoły wyższej oznacza udokumentowane odbycie i zakończenie nauki w szkole wyższej zgodnie z przepisami prawa. Zgodnie z ustawą z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (DzU nr 164, poz. 1365 ze zm.) - art. 167 ustawy - absolwenci studiów otrzymują dyplomy państwowe ukończenia studiów wyższych, potwierdzające uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego. Datą ukończenia studiów jest data złożenia egzaminu dyplomowego, w przypadku kierunków lekarskiego, lekarsko-dentystycznego i weterynarii - data złożenia ostatniego wymaganego planem studiów egzaminu, a w przypadku kierunku farmacji - data zaliczenia ostatniej, przewidzianej w planie studiów praktyki.

Data ukończenia studiów wskazana w dyplomie ma znaczenie w odniesieniu do uprawnień urlopowych i jest datą graniczną. Po tej dacie zalicza się do stażu pracy w zakresie uprawnień urlopowych wskazane w Kodeksie pracy 8 lat. Nie jest ważny rok, w którym nastąpi ukończenie studiów, czy semestr, lecz faktyczna data ich ukończenia.

Przykład

Student podjął pierwszą pracę w życiu 1 stycznia 2007 r., podczas 5. roku studiów. Egzamin magisterski złożył 15 czerwca 2007 r. W tym przypadku w dacie zatrudnienia nie miał prawa do wliczenia do stażu pracy 8 lat studiów. Prawo do zaliczenia nauki w szkole wyższej uzyskał dopiero 15 czerwca 2007 r.

---

Czas trwania studiów wyższych

Do stażu wlicza się wyłącznie ten okres nauki przewidziany przepisami prawa, którego efektem jest ukończenie szkoły wyższej. Nie ma w tym przypadku znaczenia rzeczywisty czas trwania nauki - studiów, lecz okres przewidziany przepisami prawa dotyczący poszczególnych rodzajów studiów. Nie ma znaczenia, czy studia magisterskie zostały przedłużone np. przez powtarzanie roku, urlopy dziekańskie ponad ustawowo określony limit.

Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym studia w uczelni są prowadzone jako studia pierwszego, drugiego stopnia lub jako jednolite studia magisterskie (art. 159 ustawy). Zgodnie z art. 166 wskazanej ustawy studia licencjackie trwają od 6 do 8 semestrów, a studia inżynierskie 7 lub 8 semestrów.

Kodeks pracy nie rozróżnia studiów pierwszego i drugiego stopnia, studiów licencjackich oraz jednolitych magisterskich. W tym zakresie ukończenie którychkolwiek studiów wystarcza, by do stażu pracy zaliczyć 8 lat.

Jednoczesna praca i nauka

Zgodnie z art. 155 § 2 k.p., jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Przykład

W okresie pierwszego zatrudnienia pracownik przez 5 lat studiował. Studia ukończył, co potwierdził dyplomem ukończenia studiów wyższych. Ukończenie studiów powoduje, że do stażu zalicza się 8 lat. Do tej pory zaliczany był okres 4 lat z tytułu ukończenia szkoły ogólnokształcącej. W tym przypadku dla pracownika korzystniejsze jest zaliczenie do stażu pracy okresu rzeczywistego zatrudnienia, zamiast okresu studiów wyższych. Z tytułu ukończenia szkoły ogólnokształcącej zalicza się pracownikowi 4 lat + 5 lat zatrudnienia, co daje razem 9 lat. Natomiast w przypadku zaliczenia do stażu okresu nauki z tytułu ukończenia studiów wyższych zalicza się pracownikowi tylko 8 lat, bowiem nie wlicza się okresu zatrudnienia (jeżeli okresy te dublują się, zalicza się tylko jeden z nich - korzystniejszy).

Urlop uzupełniający

Zdarza się często, że pracownik informuje pracodawcę o ukończeniu studiów. W tym przypadku może mieć zastosowanie instytucja urlopu uzupełniającego. Urlop uzupełniający przysługuje pracownikowi w sytuacji, gdy pracownik wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze.

Do zwiększenia wymiaru urlopu może dojść na skutek:

• upływu okresu pracy powodującego wzrost uprawnień urlopowych (pracownikowi mija 10-letni okres zatrudnienia, zgodnie z art. 154 § 1 k.p.),

• wliczenia do stażu pracy okresu nauki zakończonej w czasie trwania zatrudnienia (art. 155 k.p.).

W odniesieniu do powszechnej regulacji art. 154 § 1 k.p. wymiar urlopu uzupełniającego zawsze będzie wynosił 6 dni roboczych. Pracownik zatem nabędzie prawo do dodatkowych dni urlopu wypoczynkowego, które ma prawo wykorzystać w ciągu aktualnego roku kalendarzowego.

W przypadku urlopu uzupełniającego nie stosuje się zasady proporcjonalności. Zawsze przysługuje on w wymiarze 6 dni.

W sytuacji gdy pracownik nabył prawo do urlopu w zwiększonym wymiarze, nie wykorzystawszy jeszcze urlopu, do którego uprzednio uzyskał prawo w danym roku kalendarzowym, to wówczas przysługuje mu jeden podwyższony urlop.

Jeżeli jednak fakt ukończenia studiów wyższych nie powoduje podwyższenia stażu pracy do 10 lat, to w zakresie uprawnień urlopowych w danym roku nie powoduje to żadnych zmian. Pracodawca odnotowuje jedynie, że staż pracownika w odniesieniu do uprawnień urlopowych zwiększył się odpowiednio.

dr Ewa Wronikowska

Katolicki Uniwersytet Lubelski