REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Porada Infor.pl

Jak wspierać bliską osobę po utracie pracy?

Ewa Wierzbicka

REKLAMA

Moja żona straciła pracę miesiąc temu. Jest jej bardzo ciężko i widzę, jakie targają nią emocje. Obawiam się, że obecny stan może doprowadzić do tego, że będzie jej coraz trudniej znaleźć nową pracę. Jak ją wesprzeć?

Stres psychologiczny, który wiąże się z utratą pracy jest niezwykle silny. Na skali stresu Holmes i Rahe, która obejmuje 43 najbardziej stresogenne wydarzenia życiowe, zwolnienie z pracy znajduje się na 8. miejscu (z 47 punktami na skali 100 punktowej), po takich wydarzeniach jak ciężka choroba, śmierć w rodzinie czy rozwód. Nawet ciąża lub kredyt na mieszkanie to mniejsze obciążenie stresem niż zasilenie grona osób bezrobotnych. Jest to również stresogenne wydarzenie dla osób bliskich – na tej samej skali osiąga ono poziom 26 punktów. Jak zatem widać, utrata pracy to jeden z najpoważniejszych stresorów, z którymi stykamy się w ciągu całego życia. Ma wpływ na funkcjonowanie osoby bezrobotnej i jej rodziny. W zależności od sytuacji rodziny – tego, czy druga osoba posiada pracę, czy w rodzinie są już dzieci, jak duży wpływ bezrobocie będzie miało na sytuację finansową rodziny, może zmienić układ sił w związku, a nawet całkowicie go przeformułować. To, jak osoba bezrobotna poradzi sobie z sytuacją braku pracy, będzie też w dużej mierze zależeć od tego, jak będzie reagować na nią jej najbliższe otoczenie.

Psychologia bezrobocia

Zrozumienie tego, co dzieje się z osobą bezrobotną – jakie ma myśli, uczucia, co przeżywa i jak zmienia się to z czasem trwania w próżni zawodowej – jest kluczem do tego, by móc takiej osobie pomóc. Jakie etapy bezrobocia wyróżniają eksperci?

Antycypacja bezrobocia

Niekiedy wiemy, że istnieje ryzyko utraty pracy. Plotki o redukcji krążą w kuluarach firm, szef unika rozmowy i kontaktu, zamiast pochwalić pracownika stale ma pretensje – czuć, że coś się święci i że może okazać się, że pozostaniemy bez pracy.

Stres zaczyna się już w fazie przewidywania utraty pracy. Charakterystyczna dla osoby zagrożonej zwolnieniem jest zmienność emocjonalna (raz się boi, że straci pracę, a za chwilę jest przekonana, że jej to jednak nie czeka), pobudzenie (w sytuacji napięcia ma ono przygotować organizm do ataku lub ucieczki), zmiany nastroju. Napięcie to może również przełożyć się na reakcje organizmu – zmniejszenie odporności, kłopoty ze snem. Rodzina również odczuwa ten stres, przede wszystkim rezonując na zmienne zachowanie i emocje osoby zagrożonej bezrobociem – zaczynają się pierwsze kłótnie, eskalują konflikty, narasta napięcie. Tymczasem faza ta może być kluczowa do właściwego przygotowania się do sytuacji utraty pracy.

Co może zrobić osoba najbliższa? Nie bagatelizować, nie pocieszać, nie pokazywać lęku, który nasili stres, tylko motywować do działania. Im bardziej emocjonalnie reaguje partner, tym większa wartość w racjonalnej postawie osoby bliskiej. Mimo że utrata pracy nie jest jeszcze faktem, zachęcanie do tego, by zastanowić się nad tym, co się stanie, jeśli obawa przed bezrobociem się urzeczywistni, pozwala oswoić się z tą myślą i wypracować realne i skuteczne strategie poradzenia sobie w przyszłości.


Szok

Wypowiedzenie leży na biurku. Koledzy z pracy poklepują z zażenowaniem po ramieniu. Nie wiedzą, jak się zachować. A jednak padło na nas. Dlaczego?

Nie zawsze spodziewamy się utraty pracy, dlatego pierwszą właściwą fazą reakcji psychologicznej na sytuację utraty pracy jest szok. Typowe reakcje emocjonalne to niedowierzanie, które przeradza się w lęk i agresję (obie te emocje to dwie strony tego samego płaszcza). Okres, w którym bezrobotny łatwo się irytuje, wpada w gniew, reaguje z nadmierną gwałtownością bądź przechodzi do drugiego krańca emocji – wpada w odrętwienie, marazm, przygnębienie – trwa około 3 miesięcy.

