Kategorie

Odpowiedzialność pracodawcy za szkodę wyrządzoną przez pracownika

Anna Wolińska
Jeżeli pracownik wyrządza szkodę osobie trzeciej przy wykonywaniu swoich obowiązków pracowniczych, zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca. Jak zatem powinien się zachować pracodawca, jeżeli z roszczeniem odszkodowawczym wystąpi do niego osoba trzecia, której pracownik wyrządzi szkodę przy okazji wykonywania obowiązków pracowniczych?

Odpowiedzialność pracodawcy za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych jest konsekwencją zasady ryzyka osobowego pracodawcy.

Zasady ogólne odpowiedzialności pracodawcy

Warunkiem odpowiedzialności pracodawcy jest powstanie szkody w mieniu osoby trzeciej, na skutek zachowania pracownika wykonującego swoje obowiązki pracownicze. Powstanie szkody musi nastąpić z winy nieumyślnej pracownika. W przeciwnym wypadku zastosowanie ma bowiem art. 122 k.p., który nakłada na pracownika obowiązek naprawienia szkody w pełnej wysokości, gdy szkodę wyrządzi z winy umyślnej.

Osobą trzecią, która może dochodzić od pracodawcy odszkodowania, może być inna jednostka organizacyjna, osoba fizyczna niezatrudniona u pracodawcy, jak inny pracownik tego samego pracodawcy.

Wykonywanie obowiązków i powstanie szkody

Podstawowe obowiązki pracownicze o charakterze powszechnym wymienione zostały w art. 100 k.p. Obowiązki szczególne określa umowa o pracę oraz zakres czynności.

Szkoda powstała przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych musi zatem dotyczyć obowiązków podstawowych lub szczególnych. Pracownik wyrządza zatem szkodę przy wykonywaniu swoich obowiązków pracowniczych wówczas, gdy szkoda ta pozostaje w normalnym związku przyczynowym z powierzonymi mu czynnościami, które podjął w ramach wykonywania swoich zadań na rzecz pracodawcy. Z tych przyczyn w świetle art. 120 § 1 k.p. pracodawca nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną na terenie zakładu pracy przez pracownika, który wyrządził ją innej osobie w czasie swojej pracy, przez czynności wykraczające poza zakres jego obowiązków pracowniczych i poza zakres działalności zakładu pracy (zobacz przykład 1). Sprawca takiej szkody, wyrządzając ją jedynie przy sposobności zatrudnienia w zakładzie pracy, nie występuje w charakterze pracownika, nie działa bowiem w zamiarze osiągnięcia celów objętych działalnością zakładu pracy (wyrok SN z dnia 19 lutego 1976 r., III PR 21/76).


Szkoda drugiego pracownika

Reklama

Podobnie przedstawia się sytuacja w przypadku wyrządzenia szkody innemu pracownikowi zatrudnionemu u tego samego pracodawcy. Artykuł 120 § 1 k.p. nie ma zastosowania również w sytuacji, gdy pracownik wyrządził szkodę innemu pracownikowi nie przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, a jedynie przy sposobności wykonywania tych obowiązków. Ponadto, jeżeli w danej sytuacji zdarzenie wyrządzające szkodę zostało uznane za wypadek przy pracy, sprawca wypadku ponosi wobec poszkodowanego odpowiedzialność za szkodę niepokrytą świadczeniami należnymi poszkodowanemu na podstawie „ustawy wypadkowej” (wyrok SN z dnia 19 czerwca 1975 r., V PRN 2/75). Zatem w przypadku wyrządzenia szkody przy sposobności wykonywania obowiązków pracowniczych odpowiedzialność ponosi pracownik (zobacz przykład 2).

Nałożenie na pracownika odpowiedzialności za szkodę nie zawsze jest jednak dopuszczalne. Ustalenie odpowiedzialności pracownika wymaga bowiem uprzedniego ustalenia, czy pracownik był upoważniony do wykonywania danych czynności.

Przykładowo gdyby pracownik zatrudniony na stanowisku kierownika danej jednostki organizacyjnej pracodawcy posiadał jednocześnie upoważnienie do prowadzenia samochodów służbowych i w czasie podróży służbowej wyrządził szkodę innemu pracownikowi, to już sam fakt, że posiadał on zezwolenie na prowadzenie pojazdów służbowych, mimo że nie jest zatrudniony na stanowisku kierowcy, przemawia za uznaniem, iż wykonywał obowiązki pracownicze. A zatem odpowiedzialność za szkodę poniesie pracodawca.

Co do zasady odpowiada pracodawca

Wyłączenie odpowiedzialności pracodawcy za szkodę nie zawsze jednak będzie możliwe.

