Kategorie

Tylko bez paniki - czyli czego komandos może nauczyć menedżera o ryzyku

Katarzyna Bartman
Rozmowa z generałem Sławomirem Petelickim, twórcą i dwukrotnym dowódcą jednostki wojskowej GROM
  • Panie generale, czy możemy porozmawiać o zarządzaniu paniką? Prowadzi pan szkolenia z menedżerami na ten temat. Czy zapotrzebowanie na taką wiedzę to efekt ostatniego kryzysu gospodarczego i kłopotów wielu firm z przetrwaniem na rynku?

Zamiast o panice, proponuję, abyśmy porozmawiali raczej o zarządzaniu ryzykiem. Kiedy następuje panika, trudno czymkolwiek zarządzać, trzeba ratować to, co jest jeszcze do uratowania. W pierwszej kolejności ludzkie życie.

  • Dobrze zatem. Na czym polega skuteczne zarządzanie ryzykiem w firmie? Co robić, by do paniki nie dopuścić?

By nauczyć się zarządzać ryzykiem firmy, wcześniej trzeba nauczyć się zarządzać ryzykiem własnym. Mówiąc prościej, trzeba umieć zadbać o bezpieczeństwo swoje i rodziny. Ważne jest przy tym to, czy zdrowo się odżywiamy, jesteśmy wysportowani, możemy bez zadyszki wejść na piąte piętro? Menedżer, który nie może wejść po schodach na piąte piętro, będzie miał kłopoty nie tylko z zarządzaniem sobą, ale też innymi. Lider czy menedżer nie może być zabieganym spoconym i wiecznie zmęczonym grubasem. On musi być spokojny. Musi umieć delegować zadania na innych. Dobry menedżer nigdzie się nie spieszy, bo wie, że ma najlepszych ludzi, ale o tym powiem więcej później.

  • Na czym konkretnie polega zarządzanie ryzykiem osobistym?
Reklama

Podam kilka przykładów. Jeśli rezerwujemy pokój w hotelu i wiemy, że wysięgniki strażackie w tym mieście sięgają tylko do 20 piętra, to nie bierzemy pokoju wyżej, no, chyba że jest on blisko wejścia na dach. Wówczas trzeba być jednak pewnym, że miejscowe służby ratownicze dysponują śmigłowcami.

Kolejna sytuacja: jadąc samochodem, musimy być przygotowani, że zdarzy się nam coś niezaplanowanego. Mogą się nam np. zaciąć pasy bezpieczeństwa. Wobec tego trzeba mieć przy sobie scyzoryk, żeby móc się z tych pasów uwolnić. Może się też zdarzyć, że nastąpi awaria i nie będziemy mogli w aucie otworzyć ani drzwi, ani okna. Podczas ostatnich powodzi zdarzało się, że auta były podtapiane, więżąc znajdujących się w nich ludzi. W takich sytuacjach dobrze mieć przy sobie coś podręcznego, czym można wybić szybę, by móc wyjść na zewnątrz. Bardzo ważne jest też, by mieć przy sobie małą latarkę. Kiedy nagle gaśnie w pomieszczeniu światło i pojawia się np. dym, o panikę nie jest trudno.

Podsumowując, zarządzanie ryzykiem polega na planowaniu, patrzeniu w przód, wyprzedzaniu możliwych zdarzeń. Zawsze trzeba mieć przygotowanych kilka wariantów wyjścia z danej sytuacji. Nigdy nie należy doprowadzać do sytuacji, w której znajdziemy się pod ścianą. Nie wolno też wpadać w panikę. Jeśli w sytuacji kryzysowej człowieka ogrania panika, to pod wpływem tego paraliżu nie może on racjonalnie działać. Oczywiście człowiek, który żadnego ryzyka się nie boi, jest nienormalny i takich do jednostki GROM nigdy nie przyjmowałem, bo takim na życiu nie zależy.

Zdradzę, że najlepszymi komandosami są żonaci trzydziestolatkowie z dwójką dzieci. Oni są najbardziej stabilni.