Co może zrobić osoba bliska? Przede wszystkim, mimo że sama również jest jedną nogą w fazie szoku, powinna adekwatnie reagować na emocje partnera. Nie eskalować gniewu oskarżeniami i nie nasilać lęku przez pokazywanie własnych obaw (np. przez komunikaty typu „to twoja wina”, „na pewno nie znajdziesz pracy tak od razu, bo na rynku jest ciężko”). Warto też proponować różnego rodzaju wspólną aktywność fizyczną – pomoże ona rozładować gromadzące się napięcie, podnieść odporność organizmu i budować bliskość. Rodzina osoby bezrobotnej również przeżywa stres, zatem im również przyda się nieco więcej aktywności.

W fazie szoku osoba bezrobotna często próbuje też znaleźć wyjaśnienie tego, że została bez pracy. Dopóki ta faza się nie skończy, jest to jednak mocno utrudnione – silne emocje utrudniają realistyczny ogląd sytuacji. Zamiast zatem skupiać się na szukaniu powodów wraz z bezrobotnym partnerem, lepiej odwrócić jego uwagę od problemu i skupiać ją na przyszłości, a nie na przeszłości.

Pseudooptymizm

I tak nie lubiłem tej pracy, może dobrze się stało. Teraz mogę zająć się sobą i dziećmi. Poza tym – przecież jestem specjalistą i szybko znajdę pracę. Zabieram się za wysyłanie CV.

W fazie pseudooptymizmu osoba bezrobotna z nadzieją i wiarą patrzy w przyszłość. Zaczyna dostrzegać plusy swojej sytuacji i mocno wierzy w rychły sukces. Od osób bliskich zależy tu przede wszystkim jak najdłuższe utrzymanie partnera w tym stadium, gdyż jest to najlepszy czas na znalezienie pracy. Jak to zrobić? Nie negować pozytywnej wizji przyszłości, nawet jeśli nie jest w pełni realna, zachęcać do intensyfikacji wysiłków i cieszyć się z każdego sukcesu w postaci zaproszenia na rozmowę kwalifikacyjną czy nawet znalezionej ciekawej oferty pracy. Ważne, by bliscy reagowali w sposób pozytywny, a nie lękowo – poprzez nadmierną kontrolę tego, w jaki sposób osoba bezrobotna szuka pracy i jak jej idzie. Interesowanie się postępami bez naciskania na efekty jest tu kluczem do utrzymania fazy pseudooptymizmu jak najdłużej. W fazie tej bezrobotny chętnie przyjmuje też sugestie i pomysły, które mogą pomóc mu znaleźć pracę, ważne jednak, by to jemu pozostawić ostateczną decyzję, co do podjęcia proponowanych działań.


Pesymizm

Wysłałem już 100 CV i nadal nic. Tyle rozmów i wszystkie bez efektu. Nie da się znaleźć pracy w tym kraju. Zawsze już będę bezrobotny.

Pomimo największego wsparcia po około pół roku intensywnego szukania pracy, jeśli nie ma efektów, osoba bezrobotna zaczyna doświadczać frustracji i rozczarowania. W tej fazie największym zagrożeniem jest poddanie się i rezygnacja z szukania pracy (bądź znaczące zmniejszenie aktywności w tym obszarze). Co wtedy mogą zrobić bliscy?

Nadal kluczowe jest pozytywne myślenie i zachęcanie do podejmowania działań. Dobre efekty daje też próba zmiany sposobu myślenia o dotychczasowej pracy – może warto przeformułować oczekiwania wobec pracy, pomyśleć o nowym zawodzie, szkoleniu, przekwalifikowaniu. Osoba bliska ma tu pole do podsuwania propozycji i przywoływania przykładów ludzi z najbliższego otoczenia, którzy byli w podobnej sytuacji i poradzili sobie. Złą metodą jednak jest podejmowanie działań za bezrobotnego lub pozwolenie na to, by faza pesymizmu objęła całą rodzinę. Emocjonalne wsparcie to również podkreślanie znaczenia osoby bezrobotnej w życiu rodziny bez odwoływania się do pracy – „Bez ciebie bym sobie nie poradził”, „Tylko ty potrafisz tak sprawnie to załatwić” itd.

Fatalizm

Moje życie jest beznadziejne. Nic mnie już nie czeka. Nie, nie chcę nigdzie wychodzić. Tak naprawdę to nic mi się nie chce – daj mi spokój.

Kiedy bezrobocie trwa ponad 12 miesięcy istnieje realne ryzyko pojawienia się fazy fatalizmu. Jest ona destrukcyjna dla psychiki. Poczucie życiowej porażki, problemy ze zdrowiem i snem, stany depresyjne to charakterystyczne dla tej fazy stany, które mogą przerodzić się w poważne problemy psychologiczne i zdrowotne. W fazie tej niektóre osoby zaczynają też zachowywać się tak, jakby na znalezieniu pracy przestało im już zależeć. Taka zaś postawa może generować silne napięcia w rodzinie.

