Kategorie

Zmiany na rynku bonów pracowniczych

Witold Szlachta
Bony stały się nieodłącznym elementem życia gospodarczego firm. Jednak dziś udział klasycznych bonów towarowych jest znacznie mniejszy niż jeszcze kilka lat temu. Emitenci bonów stale dopasowują swoją ofertę do zmieniającej się sytuacji gospodarczej, społecznej i do ewoluujących potrzeb firm i pracowników, dostarczając coraz więcej nowych, skrojonych na miarę, produktów.

W Polsce bony już na trwałe wpisały się w zestaw narzędzi motywacji pozapłacowej stosowanej w firmach. Stało się tak przede wszystkim dzięki odziedziczonej jeszcze po czasach PRL-u tradycji obdarowywania pracowników paczkami czy premiami na koniec roku. Wprowadzone w połowie lat 90. bony towarowe skutecznie zastąpiły te formy pozafinansowej gratyfikacji, w czym zdecydowanie pomogło funkcjonujące przez kilka lat zwolnienie bonów z opodatkowania. Dziś chyba każdy pracownik zetknął się z jakimś rodzajem bonów. Firmy doceniają je jako wygodne i praktyczne narzędzie gratyfikacji pracowników i motywacji pozapłacowej.

Standard czy motywacja?

Reklama

Bony są wykorzystywane przez firmy najczęściej jako forma dodatkowego wynagrodzenia pozapłacowego z okazji świąt Bożego Narodzenia, Wielkiej Nocy, z okazji firmowych jubileuszy, świąt branżowych. Taka sytuacja ma miejsce przynajmniej od kilku lat, stąd pojawia się pytanie - czy bony są traktowane przez pracowników jako stały element wynagrodzenia, coś, co im się należy i czego się po prostu spodziewają, czy jednak zachowały swoją motywacyjną siłę?

Odpowiedź na to pytanie należałoby uzależnić od tego, o jakich bonach mówimy. Czy o klasycznych tzw. bonach podarunkowych realizowanych najczęściej na zakupy i traktowanych przede wszystkim jako forma wsparcia quazi-finansowego, ułatwiająca przygotowania do świąt, czy o wielu innych rodzajach bonów, które pojawiły się na rynku na przestrzeni ostatnich lat.

W tym pierwszym przypadku przekazywane w okresie przedświątecznym bony podarunkowe dla wielu pracowników nie mają bardzo silnego charakteru motywacyjnego. Po pierwsze dlatego, że ich przekazywanie stało się swego rodzaju tradycją. Po drugie dlatego, że wraz ze wzrostem wynagrodzeń wielu Polaków takie bony stają się słabym motywatorem. Potrzebują oni już po prostu czegoś nowego. Ten dynamiczny wzrost wynagrodzeń nie objął jednak wszystkich w równym stopniu i wciąż w Polsce wielu ludzi zarabia stosunkowo niedużo - dla nich bony podarunkowe to wciąż ważny składnik w przedświątecznym budżecie i przez nich zawsze będzie doceniany.

Poznać potrzeby w celu motywacji

Dla coraz większej grupy pracowników, szczególnie tych lepiej zarabiających i z dużych miast, klasyczne bony podarunkowe mogą być prezentem coraz mniej motywującym. Ci pracownicy zarabiają już na tyle dużo, że stać ich na przygotowania do świąt. Dla tych pracowników należałoby przewidzieć coś, co zaspokoi ich inne potrzeby. Tylko wtedy uda się nam osiągnąć efekt motywacyjny. Stąd na rynku pojawiają się takie bony, jak kupon kulturalno-rekreacyjny, dzięki któremu można opłacić kino, teatr czy siłownię, czy bon SpaTravel. Ten ostatni może dla pracowników lepiej zarabiających skutecznie wypełnić lukę po bonie towarowym. Można go zrealizować na weekendowe wypady do hoteli SPA, do pensjonatów albo na wizytę w miejskim centrum odnowy SPA. Słowem, na wypoczynek w wysokim standardzie, co jest bardzo przez tę grupę pożądane i wysoko cenione. A przy tym 250-300 zł na pracownika, co odpowiada średniej wartości przekazywanych do tej pory bonów podarunkowych, wystarczy na weekendowy wypad do pensjonatu albo na atrakcyjne zabiegi w salonach DaySPA.

