Kategorie

Jak udowodnić nietrzeźwość pracownika lub pracodawcy

Justyna Perkowska
Do udokumentowania nietrzeźwości bądź odurzenia pracownika lub pracodawcy nie zawsze potrzebne jest badanie krwi czy wydychanego powietrza przez użycie probierza trzeźwości. Wystarczające mogą okazać się zeznania świadków.

@RY1@i26/2010/004/i26.2010.004.000.0014.101.jpg@RY2@

Rozmowa z Anną Jastrun, radcą prawnym z kancelarii Clifford Chance.

● Czy niewykonanie polecenia służbowego wydanego przez nietrzeźwego pracodawcę może prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej pracownika?

– Pracownik jest zobowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. W razie gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Jeżeli pracodawca wydaje polecenie, które nie wychodzi poza zakres obowiązków pracownika i jest zgodne z prawem, to pracownik powinien dane polecenie wykonać, nawet jeżeli pracodawca znajduje się w stanie nietrzeźwości.

Z praktycznego punktu widzenia trudno udowodnić stan nietrzeźwości pracodawcy w momencie wydawania pracownikowi polecenia, którego ten nie wykonał tylko dlatego, że przypuszczał, że pracodawca był nietrzeźwy. Jeżeli pracownik jest w stanie udowodnić przed sądem stan nietrzeźwości pracodawcy (np. nagranie wideo lub głosowe), może stanowić to linię obrony pracownika przeciwko dyscyplinarnemu zwolnieniu go z pracy za to, że odmówił wykonania polecenia sprzecznego z prawem lub umową.

● W jaki sposób można udowodnić stan nietrzeźwości pracownika lub pracodawcy przebywającego na terenie zakładu pracy? Kto ponosi koszty badania?

– Przebywanie pracownika na terenie zakładu pracy w stanie nietrzeźwym uzasadnia jego odsunięcie od pracy, a w miarę potrzeby – także z terenu zakładu pracy. Do celów postępowania w sprawach ze stosunku pracy nie jest konieczne ustalenie ściśle określonego stężenia alkoholu we krwi pracownika. A zatem do udokumentowania nietrzeźwości lub odurzenia pracownika nie zawsze potrzebne jest użycie probierza trzeźwości (popularnie zwanego alkomatem lub alkotestem) czy badanie krwi. Wystarczające mogą okazać się zeznania świadków. Co istotne, odmowa poddania się badaniu działa jednak zawsze na niekorzyść danej osoby, nie jest to równoznaczne z przyznaniem się do winy, ale nie polepsza sytuacji pracownika.

Jeżeli pracownik kwestionuje twierdzenia pracodawcy i decyzję o niedopuszczeniu go do pracy, powinien sam zażądać zbadania siebie na obecność alkoholu czy narkotyków. Na żądanie pracownika pracodawca zobowiązany jest zapewnić przeprowadzenie badań. Odbywa się to przez zbadanie wydychanego powietrza, krwi lub moczu. Badanie wydychanego powietrza może przeprowadzić osoba upoważniona przez kierownika zakładu pracy, natomiast badanie krwi i moczu tylko uprawnione laboratoria lub pracownie analityczne. Z badania sporządza się protokół. Badanie wydychanego powietrza (jak każde inne badanie) można wykonać jedynie za zgodą pracownika.

Obowiązkiem pracodawcy jest niedopuszczenie nietrzeźwego pracownika do pracy, a jeżeli jego praca mogłaby narazić na utratę życia lub zdrowia inną osobę, pracodawca ma prawo wezwać policję, która może wyegzekwować poddanie się badaniu. Pracodawca może również wydać polecenie, aby pracownik na komisariacie poddał się badaniu krwi na obecność alkoholu.

Koszty związane z każdym badaniem trzeźwości przeprowadzonym na żądanie pracownika ponosi zakład pracy, gdy podejrzenia zakładu pracy były nieuzasadnione. W razie zaś dodatniego wyniku kosztami obciąża się pracownika.


● Czy nietrzeźwość może stanowić przesłankę odmowy wypłaty świadczeń pracowniczych, np. z tytułu wypadku przy pracy lub wypłaty tzw. trzynastki?

– Katalog środków, które pracodawca może zastosować wobec pracownika, który stawił się do pracy w stanie nietrzeźwości, jest bardzo szeroki. Przede wszystkim może wykorzystać kary porządkowe: upomnienia, nagany lub karę pieniężną – w wysokości maksymalnie jednodniowego wynagrodzenia pracownika za jedno przekroczenie. Inne sankcje, takie jak pozbawienie prawa do premii lub nagrody mogą wynikać z regulaminu pracy lub wynagradzania bądź układu zbiorowego pracy obowiązującego u pracodawcy.

Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej wyraźnie określa sytuacje, w których pracownik z powodu dopuszczenia się ciężkiego naruszenia swoich obowiązków pozbawiony jest „trzynastki”. Jedną z nich jest stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub przebywanie w pracy w takim stanie. Podobne uregulowania mogą zawierać zakładowe przepisy prawa pracy dla pracowników spoza jednostek sfery budżetowej.

Ubezpieczonemu nie przysługują świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego, jeśli będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. W takiej sytuacji pracodawca ma obowiązek skierowania pracownika na badanie. Odmowa poddania się badaniu lub inne zachowanie uniemożliwiające jego przeprowadzenie powoduje pozbawienie pracownika prawa do świadczeń.

● Czy obligatoryjność badania trzeźwości w uzasadnionej sytuacji oraz zakres podmiotów zobowiązanych do poddania się takiemu badaniu można ustanowić w regulaminie pracy?

– Badanie trzeźwości można wykonać jedynie za zgodą pracownika. Obowiązkiem pracodawcy jest natomiast niedopuszczenie nietrzeźwego pracownika do pracy, a także w uzasadnionych przypadkach wezwanie do zakładu pracy policji, aby ona wyegzekwowała poddanie się badaniu. Może także wydać polecenie pracownikowi wykonania badania na komisariacie.

Obowiązek trzeźwości pracownika wynika z przepisów prawa. Mimo to nie można zmusić pracownika przez zapisy w regulaminie pracy do zbadania się alkomatem wbrew jego woli. Przepisy regulaminów pracy – zgodnie z naczelną zasadą prawa pracy – nie mogą być mniej korzystne niż powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy.

● Czy nietrzeźwość pracownika może uzasadniać żądanie pracodawcy naprawienia szkody wyrządzonej nieumyślnie przez tego pracownika?

– Jeżeli pracownik na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swojej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Co do zasady odpowiedzialność pracownika ograniczona jest do szkody rzeczywistej oraz do wysokości 3-krotnych zarobków pracownika. Natomiast jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie, ograniczenia te nie mają zastosowania, tj. pracownik odpowiada do pełnej wysokości szkody. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego, wyrządzając szkodę w stanie nietrzeźwości, pracownik dopuścił się rażącego niedbalstwa, które jest formą winy umyślnej. Tym samym w takim przypadku pracownik będzie odpowiadał bez ograniczeń.

● Dziękuję za rozmowę.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?