Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ochrona sygnalistów - kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?

Rafał Semczyszyn
Radca prawny
Weronika Stolarczyk
aplikantka radcowska
Ochrona sygnalistów – kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?
Ochrona sygnalistów – kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?
Shutterstock
Na jakim etapie są prace legislacyjne dotyczące ochrony sygnalistów? Kim są sygnaliści? Co z ochroną osób zgłaszających?

Ochrona sygnalistów - termin na implementację dyrektywy

Do 17 grudnia 2021 roku Państwa Członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane były do zaimplementowania do porządku krajowego dyrektywy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 roku w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii - tzw. dyrektywę o sygnalistach (dalej „dyrektywa”). Termin na transpozycję dyrektywy został wydłużony jedynie co do podmiotów prawnych w sektorze prywatnym, zatrudniających od 50 do 249 pracowników (do 17 grudnia 2023 roku).

Od ostatecznego terminu na uchwalenie przyjęcie odpowiednich przepisów minęły już dwa miesiące, a prace nad ustawą utknęły w martwym punkcie. Projekt aktu normatywnego do tej pory nie trafił do Sejmu. Obecnie proces legislacyjny jest na etapie opiniowania.

Sygnalista - kto to?

Kim są sygnaliści? W rozumieniu dyrektywy jest to osoba, która zgłasza Unii Europejskiej zagrożenia lub szkody dla interesu publicznego, o jakich dowiedziała się w związku z wykonywaniem pracy dla organizacji publicznej lub prywatnej lub utrzymywaniem kontaktu z taką organizacją w związku ze swoją działalnością. Dyrektywa zakłada przede wszystkim zapewnianie sygnalistom ochrony, co ma przyczynić się do poprawienia egzekwowania prawa Unii Europejskiej w określonych dziedzinach. Te dziedziny to m.in. zamówienia publiczne, ochrona środowiska, zdrowie publiczne czy ochrona konsumentów.

Zgodnie z projektem ustawy, ochronie podlegać ma osoba fizyczna, zgłaszająca lub ujawniająca publicznie informację o naruszeniu prawa, uzyskaną w kontekście związanym z pracą. Warto w tym miejscu wskazać, że nie dotyczy to wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, ale także do osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, członków organu osoby prawnej a nawet wolontariuszy czy stażystów. Katalog osób zgłaszających jest zatem dość szeroki.

Projekt ustawy przewiduje konieczność utworzenia przez pracodawców regulaminu zgłoszeń wewnętrznych – a więc ustalenia tzw. kanału wewnętrznego dokonywaniazgłoszeń naruszenia prawa. Regulamin powinien również określać sposób podejmowania działań następczych. Utworzenie regulaminu jest obligatoryjne dla pracodawców zatrudniających co najmniej 50 pracowników. Dla pracodawców zatrudniających pracowników w mniejszej liczbie, stworzenie regulaminu jest fakultatywne. Nadto, zgodnie z dyrektywą, przewiduje się również obowiązek stworzenia tzw. kanału zewnętrznego. Polski projekt ustawy zakłada w tym zakresie dokonywanie zgłoszeń organom centralnym (m.in. Rzecznikowi Praw Obywatelskich, a w zakresie zasad konkurencji i ochrony konsumentów – Prezes UOKiK). Dokonanie zgłoszenia zewnętrznego ma być niezależne od zgłoszenia dokonanego w ramach procedury wewnętrznej.

Do projektu zgłoszono szereg uwag, w których wskazuje się m.in. na używanie nieprecyzyjnych określeń czy też posługiwania się określeniami funkcjonującymi już w obrocie prawnym, co może wprowadzać w błąd (np. „postępowanie wyjaśniające” użyte w kontekście działań następczych nie zostało w żaden sposób doprecyzowane, co zdaniem Prezesa UOKiK może rodzić w przyszłości problemy, gdyż pojęcie to funkcjonuje już na gruncie przepisów dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów). Przedmiotem uwag do projektu aktu normatywnego jest również niedokładne odzwierciedlenie implementowanej dyrektywy.

Jakkolwiek proces legislacyjny dotyczący projektu ustawy o sygnalistach stoi w miejscu, tak główne założenia dyrektywy są znane i szeroko opisywane. Pracodawcy objęci obowiązkami wynikającymi z nowych regulacji mogą więc zacząć przygotowywać ramy mechanizmów, jakie będzie należało wprowadzić w zakładach pracy po uchwaleniu ustawy.Warto mieć na uwadze, że projekt przewiduje jedynie 14-dniowe vacatio legis(co notabene stanowi przedmiot krytyki środowisk zgłaszających uwagi do projektu), a regulacje obejmą w pierwszej kolejności podmioty sektora publicznego.