Niekiedy bowiem, nawet jeśli danych obowiązków nie da się wprost zakwalifikować jako należących do pracownika, należy je ocenić przez pryzmat działania w ramach ochrony interesów pracodawcy czy zasad współżycia społecznego.

Jako przykład może posłużyć jedno z orzeczeń sądowych, w którym uznano, że postępowanie kierowcy, który użył ciągnika w celu udzielenia niezbędnej pomocy innemu kierowcy, należy zakwalifikować jako mające miejsce przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. W takiej sytuacji nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego dotyczące odszkodowania (wyrok SN z dnia 17 marca 1978 r., IV PR 83/78).

Niewypłacalność pracodawcy

Artykuł 120 § 1 k.p. przerzuca na pracodawcę ryzyko osobowe w razie wyrządzenia przez pracownika szkody przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Zasada ta oznacza, że za szkodę odpowiedzialność ponosi wyłącznie pracodawca.

Reklama

Doznaje ona jednak pewnych ograniczeń. W przypadku bowiem gdy pracodawca stał się niewypłacalny i niewypłacalność ta stanowi podstawę ogłoszenia jego upadłości, poszkodowany może żądać naprawienia szkody od pracownika, mimo że została ona wyrządzona przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych.

Ustawodawca w art. 120 § 1 k.p. przewidział sytuacje typowe, w których zakład pracy odpowiada majątkowo oraz ma możliwość naprawienia szkody. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 czerwca 1975 r. (III CZP 19/75) stwierdził, że możliwe jest dochodzenie odszkodowania przez osobę trzecią bezpośrednio od pracownika – w razie niewypłacalności zakładu pracy zatrudniającego tego pracownika. Nienaprawienie szkody w przypadku całkowitej niewypłacalności zakładu pracy nie dałoby się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym, gdyby przyjąć, że sprawca także za naprawienie szkody nie odpowiada.


Szkoda z winy umyślnej

Zasada ryzyka osobowego doznaje ograniczeń także w razie wyrządzenia szkody innemu pracownikowi z winy umyślnej. Jeżeli pracownik wyrządzi umyślnie szkodę bezpośrednio swemu zakładowi pracy, jest z mocy art. 122 k.c. obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości. W takim przypadku ustawodawca zrezygnował ze szczególnej ochrony dochodów i mienia pracownika-sprawcy przed nadmiernym uszczupleniem. W konsekwencji zakład pracy, który naprawi osobie trzeciej (tj. także drugiemu pracownikowi) szkodę wyrządzoną umyślnie przez swego pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych, będzie miał z mocy art. 441 § 3 k.c. zwrotne roszczenie do sprawcy.

UWAGA

Art. 120 k.p.

§ 1. W razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca.

§ 2. Wobec pracodawcy, który naprawił szkodę wyrządzoną osobie trzeciej, pracownik ponosi odpowiedzialność przewidzianą przepisami niniejszego rozdziału.

PRZYKŁAD 1

Pracownik zatrudniony jako konwojent i wykonujący w danym dniu obowiązki konwojenta, pragnąc, by prowadzący samochód kierowca odpoczął, przejął prowadzenie samochodu i ze swej winy doprowadził do zderzenia z innym samochodem. Konwojent w dacie wypadku nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdem. Towarzystwo ubezpieczeniowe wypłaciło posiadaczowi drugiego samochodu kwotę z ubezpieczenia, następnie na podstawie regresu zażądało od pracodawcy zwrotu wypłaconej kwoty. Pracownik, który przejął prowadzenie samochodu – wówczas gdy spowodował wypadek – nie pełnił u pracodawcy obowiązków kierowcy samochodowego, lecz obowiązki konwojenta. Wypadek spowodował zatem nie przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, lecz przy sposobności zatrudnienia. Zatem pracodawca nie odpowiada za szkodę wyrządzoną tym wypadkiem.

Wyrok SN z dnia 5 maja 1998 r. (I CKU 110/97) – Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przez pracownika osobie trzeciej nie obciąża zakładu pracy, gdy wyrządzenie tej szkody nastąpiło jedynie przy sposobności zatrudnienia w zakładzie pracy, tj. nie przy wykonywaniu powierzonych pracownikowi zadań w stosunku pracy.

PRZYKŁAD 2

Pracownik zatrudniony jako spawacz postanowił dokonać naprawy przewodów elektrycznych, poraził przy tym innego pracownika. W tej sytuacji wypadek został spowodowany nie przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, lecz przy sposobności zatrudnienia u pracodawcy i pracodawca nie odpowiada za szkodę wyrządzoną tym wypadkiem.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?