Kategorie

Badania kompetencji menedżerskich

Menedżerowie, a szczególnie liderzy, muszą odznaczać się szczególnymi umiejętnościami, wśród których ważne miejsce zajmują umiejętności społeczne. O tym, że badania i rozwój kompetencji menedżerskich są kluczowe dla sukcesu organizacji, nie trzeba przekonywać nikogo. Jak najskuteczniej je badać?

Istnieje pewien zbiór podstawowych kompetencji menedżerskich, które są niezbędne na każdym stanowisku kierowniczym, choć nie na każdym w takim samym stopniu. Specyficznym rodzajem kompetencji kierowniczych są kompetencje przywódcze, kompetencje lidera.

Lider a menedżer

Reklama

Lider jest kimś więcej niż zwykły menedżer. Nie każdy menedżer jest liderem, ale każdy lider jest menedżerem. Lider prowadzi ludzi, inspiruje ich, jest dla nich wzorem. Menedżer może nieraz ograniczyć się tylko do funkcji organizacyjno-zarządczych, lider wykracza poza nie. Oczywiście na różnych szczeblach zarządzania i w różnych zespołach działania liderów (i menedżerów) oraz kompetencje kierownicze są inne. Jednak zawsze ważne są umiejętności społeczne, takie jak zdolność rozumienia ludzi, skuteczne porozumiewanie się, wpływanie na innych. Im lepszy menedżer, lepszy lider, tym więcej umiejętności społecznych posiada. Podział kompetencji menedżerskich przedstawia tabela 1.

Wymienione w niej kompetencje menedżerskie nie są oczywiście wszystkimi możliwymi, stanowią pewien model, są próbą wyabstrahowania kompetencji najbardziej typowych dla menedżerów, czyli takich, bez których menedżer nie mógłby być menedżerem. Część z nich można zaliczyć także do kompetencji społecznych, część do technicznych, ale mimo to charakteryzują one przede wszystkim menedżerów. Można je pogrupować, tworząc bardziej ogólne kategorie. Ma to duże znaczenie praktyczne przy tworzeniu modeli kompetencyjnych – liczba wszystkich kompetencji opisujących jedno stanowisko nie powinna być zbyt wielka, aby model mógł być użyteczny.

Menedżerowie powinni posiadać również odpowiedni zakres kompetencji technicznych, specjalistycznych (niewymienionych w tabeli 1). Zazwyczaj zakłada się, że im wyższy szczebel zarządzania, tym mniejszy powinien być udział kompetencji technicznych, a tym większy kompetencji koncepcyjnych i zarządzania strategicznego. I odwrotnie – menedżerowie najniższego szczebla potrzebują mniej tych ostatnich, a więcej kompetencji specjalistycznych, technicznych. Jednak wszyscy menedżerowie, niezależnie od szczebla zarządzania, potrzebują znacznych, specyficznych dla swoich funkcji, kompetencji społecznych.

Określenie kompetencji

Kompetencje są własnością ludzi, nigdy nie należą do organizacji, dlatego można powiedzieć, że zarządzanie oparte na kompetencjach jest specyficzną formą zarządzania ludźmi, a dokładniej – zasobami ludzkimi. Jest to jedna z najbardziej systemowych form zarządzania, wywierająca znaczny wpływ na całość organizacji, porządkująca większość (lub całość) działań HRM.


Moda na kompetencje przyniosła duży chaos pojęciowy, którego przejawem jest m.in. bezrefleksyjne nazywanie kompetencjami wszystkiego, co wcześniej było nazywane kwalifikacjami, zdolnościami, wiedzą zawodową, umiejętnościami czy nawet cechami osobowości. Aby spróbować choć częściowo zakreślić granice tego chaosu, można wyróżnić dwa skrajne podejścia do kompetencji we współczesnym ich rozumieniu (oprócz tradycyjnego pojęcia kompetencji jako uprawnień i możliwości). Są to:

  • kompetencje jako „pojęcie-wór”, do którego wrzucamy wszystko, co dotyczy właściwości funkcjonowania pracownika, bez formułowania definicji i badań;
  • kompetencje jako pojęcie charakteryzujące pracownika, ściśle zdefiniowane, uporządkowane i mierzalne.

Pomiędzy tymi biegunami znajdują się różne rozwiązania, modele kompetencyjne, które mogą być w różnym stopniu uporządkowane i w różnym stopniu mogą umożliwiać pomiar kompetencji.