Co z ochroną osób zgłaszających?

Mimo, że Polska nie przyjęła jeszcze do porządku prawnego ustawy w celu implementacji dyrektywy, osoby zgłaszające mają możliwość domagania się ochrony powołując się wprost na dyrektywę, co stoi w zgodzie z zasadą bezpośredniego skutku prawa Unii Europejskiej. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, prawo unijne, poza obowiązkami dla Państw Członkowskich, tworzy także prawa dla jednostek. Wobec tego, obywatel Państwa Członkowskiego może powoływać się wprost na przepisy prawa unijnego przed sądami krajowymi, niezależnie od tego, czy podobne regulacje istnieją w krajowym porządku prawnym. Zasada bezpośredniego skutku odnosi się do dyrektywy, jeśli spełnione są łącznie następujące warunki: 1) Dyrektywa nie została implementowana (W całości lub w części) albo została implementowana niewłaściwie; 2) Upłynął już okres implementacji 3) Przepis jest jasny precyzyjny i bezwarunkowy.1

Dyrektywa ustanawia niejako ramy reżimu ochrony osób dokonujących zgłoszeń - przewiduje szereg środków zapewniających ochronę osobom dokonującym zgłoszeń. Są to zwłaszcza środki ochrony w postaci zakazu działań odwetowych. Działaniami takimi są w szczególności np.: przymusowy urlop bezpłatny, zwolnienie, degradacja, obniżenie wynagrodzenia, negatywna opinia o pracy, dyskryminacja, wcześniejsze rozwiązanie umowy czy też skierowanie na badania psychiatryczne lub lekarskie. Środkiem ochrony ma być również ograniczenie lub całkowite zniesienie odpowiedzialności sygnalisty w zakresie ujawniania informacji. Wobec wyżej opisanej zasady bezpośredniego skutku, sygnalista może wywodzić uprawnienie do ochrony przed działaniami odwetowymi wprost z dyrektywy.

Weronika Stolarczyk
aplikantka II roku na aplikacji radcowskiej w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie pod patronatem radcy prawnego Rafała Semczyszyna

Rafał Semczyszyn
Kancelaria Radcy Prawnego www.rasem.pl

[1]Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 4 grudnia 1974 r. w sprawie 41/74 van Duyn przeciwko Home Office oraz Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 5 kwietnia 1979 r. w sprawie 148/78 PubblicoMinistero przeciwko Tullio Ratti

Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Obowiązki pracodawców 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(2)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
  • HAN
    2022-03-19 14:24:57
    Czy dyrektywa jest wprost prawem UE? Moim zdaniem nie. Dyrektywa wskazuje cel a nie określa zasady prawne. Bez przepisów krajowych nie można mówić o obowiązku podmiotów krajowych do jej stosowania co innego jeżeli chodzi o prawo samych sygnalistów.
    1
    pokażodpowiedzi (1)
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Świadczenia emerytalno-rentowe
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Emerytury i renty podlegają corocznie waloryzacji od dnia:
1 stycznia
1 marca
1 czerwca
1 września
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Badanie stanu trzeźwości w pracy - co się zmieni?
Badanie stanu trzeźwości w pracy przez pracodawcę jest możliwe w ściśle określonych sytuacjach. Nie może on natomiast przeprowadzić kontroli samodzielnie. Jednak ma to ulec zmianie, bowiem trwają prace nad nowymi regulacjami prawnymi. Jak ma wyglądać kontrola trzeźwości pracowników?
Jak obliczyć wymiar urlopu wypoczynkowego?
Sezon urlopowy można uznać za otwarty. Warto więc przypomnieć jakie są zasady wymiaru i udzielania urlopu wypoczynkowego.
Przejście pracownika na emeryturę a należne świadczenia
Czy przejście pracownika na emeryturę uprawnia go do wypłaty należnych świadczeń? Jakich świadczeń może dochodzić pracownik po przejściu na emeryturę?
Wysokość składek ZUS po zmianie formy opodatkowania za rok 2022
Polski Ład po zmianach od 1 lipca stwarza podatnikom, którzy rozliczają się liniowo lub ryczałtem, możliwość zmiany formy opodatkowania za rok 2022. Jakie składki ZUS będą płacili jeśli zdecydują się na taki krok?
Wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego - jak obliczyć
Każdy pracownik ma prawo do urlopu wypoczynkowego. Za czas tej nieobecności przysługuje mu wynagrodzenie, jakie otrzymywałby, gdyby w tym czasie normalnie pracował. W przypadku stałej pensji obliczenie jest proste. Problem pojawia się, gdy pracownik otrzymuje zmienne składniki wynagrodzenia. Zasady ustalania wynagrodzenia urlopowego określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (dalej: rozporządzenie urlopowe). Jak ustalić podstawę wymiaru i obliczyć wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego?
Bezpieczeństwo osobiste pracowników socjalnych
Pracownicy socjalni podczas wykonywania swoich obowiązków zawodowych nierzadko narażeni są na niebezpieczeństwo. Mają więc prawo do szkoleń podnoszących poziom bezpieczeństwa osobistego, które omówimy w niniejszym artykule. Odpowiemy także na pytanie, czy pracownik socjalny może korzystać z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym.
Czy pracownik może wykorzystać czas wolny za nadgodziny w następnym okresie rozliczeniowym
Pracownik złożył wniosek o udzielenie czasu wolnego za nadgodziny. Chce jednak wykorzystać czas wolny w przyszłym okresie rozliczeniowym. Czy pracodawca może udzielić wolne za nadgodziny w innym okresie rozliczeniowym?
Czy przy zmianie wymiaru urlopu wypoczynkowego należy też zmienić informację o warunkach zatrudnienia
Pracownikowi zmienił się wymiar przysługującego mu urlopu wypoczynkowego. Czy w tej sytuacji należy zaktualizować wręczoną mu przy zatrudnieniu informację o warunkach zatrudnienia? Jeśli tak, to w jakim terminie należy to zrobić?
Samopoczucie pracowników a reorganizacja pracy
Ostatnia ewolucja modelu pracy wywołała znaczną rewolucję w jej organizacji. Jesteśmy w centrum nieplanowanej i nieoczekiwanej transformacji, która nie tylko zmienia podejście do niej, ale wprowadza też nowy model współpracy.
Służba wojskowa sposobem na unikanie zwolnień z pracy
Część zatrudnionych wykorzystuje nowe przepisy o służbie wojskowej, by zyskać ochronę przed rozwiązaniem umowy o pracę. Ułatwiają to nieprecyzyjne regulacje.
Pracownicy skarżą się na upały
Mnożą się skargi na pracę w upale. Niektórzy piszą, że pracują w „nagrzanych, blaszanych puszkach”
Polacy popierają strajkujące grupy zawodowe. Aż 61% wierzy w skuteczność protestu. Wyniki badania
Badanie przeprowadzone przez serwis InterviewMe wykazało, że 78% Polaków popiera strajki jako formę protestu w pracy. Jednocześnie 61% badanych wierzy w to, że strajki mogą być skuteczne.
Obowiązki pracodawców w czasie upałów
Skrócenie czasu pracy pracowników, wprowadzenie dodatkowych przerw w pracy, zapewnienie klimatyzacji w pomieszczeniach - to niektóre z działań, jakie powinien podjąć pracodawca w celu poprawienia warunków pracy w czasie upałów.
Minister Maląg o kontroli trzeźwości pracowników
Minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg zapowiedziała: W Kodeksie pracy wprowadzamy rozwiązanie, które umożliwi pracodawcy zbadanie, czy pracownik jest trzeźwy, czy po spożyciu alkoholu lub innych środków.
10 kroków do sukcesu w procesie rekrutacyjnym
Czy wiesz, że proces rekrutacji zaczyna się na długo przed bezpośrednimi spotkaniami z kandydatami? Zanim do nich dojdzie menedżer podejmuje szereg działań we współpracy z rekruterem, których celem jest osiągnięcie pożądanego efektu: zatrudnienie osoby, która najlepiej odnajdzie się w zespole i poradzi sobie z zadaniami. Czy są wśród nich tak zwane „must have”? Odpowiedź jest prosta: oczywiście!
Czy pracownikowi odchodzącemu na emeryturę przysługuje dofinansowanie do wypoczynku, tzw. wczasów pod gruszą
Nasz pracownik przebywa na świadczeniu rehabilitacyjnym do 23 maja 2022 r. Następnie od 24 maja do 31 maja 2022 r. będzie korzystał z urlopu wypoczynkowego. Jego umowa o pracę zostanie rozwiązana z 31 maja 2022 r. w związku z przejściem pracownika na emeryturę. Za niewykorzystany urlop firma wypłaci pracownikowi ekwiwalent. W firmie istnieje zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, z którego wypłacane są tzw. wczasy pod gruszą. Czy pracownik nie otrzyma tego świadczenia z uwagi na niewykorzystanie urlopu w wymiarze 14 kolejnych dni? - pyta Czytelnik z Radomia.
Czy można powierzyć obowiązki nieobecnego pracownika osobie zatrudnionej na innym stanowisku
Jesteśmy małą firmą zatrudniającą osoby na pojedynczych stanowiskach (jedna księgowa, jedna kadrowa, jeden magazynier itp.). Czy w przypadku urlopu magazyniera jego obowiązki można powierzyć osobie zatrudnionej na stanowisku kadrowej? Osoba ta kilka lat temu prowadziła magazyn w ramach dodatkowych obowiązków, za które otrzymywała dodatek specjalny. W tej chwili w jej zakresie obowiązków nie ma informacji o prowadzeniu magazynu.
Najważniejsi są właściwi ludzie. Podejście systemowe w doborze kluczowych pracowników
Dobór personelu to jeden z kluczowych procesów nie tylko w obszarze HR, ale przede wszystkim w budowaniu efektywności organizacji. Nie jest bowiem prawdą, że ludzie są najważniejsi w organizacji, prawdą jest, że najważniejsi są właściwi ludzie. W procesie rekrutacji zwraca się szczególną uwagę na kompetencje kandydatów, zakładając, że wysokie kompetencje oznaczają wysoką energię działania, a co za tym idzie – wysoką efektywność i skuteczność zawodową. Doświadczenia ostatnich lat funkcjonowania w środowiskach VUCA i BANI pokazują, że proces doboru oparty na kompetencjach staje się niewystarczający i często mało skuteczny w odnajdowaniu właściwych osób pasujących do roli w organizacji i kultury organizacyjnej.
KRUS: 40. Międzynarodowe Kolokwium Międzynarodowej Sekcji ISSA ds. Prewencji w Rolnictwie
Przewodnicząca Międzynarodowej Sekcji ISSA ds. Prewencji w Rolnictwie zaprasza do udziału w Kolokwium Sekcji w dniach 22-23 września 2022 r. w Rzymie.
Praca zdalna – przepisy i technologia
Jeszcze w te wakacje mogą wejść w życie przepisy dotyczące pracy zdalnej, na które pracodawcy czekają od początku pandemii. Jakie najważniejsze kwestie zostaną uregulowane i czy w dużym stopniu wpłyną na dotychczasowe zasady pracy zdalnej – opowiada Maciej Kabaciński, Szef Pionu HR firmy Quercus, specjalizującej się we wdrożeniach SAP w obszarze HR.
Migracja danych kadrowo-płacowych ze starego systemu do nowego
Wraz z rozwojem firmy może pojawić się potrzeba przeniesienie się z dotychczas używanego oprogramowania kadrowo-płacowego na system bardziej zaawansowany i dający więcej możliwości automatyzacji procesów w obszarze kadr i płac. Co w takim przypadku z bazą pracowników i pozostałymi danymi zgromadzonymi w systemie często na przestrzeni wielu lat? Czy przeniesienie danych ze starego systemu do nowego jest możliwe?
90 mln zł od ZUS na poprawę bezpieczeństwa pracy
Trwa nabór wniosków w konkursie ZUS dla firm na dofinansowanie projektów poprawiających bezpieczeństwo pracy. Budżet konkursu wynosi 90 mln zł. Wnioski o dofinansowania można składać do 8 lipca – przypomina rzecznik ZUS Paweł Żebrowski.
Zmiany w Kodeksie pracy: kontrola trzeźwości pracownika
Jedną z planowanych zmian w Kodeksie pracy jest umożliwienie pracodawcom prewencyjnej kontroli trzeźwości pracowników. Jakie rozwiązania zaproponował Rząd w projekcie ustawy?
Osadzeni pracują
"Prawie każdy osadzony, który może wykonywać pracę, na którego nie są nałożone kary i obostrzenia, pracuje" - poinformował wiceminister sprawiedliwości Michał Woś. Poziom zatrudnienia osadzonych osiągnął w ubiegłym tygodniu rekordowy poziom 88 proc.
Dekada z PUE
Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE) to pierwszy w Polsce e-urząd. Umożliwia dostęp online do wielu usług ZUS, jest źródłem informacji i daje możliwość samodzielnego tworzenia dokumentów.