Kategorie

Udzielanie urlopów wypoczynkowych dla pracowników odchodzących na emeryturę

Ewa Drzewiecka
Pracownikowi przechodzącemu na emeryturę przysługuje od pracodawcy urlop wypoczynkowy w wymiarze proporcjonalnym do czasu jego zatrudnienia. Pracodawca może jednak udzielić mu więcej dni urlopu. Ważne, by nie był on niższy od przysługującego mu wymiaru.

Na początku każdego roku pracownik pozostający w zatrudnieniu nabywa prawo do kolejnego urlopu w pełnym wymiarze wynikającym z posiadanego stażu pracy (art. 153 § 2 k.p.). Pracownicy, którzy przepracowali mniej niż 10 lat, mają prawo do 20 dni urlopu, gdy więcej niż 10 lat – do 26 dni urlopu. Z takiego wymiaru urlopu korzystają pracownicy przechodzący w danym roku kalendarzowym na emeryturę.

Urlop proporcjonalny

Jeżeli w ciągu roku kalendarzowego dochodzi do rozwiązania stosunku pracy, wówczas pracownik ma prawo u dotychczasowego pracodawcy do urlopu w wymiarze proporcjonalnym do okresu u niego przepracowanego. Kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi w danym roku kalendarzowym. W razie rozwiązania stosunku pracy bez wykorzystania urlopu, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny w wysokości odpowiadającej urlopowi proporcjonalnemu do okresu przepracowanego u dotychczasowego pracodawcy. Zasady te stosuje się w przypadku rozwiązania jednego i nawiązania drugiego stosunku pracy w ciągu roku kalendarzowego, a także wtedy, gdy w dniu rozwiązania stosunku pracy nie wiadomo, czy pracownik podejmie pracę w tym samym roku kalendarzowym. Takie same reguły obowiązują również w przypadku rozwiązania stosunku pracy z powodu uzyskania przez zatrudnionego uprawnień emerytalnych.

Pracodawca może zatem udzielić pracownikowi urlopu proporcjonalnego, jeżeli w chwili jego udzielania wie, że stosunek pracy ustanie w ciągu roku kalendarzowego w związku z przejściem pracownika na emeryturę (uchwała SN z 20 sierpnia 1997 r., sygn. akt III ZP 26/97, OSP 1998/7-8/126). Osobie tej przysługuje urlop proporcjonalny, pod warunkiem że nie wykorzystała go wcześniej – w przysługującym jej lub wyższym wymiarze. Łącznie jednak nie może on przekroczyć 26 dni. Obowiązek udzielenia urlopu wypoczynkowego nie oznacza wcale konieczności udzielenia go w naturze. Jeżeli obecność pracownika jest niezbędna w zakładzie pracy, wówczas pracodawca wypłaci pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystane dni wolne.

Warto podkreślić, że bez obiektywnych powodów pracodawca nie może różnicować pracowników na tych, którym przed rozwiązaniem stosunku pracy przed przejściem na emeryturę udzielił całego urlopu, i tych, którym nie udzielił urlopu pomimo ich wniosku. Takie działanie byłoby bowiem dyskryminacją i narażałoby pracodawcę na wypłatę odszkodowania.


Termin urlopu

Przepisy kodeksu pracy zobowiązują pracodawcę do udzielenia pracownikowi urlopu w roku, w którym nabył do niego prawo. W razie odmowy jego udzielenia pracownikowi nie przysługuje roszczenie o jego uzyskanie w konkretnym terminie. Wyjątkowo w dwóch sytuacjach pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu w terminie wybranym przez pracownika. Po pierwsze, pracodawca jest związany wnioskiem pracownicy/pracownika o udzielenie urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim/ojcowskim. Po drugie, pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu podczas ferii pracownikowi młodocianemu uczęszczającemu do szkoły, bez składania przez niego wniosku. Pracodawca nie musi natomiast udzielić urlopu w terminie wybranym przez pracownika odchodzącego na emeryturę.

Wypoczynek rencisty

Wymienione zasady udzielania urlopu stosuje się również do pracowników przechodzących na rentę w danym roku kalendarzowym. Chociaż nierzadko pracownicy ci nie wykonują pracy przez wiele miesięcy, to jednak uzyskują oni prawo do urlopu wypoczynkowego. Podstawową przesłanką roszczenia o urlop jest bowiem istnienie między stronami stosunku pracy. Jeżeli pracownik nie wykonywał pracy z powodu choroby i pobierał zasiłek chorobowy (nawet wielomiesięczny) lub świadczenie rehabilitacyjne, to również nabywa prawo do urlopu z pierwszym dniem kolejnego roku (uchwała SN z 4 kwietnia 1995 r., sygn. akt I PZP, OSNAPiUS 1995/18/228). A zatem pracownikowi, który otrzymuje przez cały rok kalendarzowy wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne, przysługuje urlop w pełnym należnym mu wymiarze.