Kompetencje są czymś więcej niż kwalifikacje, które nie zawsze muszą odzwierciedlać się w wykonywanej pracy. Są zdolnościami, umiejętnościami i wiedzą wykorzystywanymi do efektywnego wykonywania zadań w konkretnych warunkach pracy. Muszą zatem przejawiać się w pracy, nie są potencjalne, ale rzeczywiste, realizowane. W takim pojęciu kompetencji mieści się gotowość i chęć pracownika do używania swoich zdolności, umiejętności i wiedzy – bez tego kompetencja nie mogłaby istnieć. Tak więc w pewnym sensie kompetencje muszą zawierać w sobie postawy i motywację, czyli czynniki określające to, że pracownik chce je wykorzystywać w pracy. Kompetencje są całościowymi dyspozycjami człowieka, co oznacza, że wyrastają z jego osobowości oraz indywidualnych cech wrodzonych. Niemożliwe jest skuteczne przyswojenie jakiejkolwiek zdolności lub umiejętności bez oparcia się na własnych predyspozycjach osobowościowo-temperamentalnych. Tak więc, z jednej strony, „wyrastają” z głębi psychiki człowieka, a z drugiej, są bardzo konkretnym urzeczywistnieniem jego zdolności, umiejętności i wiedzy w wykonywanej pracy – w tym sensie są dyspozycjami całościowymi, „przebiegają” przez wszystkie piętra funkcjonowania człowieka jak oś lub struna (zobacz poniżej).

Wachlarz możliwości

Reklama

W praktyce badanie kompetencji zawodowych nie zawsze może objąć wszystkie trzy elementy przedstawione na rysunku. Ponieważ najważniejszą zaletą kompetencji jest ich „zakotwiczenie” w wykonywanej pracy, największe znaczenie ma badanie zachowań, sposobów działania, wykonywania zadań, komunikowania się z innymi itd. Innymi słowy, najważniejsze i najbardziej praktyczne w badaniu kompetencji są wskaźniki behawioralne, czyli „próbki zachowań”, możliwe do obserwacji i opisu.

Badanie kompetencji należy zacząć od ich zdefiniowania, następnie trzeba je wyskalować, czyli określić liczbę poziomów, które mogą przyjmować, oraz określić ich wskaźniki, czyli to, jakie „przejawy” człowieka, będą świadczyć o posiadaniu przez niego danych kompetencji na danym poziomie. W badaniu kompetencji zawodowych najczęściej stosuje się wskaźniki behawioralne. Ujmując inaczej – aby zbadać poziom kompetencji u konkretnego człowieka, musimy najpierw posiadać pewien model tych kompetencji, który może być stworzony ad hoc, nie musi być modelem kompetencyjnym sensu stricto, ale jest niezbędny, ponieważ stanowi miarę dla badanych kompetencji. Bez definicji, skali pomiarowej oraz wskaźników rzetelne i prawidłowe zbadanie kompetencji nie jest możliwe.


Badanie kompetencji u poszczególnych osób może mieć miejsce w wielu działaniach w obszarze zarządzania ludźmi. Przegląd wybranych metod używanych w przeglądach zasobów ludzkich, rekrutacji i selekcji, ocenach pracowniczych i innych działaniach HRM przedstawia tabela 2. Zostały w niej pokazane najważniejsze zalety i wady tych metod w odniesieniu do badania kompetencji menedżerskich.

Skuteczność różnych metod

Specyfiką kompetencji menedżerskich jest znaczny udział w nich umiejętności społecznych. Kompetencje społeczne i te dotyczące zarządzania ludźmi najlepiej badać, obserwując zachowania badanych osób, które są przejawem tych kompetencji, czyli zachowania w trakcie współdziałania i kierowania. Do tego celu służy obserwacja uczestnicząca i AC/DC. Obserwacja uczestnicząca jest metodą bardzo wartościową diagnostycznie, ponieważ dostarcza danych wprost z miejsca pracy, nie zawsze jednak jest możliwa do zastosowania wobec menedżerów i posiada wiele innych ograniczeń. Sesje AC/DC są z kolei bardzo pracochłonne i czasochłonne, natomiast ich dużą zaletą jest możliwość włączenia do nich innych bardziej szczegółowych metod, takich jak testy psychologiczne, testy kompetencyjne czy wywiady strukturyzowane. Bardzo skuteczną metodą badania kompetencji menedżerskich jest ocena 360 stopni, która nie pozwala wprawdzie na obserwację zachowań, ale jeśli jest prawidłowo i rzetelnie przeprowadzona, dostarcza bardzo wiarygodnych danych na temat zachowań społecznych, ponieważ dane te pochodzą z wielu niezależnych źródeł. Szczególne znaczenie mają tu oceny przełożonego przez jego podwładnych – to właśnie pracownicy przeważnie najlepiej wiedzą, czy ich bezpośredni szef jest osobą o dużych kompetencjach w zarządzaniu ludźmi, czy posiada odpowiedni poziom kompetencji społecznych.

Można zatem stwierdzić, że o ile najlepszą metodą badania kompetencji w ogóle jest AC/DC, o tyle w przypadku kompetencji menedżerskich równie skuteczna może być ocena 360 stopni. Jednakże, aby ocena kompetencji mogła być pełniejsza i trafniejsza, czasami warto zastosować kilka metod.

@RY1@i13/2009/006/i13.2009.006.000.0053.001.jpg@RY2@

@RY1@i13/2009/006/i13.2009.006.000.0053.002.jpg@RY2@

@RY1@i13/2009/006/i13.2009.006.000.0053.003.jpg@RY2@

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?