  • W firmach dokonuje się podobnej selekcji na stanowiska menedżerskie, ale z trochę innych powodów niż jest to praktykowane w GROM. Panuje przekonanie, że ktoś, kto ma rodzinę, jest bardziej przewidywalny i przywiązany do miejsca pracy niż rozwodnik lub singiel.

Poruszyła pani kolejną ważną kwestię dotyczącą ryzyka osobistego. Pracując w danej firmie, zawsze należy mieć przygotowanych kilka wariantów na wypadek zakończenia tej współpracy. Nie można się opierać tylko na jednym pracodawcy. Trzeba mieć przemyślane różne scenariusze. Menedżer (zakładając, że nie jest właścicielem lub współwłaścicielem firmy – red.) powinien przewidzieć, że może dojść do poważnej różnicy zdań z szefem i trzeba będzie z tej pracy odejść. Taki szef też analizuje, czy jego pracownik jest uzależniony od swojej posady. Zapewniam, że zupełnie inaczej traktuje się człowieka, który takiego uzależnienia od miejsca pracy nie demonstruje.

  • Radzi pan, by nie być lojalnym i szczerym wobec pracodawcy?

To nie jest kwestia lojalności czy jej braku. Jeśli człowiek musi kurczowo się czegoś trzymać, to jego otoczenie zwykle ten fakt wykorzystuje. Osobie uzależnionej od danej pracy łatwiej jest obniżyć wynagrodzenie, bo wiadomo, że i tak z niej nie odejdzie, albo kazać jej siedzieć do nocy i pracować ponad siły.

  • A jak przenieść te wszystkie zasady na grunt zarządzania ryzykiem firmy?
Reklama

Jest takie stare powiedzenie: jaki pan, taki kram. Jeżeli lider dobiera sobie tzw. bmw, czyli: biernych, miernych, ale wiernych, którzy mówią mu na każdym kroku: „szefie, to jest genialne, co szef wymyślił”, to firma już się zbliża nad przepaść. Mądry szef zawsze wybiera ludzi najlepszych, bo ten mądry szef nie ma żadnych kompleksów. Zna swoją wartość polegającą m.in. na wspieraniu najzdolniejszych i sprawiedliwym ocenianiu zespołu. Autorytet takiego szefa jest autentyczny, a nie wymuszony. Takiego szefa pracownicy starają się ostrzegać przed pojawiającym się ryzykiem, a nie czekają z uśmiechem na katastrofę.

Dobry menedżer, rekrutując pracowników, musi pamiętać, że muszą to być ludzie różnych specjalności. Nie mogą być to sami indywidualiści, skoncentrowani tylko na swojej specjalizacji. Trzeba tak zorganizować pracę w firmie, aby ludzie nawzajem się uzupełniali i żeby jedni zależeli od drugich. Sukces firmy oznacza więcej pieniędzy do podziału dla wszystkich. Trzeba to ludziom wytłumaczyć. Niezdrowa konkurencja powoduje stratę czasu, większą rotację ludzi. W takiej firmie ciężko się pracuje. W żadnym wypadku nie należy promować lizusów oraz nieudaczników. Jeśli szef zaczyna promować taką osobę, wszyscy w firmie to widzą.

Kolejna żelazna zasada jest taka, że nie można ustalać pewnych zasad, a następnie ich łamać. Bardzo ważną sprawą jest dotrzymywanie słowa danego ludziom. Częsty błąd polega na obiecywaniu podwyżek, które ciągną się bardzo długo. Ludzie się z tego śmieją. Jeśli chcemy nagradzać, róbmy to szybko. Wtedy ludzie wiedzą, że ich szef umie podejmować decyzje.

Za swoje decyzje menedżer musi też umieć wziąć pełną odpowiedzialność, a nie szukać kozła ofiarnego w razie porażki.

Będąc szefem, przede wszystkim jednak trzeba umieć ludzi słuchać. W trudnych sytuacjach nie należy podejmować autorytarnych decyzji, ale robić raczej tzw. burzę mózgów. Młodzi ludzie, którzy nie są zrutynizowani, potrafią czasem wymyślić rozwiązania, których tzw. rutyniarze nie biorą wcale pod uwagę.