PRZYKŁAD 1: Prawo do urlopu proporcjonalnego

Pracownica nabyła 1 stycznia 2011 r. prawo do urlopu w pełnym wymiarze 26 dni roboczych. Kilka dni później wystąpiła z wnioskiem o udzielenie jej urlopu w tym wymiarze. Pracodawca odmówił, ponieważ wiedział, że pracownica za kilka miesięcy przejdzie na emeryturę. Postępowanie pracodawcy jest zgodne z prawem. Dotychczasowy pracodawca nie ma bowiem obowiązku udzielenia pracownikowi całego urlopu wypoczynkowego nabytego z kolejnym rokiem pracy. Każdy pracodawca odpowiada tylko za tę część urlopu, która dotyczy zatrudnienia w jego zakładzie pracy. Nie ma więc obowiązku udzielenia urlopu przekraczającego okres zatrudnienia. Wynika to także z istoty urlopu wypoczynkowego, który powinien służyć regeneracji sił pracownika i jest związany ze świadczeniem pracy w określonym czasie (por. uchwała SN z 20 sierpnia 1997 r., sygn. akt III ZP 26/97, OSP 1998/7-8/126).


PRZYKŁAD 2: Odmowa bez dyskryminacji

Bożena W. i Jan S. przechodzą w kwietniu 2011 r. na emeryturę. Oboje chcieliby wykorzystać 26 dni urlopu wypoczynkowego. Pracodawca udzielił Bożenie W. 20 dni urlopu, czyli więcej niż wynika z zasady proporcjonalności. Bożena W. ma prawo do 9 dni urlopu: 26 dni x 4/12 = 9 dni. Natomiast odmówił udzielenia urlopu Janowi S. Pracodawca oczekuje bowiem, że pracownik wdroży w swoje dotychczasowe obowiązki nowo zatrudnioną osobę. W tej sytuacji zachowanie pracodawcy jest obiektywnie uzasadnione i nie stanowi dyskryminacji.

PRZYKŁAD 3: Obowiązek wypłaty ekwiwalentu

Pracownik rozpoczął pobieranie wynagrodzenia chorobowego, a następnie zasiłku chorobowego w 2010 r. W lutym 2011 r. pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn przez niego niezawinionych. W 2011 r. pracownik nie przepracował ani jednego dnia. Jednak 1 stycznia 2011 r. osoba ta była pracownikiem, a zatem ma prawo do urlopu wypoczynkowego, proporcjonalnie za dwa miesiące. Pracodawca rozwiązał umowę o pracę przed wykorzystaniem przez niego urlopu wypoczynkowego w naturze, ma więc obowiązek wypłacić pracownikowi ekwiwalent pieniężny.

Podstawa prawna

  • Art. 153 § 2, art. 1551, 161 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 254, poz. 1700.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Niedziela handlowa - październik 2021

    Niedziela handlowa - październik 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 3 października, 10 października, 17 października, 24 października, 31 października to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Lata pracy a urlop

    Lata pracy a urlop - staż pracy ma znaczenie. Ile dni urlopu przysługuje w pierwszej pracy, a jaki jest wymiar urlopu po pierwszym roku pracy i w późniejszych latach? Sprawdź.

    Czy kwarantanna przerywa urlop?

    Czy kwarantanna przerywa urlop wypoczynkowy? Co na to Kodeks pracy? Czy można pracować na kwarantannie?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę po ustaniu zatrudnienia

    Wypłata wynagrodzenia za pracę po ustaniu zatrudnienia to obwiązek pracodawcy. Kiedy wypłaca się ekwiwalent za urlop, odprawę i odszkodowanie? Co w przypadku śmierci pracownika lub pracodawcy?

    Dofinansowanie pensji z tarczy - zmiany w rozliczaniu

    Dofinansowanie pensji pracowników z tarczy antykryzysowej trzeba rozliczyć. Co się zmieni? Pracodawca zwróci środki pobrane na jednego pracownika, a nie wszystkie dopłaty.

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury i renty będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości? Co z zasiłkami?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.