Świadczenia i motywacja

Reklama

Obecnie w ofercie emitentów znajduje się wiele produktów - bonów, które służą zaspokajaniu określonych potrzeb firm i pracowników. Bardzo często stają się one elementem świadczeń pracowniczych, które pracodawca zapewnia wszystkim lub części pracowników. Bony świetnie sprawdzają się w takich sytuacjach, gdyż z jednej strony dają pracownikom możliwość wyboru miejsca realizacji, a z drugiej - można je realizować na zaspokojenie ściśle określonej potrzeby. Tutaj mamy dwie typowe sytuacje:

- gdy pracodawca ze względu na przepisy prawa jest zobowiązany zapewnić określony rodzaj świadczeń - np. posiłek regeneracyjny dla osób pracujących w ciężkich warunkach - gdy pracodawca oferuje pracownikom dobrowolnie cały pakiet świadczeń pozapłacowych.

W tym pierwszym przypadku doskonałym przykładem są np. kupony profilaktyczne, dzięki którym pracodawca w prosty sposób zapewnia możliwość zakupu przez pracowników odpowiednich posiłków w różnych miejscach, nie generując przy tym np. konieczności tworzenia stołówki. Tu nie można mówić o motywującej roli bonów - są one po prostu wygodnym sposobem na spełnienie obowiązku pracodawcy.

Druga sytuacja ma miejsce, gdy pracodawca chce wyróżnić się na rynku pracy, gdy zależy mu na utrzymaniu pracowników i oferuje im dodatkowe, pozapłacowe świadczenia, takie jak np. popularne abonamenty medyczne, czy, poruszając się już w segmencie bonów, bony restauracyjne, turystyczne czy rekreacyjne.

W tej drugiej grupie znajdują się bony restauracyjne/żywieniowe, emitowane m.in. przez firmy Sodexho czy Accor, dzięki którym pracownicy mogą opłacić swoje wyżywienie w ciągu dnia pracy, bony turystyczne i SPA emitowane przez Travel-Pass - dzięki którym pracodawca może dofinansować ich wypoczynek i relaks, czy kulturalno-rekreacyjne, dzięki którym pracodawcy dofinansowują członkostwo w siłowniach czy bilety do kina. Te bony stosowane są zazwyczaj przez firmy w większych miastach, dla osób o wyższym wykształceniu i wyższych zarobkach. Są odbierane bardzo pozytywnie, gdyż umożliwiają zaspokajanie potrzeb wyższego rzędu, wpływają na wzrost jakości życia i status społeczny.

Ten stale rosnący drugi obszar zastosowania bonów pokazuje też, że powoli zmieniają one swoją główną funkcję. Przestają być eleganckim substytutem pieniędzy, jak to miało miejsce w przypadku bonów towarowych, a stają się narzędziem, dzięki którym firma może prowadzić pozytywną politykę wobec pracowników, zachęcając ich do dbania o swoje zdrowie poprzez regularne posiłki, aktywność i odpowiedni wypoczynek. Oczywiście mając na uwadze końcowy rezultat - czyli wysoką jakość ich pracy, brak absencji, niską rotację.

Papier ciągle dominuje

Na rynku ciągle dominują bony papierowe. Jedynie w segmencie bonów podarunkowych od pewnego czasu coraz szersze zastosowanie mają karty prepaidowe, dzięki którym obdarowany może płacić we wszystkich punktach wyposażonych w terminal płatniczy. Właśnie w tym segmencie - bonów podarunkowych, które są przecież pewną namiastką pieniędzy, jest to na pewno rozwiązanie dobre, stąd nie dziwi jego dynamiczny rozwój. Na karty w swojej ofercie stawia m.in. firma Bonus Systems.