  • Te zasady powinien znać chyba każdy menedżer. Czego nowego o zarządzaniu ryzykiem może się on nauczyć od komandosa? Czy zasady panujące w jednostkach specjalnych sprawdzają się także w biznesie?

Tylko wtedy można z wojska przenosić pewne mechanizmy do biznesu, jeżeli formacja wojskowa, na której się wzorujemy, była tworzona na podstawie solidnego biznesplanu i reguł ekonomicznych. Tak jak jednostka GROM. Ta zasada odnosi się generalnie do wszystkich sektorów, nie tylko firm czy armii.

Jeśli politykami i decydentami w państwie nie zaczną być ludzie, którzy wcześniej tworzyli i prowadzili własne firmy, odpowiadali za duże zespoły pracowników i ich rodziny, to jako podatnicy i obywatele będziemy ciągle wyrzucali pieniądze w błoto.

  • Czy każdy menedżer nadaje się do tego, aby zarządzać ryzykiem, szczególnie dużym ryzykiem?

Po to są różnego rodzaju szkolenia, by móc to stwierdzić. Większość ludzi, która nadaje się na menedżerów, rozumie te reguły doskonale, to nie są skomplikowane sprawy. W każdym środowisku zawodowym są oczywiście różni ludzie. Jedni są mniej, inni bardziej zdolni. Ważne, by ci przeciętni od początku byli dobrze uczeni.

Przykładowo, jeśli ktoś dzwoni do firmy i straszy jej kierownictwo, że jest podłożona tam bomba, to osoba odbierająca taki telefon musi wiedzieć, jakie zadać temu telefonującemu pytania. Do tego nie trzeba mieć doktoratu. Wystarczy, że menedżer ten będzie wiedział, jak się zachować i do kogo po takim telefonie ma zadzwonić. To są elementarne zasady. Ważne jest też, by – jeśli wydarzy się już katastrofa, bo ktoś np. złamie ustalone procedury bezpieczeństwa – następowała ocena takiej sytuacji.

Ludzie, którzy zawinili, sami muszą przeanalizować swoje błędy po to, aby nigdy więcej się one nie powtórzyły. Nie może być to jednak taki sam rachunek sumienia, jakiego dokonuje się u nas po wszystkich kolejnych katastrofach, że „operacja się udała, tylko pacjent zmarł”. Firma powinna mieć specjalne komórki, które dokładnie sprawdzą, kto i dlaczego naraził ją na straty. Błędów nie wolno zamiatać pod dywan i udawać, że nic się nie stało, bo finalnie zawsze się to dla wszystkich źle kończy.

  • Czy może pan podać przykład chociażby jednej firmy, która dzięki praktycznemu zastosowaniu tych wszystkich zasad wyszła obronną ręką z poważnej opresji?

Przykładem może być polska filia nieistniejącej już firmy doradczej Arthur Andersen, która realizowała wiele projektów pomagających reformować siły zbrojne Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Na jej czele w Polsce stał przez wiele lat znakomity lider, Duleep Aluwihare. Zatrudnił mnie tam jako specjalistę zarządzania ryzykiem. Za jego prezesury firma ta aż siedem razy pod rząd była pracodawcą roku.

Kiedy nagle w Stanach Zjednoczonych przez jednego ze swoich klientów Andersen musiał ogłosić upadłość, należało w polskim oddziale szybko podjąć decyzję: czy połączyć się z niewielkim wówczas Ernst & Young, czy też z inną firmą? Wybraliśmy tę pierwszą opcję. I to była dobra decyzja. W tej chwili większość najważniejszych partnerów E&Y to ludzie z dawnego Andersena z Duleepem Aluwihare na czele. To dzięki niemu z małej firemki E&Y stał się obecnie najmocniejszym graczem na polskim rynku doradczo-audytorskim.

Po co o tym mówię? Kiedy Andersen upadał, można było usiąść i załamać ręce. My jednak z tej kryzysowej sytuacji zrobiliśmy sukces. Główna kwestia przy zarządzaniu ryzykiem polega bowiem na wymyślaniu takich rozwiązań, aby nie trzeba było nigdy działać pod naciskiem i presją innych.

  • Dziękuję za rozmowę.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?