Kategorie

Roszczenie regresowe w stosunku do pracownika

Ewa Przedwojska
Ewa Przedwojska
Za szkodę wyrządzoną przez pracownika osobie trzeciej odpowiada pracodawca. Naprawienie szkody uprawnia go do wystąpienia z roszczeniem regresowym wobec pracownika.
Kodeks pracy reguluje zasady odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez pracownika na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania jego obowiązków pracowniczych (art. 114 k.p. i nast.). Swoim działaniem pracownik może wyrządzić szkodę zarówno pracodawcy, jak i osobie trzeciej, tzn. osobie fizycznej lub prawnej niebędącej jego pracodawcą, w tym także innemu pracownikowi zatrudnionemu u tego samego pracodawcy.

Przykład

W trakcie robót na wysokościach jeden z pracowników upuścił wiadro z gipsem, czym spowodował zniszczenie zaparkowanego przed budynkiem samochodu i uszkodzenie ciała pracującego na niższej kondygnacji pracownika (wypadek przy pracy).

Zasady rekompensaty szkód na osobie trzeciej

Zgodnie z Kodeksem pracy do naprawienia szkody wyrządzonej przez pracownika osobie trzeciej zobowiązany jest wyłącznie pracodawca (art. 120 § 1 k.p.). Celem takiej regulacji jest z jednej strony ochrona interesu osoby poszkodowanej, ponieważ od pracodawcy łatwiej jest wyegzekwować odszkodowanie ze względu na jego możliwości finansowe, a z drugiej strony ochrona pracownika przed odpowiedzialnością cywilną, która przewiduje naprawienie szkody w pełnej wysokości. Pracownik ponosi natomiast odpowiedzialność wobec swojego pracodawcy (jeśli naprawił on szkodę) na takich samych zasadach jak za szkodę wyrządzoną mu na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków pracowniczych. Jest to tzw. odpowiedzialność regresowa pracownika (art. 120 § 2 k.p.).

Odpowiedzialność pracodawcy

Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy z tytułu szkody wyrządzonej przez jego pracownika osobie trzeciej powstanie tylko wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie 2 warunki:

• pracownik wyrządzi osobie trzeciej szkodę z winy nieumyślnej, tzn. gdy szkoda nie nastąpiła na skutek celowego działania pracownika, ale w wyniku jego niedbalstwa,

• pracownik wyrządzi osobie trzeciej szkodę przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych, nie zaś przy okazji ich wykonywania.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że pracownik wyrządza szkodę przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych wówczas, gdy szkoda ta pozostaje w normalnym wewnątrzorganizacyjnym funkcjonalnym związku przyczynowym z powierzonymi mu czynnościami, które podjął na podstawie stosunku pracy w ramach wykonywania zadań związanych z przedmiotem działalności zakładu pracy (wyrok SN z 19 lutego 1976 r., III PR 21/76, PiZS 1977/10/68).

Pracodawca odpowiada wobec osoby trzeciej na zasadach ogólnych, a więc na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 415 k.c. i nast.), a nie Kodeksu pracy. Oznacza to, że odpowiada on na zasadzie ryzyka. Nie będzie więc mógł uwolnić się od obowiązku wyrównania szkody (rekompensaty) przez wykazanie, że do jej powstania doszło z przyczyn od niego niezależnych i bez jego winy. Odpowiedzialność cywilna ma bowiem dużo szerszy zakres niż odpowiedzialność wynikająca z przepisów prawa pracy. Obejmuje ona obowiązek naprawy szkody w pełnej wysokości, w uwzględnieniem ewentualnych kosztów leczenia, jeżeli szkoda wyrządzona przez pracownika spowodowała uszczerbek na zdrowiu poszkodowanego.

Przykład

Kierowca zatrudniony w firmie przewozowej, dostarczając towar klientowi firmy, przez nieuwagę wjechał ciężarówką w ogrodzenie posesji klienta. W wyniku tego zdarzenia powstała szkoda w wysokości 10 tys. zł. Pracodawca kierowcy będzie więc zobowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości. Gdyby w trakcie zdarzenia klient doznał uszczerbku na zdrowiu (np. przewracający się płot złamałby mu rękę), pracodawca kierowcy byłby zobowiązany do pokrycia także kosztów jego leczenia.

Roszczenie regresowe wobec pracownika

Pracodawca, który uiścił na rzecz osoby trzeciej odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez pracownika (z winy nieumyślnej), ma roszczenie regresowe wobec sprawcy szkody. Pracodawca może więc domagać się od pracownika zwrotu kosztów poniesionych w związku z naprawą szkody. Jest to szczególna postać pracowniczej odpowiedzialności majątkowej, która zwalnia pracownika z odpowiedzialności wynikającej z Kodeksu cywilnego, nakazującej rekompensatę szkody w pełnej wysokości. Pracownik odpowiada więc za spowodowaną przez siebie szkodę na osobie trzeciej na takich samych zasadach jak za szkodę wyrządzoną bezpośrednio swemu pracodawcy, czyli w sposób ograniczony, tj. tylko do wysokości trzykrotnego własnego wynagrodzenia w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 k.p.). Oznacza to, że pracodawca nie zawsze otrzyma zwrot całości odszkodowania wypłaconego poszkodowanemu.

Przykład

Pracodawca kierowcy zapłacił za naprawę ogrodzenia 10 tys. zł. Może on wystąpić z roszczeniem regresowym wobec kierowcy, jednak tylko do wysokości jego trzykrotnych zarobków, tj. do 4500 zł, gdyż w dniu wyrządzenia szkody pensja kierowcy wynosiła 1500 zł miesięcznie.

Roszczenie regresowe wobec pracownika przysługuje pracodawcy, pod warunkiem że:

• spowodowanie szkody przez pracownika nastąpiło przy wykonywaniu jego obowiązków pracowniczych,

• powstał uszczerbek w majątku osoby trzeciej (szkoda),

• pracodawca naprawił szkodę osobie trzeciej, przez co uszczuplił swój majątek o kwotę odpowiadającą wypłaconemu odszkodowaniu.

Roszczenie regresowe pracodawcy w stosunku do pracownika, który przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych wyrządził szkodę osobie trzeciej, powstaje z chwilą zaspokojenia przez zakład pracy roszczeń osoby trzeciej.

WaŻne!

Termin przedawnienia roszczenia regresowego pracodawcy liczy się od chwili naprawienia szkody, a nie od chwili jej wyrządzenia przez pracownika (wyrok SN z 16 września 1997 r., I PKN 261/97, OSNP 1998/18/535).

Bezpośrednia odpowiedzialność pracownika

Pracownik będzie odpowiadał za szkodę bezpośrednio (bez udziału pracodawcy) i to w pełnej wysokości, jeżeli wyrządził ją osobie trzeciej z winy umyślnej, np. ukradł aparat fotograficzny w trakcie remontu mieszkania klienta swojego pracodawcy, a także wtedy, gdy szkoda powstała w czasie, w którym nie wykonywał swych obowiązków pracowniczych, np. zniszczył ogrodzenie, korzystając ze służbowej ciężarówki do celów prywatnych. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że pracownik będzie również zobowiązany do zapłaty na rzecz osoby trzeciej odszkodowania w pełnej wysokości w razie niewypłacalności zakładu pracy (uzasadnienie uchwały SN z 7 czerwca 1975 r., III CZP 19/75, OSNC 1976/2/20).

 Ewa Przedwojska

asystent sędziego Sądu Najwyższego

w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

 

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.