Kategorie

Opieka nad dzieckiem

Cecylia Bodek
Pracownik, który wychowuje dziecko w wieku do 14 lat, ma prawo do 2 dni płatnego zwolnienia od pracy w danym roku kalendarzowym, niezależnie od liczby dzieci.

Zwolnienie to, potocznie nazywane „opieką na dziecko”, jest udzielane w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (art. 188 k.p.).

Zasadniczo z opieki mogą skorzystać zarówno pracownicy - rodzice, jak i pracownicy - opiekunowie, pod warunkiem że rzeczywiście wychowują dziecko. W sytuacji gdy obydwoje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieni, wówczas ze zwolnienia może korzystać tylko jedno z nich (art. 1891 k.p.). Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby „podzielili się” dniami opieki w ten sposób, że każde z rodziców lub opiekun wykorzysta po jednym dniu zwolnienia w danym roku kalendarzowym.

Wątpliwości dotyczące udzielania zwolnienia najczęściej dotyczą sytuacji, gdy rodzice lub opiekunowie dziecka nie pozostają w związku małżeńskim. W takim przypadku kluczowy jest fakt rzeczywistego wychowywania dziecka.

Przykład

Reklama

O udzielenie opieki może wystąpić pracownik-ojciec, który nie pozostaje w związku małżeńskim z matką dziecka. Pracodawca jest zobowiązany udzielić mu zwolnienia, pod warunkiem że rzeczywiście wychowuje swoje dziecko, a matka dziecka (jeśli jest zatrudniona na podstawie stosunku pracy) nie wykorzystała w danym roku limitu dni opieki.

Podobnie wiele wątpliwości budzą sytuacje, gdy jedno z rodziców lub opiekunów nie pracuje albo korzysta z płatnego (np. urlop macierzyński, zwolnienie lekarskie) lub niepłatnego (np. urlop bezpłatny, wychowawczy) zwolnienia od pracy.

Przykład

Pracownik-ojciec wystąpił o 2 dni opieki nad dzieckiem. Pracodawca odmówił, ponieważ żona pracownika korzysta z urlopu wychowawczego. W takim przypadku jednak pracodawca powinien udzielić pracownikowi zwolnienia od pracy na te dni, gdyż przepisy nie określają, które z rodziców może korzystać z tego zwolnienia i na jakich warunkach.

Czas trwania opieki

Na liczbę przysługujących dni opieki nie ma wpływu liczba posiadanych dzieci, które wychowuje pracownik. Oznacza to, że w zależności od tego, czy wychowuje on jedno, dwoje czy więcej dzieci do lat 14, może on skorzystać tylko z 2 dni opieki w danym roku kalendarzowym.

Przykład

Reklama

Pracownica wychowująca bliźnięta złożyła wniosek o udzielenie jej z tego tytułu 4 dni opieki na dzieci - po dwa na każde z nich. Pracodawca zgodził się udzielić tylko 2 dni, wyjaśniając, że liczba dni opieki nie jest uzależniona od liczby wychowywanych dzieci i nie zwiększa się jej w ten sposób, że na każde dziecko przysługują po 2 dni. W tej sytuacji pracodawca postąpił prawidłowo.

Zwolnienie na dzieci jest udzielane na dany rok kalendarzowy. Niewykorzystane dni przepadają. Jest to zwolnienie celowościowe, które może zostać wykorzystane jedynie „w naturze”. W żadnym przypadku niewykorzystane dni opieki nie przechodzą na kolejny rok kalendarzowy i nie sumują się. Pracownikowi nie przysługuje także żaden ekwiwalent pieniężny rekompensujący niewykorzystanie dni na opiekę.

Przykład

W lutym 2007 r. pracownik wykorzystał jeden dzień opieki na dziecko. Drugi dzień opieki planował wykorzystać pod koniec roku. Jednak w połowie grudnia uległ wypadkowi w drodze do pracy i przebywał na zwolnieniu lekarskim do połowy stycznia 2008 r. W takiej sytuacji z początkiem 2008 r. ma prawo do 2 dni, które może wykorzystać w bieżącym roku.

Opieka na dziecko przysługuje do momentu ukończenia przez nie 14. roku życia. W sytuacji gdy pracownik wychowuje jeszcze jedno dziecko, które nie ukończyło 14 lat, wówczas nadal może korzystać z 2 dni opieki na drugie dziecko aż do dnia jego 14. urodzin.


Przykład

15 września 2008 r. dziecko będzie obchodziło 14. urodziny. Z opieki na nie pracownik może skorzystać więc tylko do dnia poprzedzającego urodziny.

Warunki udzielenia dni wolnych

Opieka jest udzielana na wniosek pracownika i po uzgodnieniu terminu jego wykorzystania z pracodawcą. Termin wykorzystania tych dni określa we wniosku pracownik, natomiast pracodawca nie musi zgodzić się na zaproponowaną datę. Jeżeli jednak obecności pracownika w zakładzie pracy nie wymagają szczególnie ważne okoliczności, pracodawca nie powinien odmawiać udzielenia opieki w dniu wskazanym przez pracownika.

Przykład

Pracownik złożył wniosek o jeden dzień zwolnienia na opiekę nad dzieckiem. Jednak w zakładzie pracy powstała poważna awaria, która unieruchomiła całe przedsiębiorstwo i której usunięcie potrwa kilka dni. Pracownik wnioskujący o opiekę jest jedyną osobą w firmie posiadającą doświadczenie, wiedzę i uprawnienia, aby ją usunąć, a więc w takiej sytuacji pracodawca może odmówić udzielenia zwolnienia. Natomiast w przypadku gdy inny pracownik dysponuje identycznymi kwalifikacjami, wówczas pracodawca powinien udzielić zwolnienia od pracy.

Wynagrodzenie

Za czas zwolnienia od pracy na opiekę nad dzieckiem pracownikowi przysługuje wynagrodzenie. Ustalając wysokość tego wynagrodzenia, należy zmienne składniki wynagrodzenia, ustalane w wysokości przeciętnej, przyjąć z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy. Natomiast jeżeli pracownik jest wynagradzany stałą stawką miesięczną, jego wynagrodzenie pozostanie bez zmian, (§ 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy - DzU nr 62, poz. 289 ze zm.). W przypadku gdy oprócz stałej stawki miesięcznej wypłacane są stałe składniki wynagrodzenia, np. prowizja, lecz w zmiennej wysokości, wówczas, aby obliczyć należne pracownikowi wynagrodzenie, należy zastosować zasady określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU nr 2, poz. 14 ze zm.). W tym celu należy podzielić podstawę wymiaru wynagrodzenia przez liczbę godzin, w czasie których pracownik wykonywał pracę w okresie, z którego została ustalona ta podstawa (czyli z miesiąca, w którym wykorzystał opiekę). Otrzyma się wówczas wynagrodzenie za godzinę pracy, które następnie należy pomnożyć przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, gdyby nie korzystał ze zwolnienia.

Cecylia Bodek

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?