Można jednak zaobserwować, że we wszystkich pozostałych kategoriach, gdzie bony są stosowane w celu zaspokajania określonych potrzeb pracowników, bony funkcjonują tylko w postaci papierowej. Wynika to z faktu, że firma, która dofinansowuje np. wypoczynek, nie chce, aby taki bon mógł być zrealizowany m.in. w sklepie na zakup alkoholu. Ten bon jest w końcu wyrazem świadomej polityki, w ramach której pracownik powinien odpowiednio odpocząć, żeby później pracować wydajniej. W przypadku takich bonów karty prepaidowe nie zdadzą więc egzaminu, bo można je realizować praktycznie wszędzie.

Nowy bon na rynku

Badania pokazują, że dofinansowanie do wypoczynku, najczęściej z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, stosuje ponad 50 proc. firm w Polsce. Dofinansowanie wczasów pracowniczych zazwyczaj odbywa się w formie wręczenia pracownikowi gotówki lub rozliczania faktur z ośrodków wypoczynkowych czy biur podróży. Niestety, często zdarzały się przypadki nadużyć w tej kwestii. A firma ma prawo oczekiwać, że jej pieniądze (bo nie zapominajmy, że pieniądze ZFŚS to pieniądze firmy) zostaną wydane efektywnie i na właściwy cel, a pracownik wróci wypoczęty i z energią do dalszej pracy.

Oczywiście są firmy, które zajmują się organizacją całego wypoczynku dla wskazanych pracowników i wpłacają środki bezpośrednio do określonego ośrodka/ośrodków wypoczynkowych, tak aby mieć zagwarantowane właściwe ich wykorzystanie. Takie podejście wymaga jednak bardzo czaso- i pracochłonnego procesu sondowania rynku i przygotowania oferty przez działy kadrowe.

Już wkrótce w ofercie firmy TravelPass pojawi się na rynku bon wypoczynkowy, który będzie odpowiedzią na te potrzeby. Pracownik otrzyma bon, który będzie można zrealizować w kilkudziesięciu starannie wyselekcjonowanych obiektach wypoczynkowych nad morzem, w górach i nad jeziorami. To gwarantuje, że każdy pracownik znajdzie coś odpowiedniego dla siebie i wróci wypoczęty i z energią do dalszej pracy. A jednocześnie wykorzystanie bonów znacznie ułatwia realizację funkcji dofinansowania wczasów dla działów kadrowych, eliminując całkowicie problemy organizacyjne. Dodatkowo bony te można będzie wykorzystać na popularne i korzystne cenowo wycieczki zagraniczne. To szczególnie atrakcyjne rozwiązanie dla firm, których szczyt sezonu sprzedaży pokrywa się z sezonem urlopowym. Wiele z nich jest skłonnych dofinansować pracownikom wypoczynek zagraniczny np. w Egipcie po sezonie, dzięki czemu w okresie szczytu sprzedaży nie mają problemu z brakiem pracowników.

Nowe potrzeby, nowe bony

Bony towarowe zapewne wciąż pozostaną głównym segmentem na rynku bonów, gdyż wciąż jest wiele osób, szczególnie tych mniej zarabiających, dla których są atrakcyjne. Natomiast różnicujące się potrzeby pracowników i firm będą przyczyną powstawania nowych rodzajów bonów.

Biorąc pod uwagę coraz dłuższy czas pracy większości z nas, ceny opieki przedszkolnej i jej ograniczoną dostępność, można sobie wyobrazić powstanie bonów do opieki nad dziećmi, które byłyby poważnym bodźcem do powstawania nowych placówek tego typu lub do wykorzystania potencjału niepracujących kobiet, którym można by płacić takimi właśnie bonami za opiekę nad dziećmi - tak jak się to dzieje w wielu państwach zachodnich. To oczywiście tylko jedna z możliwości. Pokazuje ona jednak, że nowe bony pojawiają się w ofercie emitentów, by pomóc firmom zaspokoić określone potrzeby pracowników, które zmieniają się wraz ze zmianą ich sytuacji społecznej i materialnej oraz wieku. Lub wtedy, gdy ułatwiają zaspokojenie pewnych prawnych lub zwyczajowych zobowiązań firm wobec pracowników.

 Witold Szlachta

Autor jest prezesem firmy TravelPass Sp. z o.o.

Kontakt:

witold.szlachta@travelpass.pl

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?