Osoba bliska powinna zdać sobie sprawę, że pozorna obojętność jest tak naprawdę reakcją obronną na przedłużającą się frustrację fazy pesymizmu. Zmotywowanie do działania osoby bezrobotnej będącej w fazie fatalizmu jest bardzo trudne. Osoba bliska może tu podjąć bardziej zdecydowane działania, starając się aktywnie pomóc w znalezieniu pracy, bowiem nawet krótki okres zatrudnienia pozwala wytrącić bezrobotnego z tej fazy.

Zrozumienie przede wszystkim

Utrata pracy ma wpływ na funkcjonowanie całej rodziny, a nawet jej najbliższego otoczenia pod względem psychologicznym i emocjonalnym. Poszczególne fazy bezrobocia wymagają od bliskich innego arsenału środków, by jak najskuteczniej wspierać bezrobotnego. Zawsze jednak ważna będzie otwartość na siebie nawzajem i pozytywna, szczera komunikacja.

Treść jest dostępna bezpłatnie,
wystarczy zarejestrować się w serwisie

Załóż konto aby otrzymać dostęp do pełnej bazy artykułów oraz wszystkich narzędzi

Posiadasz już konto? Zaloguj się.
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Zaliczka czy zadatek - co będzie lepsze przy współpracy z freelancerem?

Zaliczka czy zadatek? Jaka jest różnica? Co jest zwrotne, a co przepada? Podpowiadamy, co wybrać przy współpracy z freelancerem.

Minister pracy: Zwolnień grupowych jest sporo, ale są monitorowane przez resort pracy

Firmy działające w naszym kraju coraz częściej przeprowadzają zwolnienia grupowe. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej, przyznaje, że faktycznie tych zwolnień jest sporo.

Majówka 2024: weź 3 dni urlopu a będziesz miał 9 dni wolnych

Majówka w 2024 zapowiada się wspaniale. Wypoczynek może być naprawdę długi. Wystarczy wziąć 3 dni urlopu a można mieć 9 dni wolnych (wliczając weekendy). Co ciekawe Boże Ciało w 2024 r. wypada 30 maja (czwartek) oznacza to, że biorąc wolne w dniu 31 maja (piątek) - łącznie z weekendem można mieć 4 dni wolnego. Jak wypada majówka 2024? Czy w majówkę jest wolne od szkoły?

Zwolnienie grupowe: kto może zwolnić, z jakich przyczyn, kogo nie można zwolnić, jaka wysokość odprawy pieniężnej

Zwolnienie grupowe to rozwiązanie umów o pracę z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników. Nie każdy pracodawca może przeprowadzić takie zwolnienie i nie każdy pracownik może być nim objęty.

REKLAMA

Poszedł po zaległe wynagrodzenie a spotkała go śmierć. Zabójstwo w Gdańsku, są zarzuty Prokuratury!

47-letni mężczyzna, pracodawca usłyszał od Gdańskiej Prokuratury zarzut popełnienia przestępstwa zabójstwa w zamiarze ewentualnym i trafił do tymczasowego aresztu. Potrącił pracownika wózkiem widłowym. 37-letni obywatel Gruzji zmarł  wyniku wstrząsu urazowego. Co grozi pracodawcy?

Co to są kompetencje przyszłości i dlaczego są tak ważne na rynku pracy?

Czasy pracy przez całe życie w jednej firmie już minęły. Teraz pracownicy zmieniają stanowiska, branże, kształcą się w nowych kierunkach. Bardzo ważna staje się zdolność do adaptacji i rozwijania nowych umiejętności. Czym są kompetencje przyszłości? I które z nich mogą okazać się kluczowe na przyszłym rynku pracy?

Od 300 zł do 1200 zł: tyle wyniesie bon energetyczny. Od czego będzie zależeć jego wysokość?

Od 300 zł do 1200 zł – taką wartość ma mieć bon energetyczny wypłacany gospodarstwom domowym w drugim półroczu 2024 r. Cena prądu dla gospodarstw domowych wyniesie 500 zł za MWh.

Wczasy pod gruszą 2024 r.: Ile w budżetówce, firmach prywatnych. Jak u nauczycieli? Ile u mundurowych?

REKLAMA

Kraków, Wrocław, Poznań, Rzeszów, Toruń i inne miasta walczą o Prezydentów. II tura wyborów już 21 kwietnia 2024

W wielu polskich miastach już w ten weekend, w niedzielę 21 kwietnia 2024 r. odbędzie się II tura wyborów samorządowych. Szczególnie ciekawią wyniki na prezydentów takich miast jak: Kraków, Wrocław czy Poznań, Rzeszów i Toruń. Czym zajmuje się prezydent miasta?

Igrzyska olimpijskie za mniej niż 100 dni! Polscy sportowcy będą walczyli o medale ale też o olimpijską emeryturę

Gdzie odbędą się igrzyska olimpijskie w 2024 roku? Ile obecnie trwają igrzyska olimpijskie? Kiedy odbędą się najbliższe igrzyska olimpijskie? Jakie dyscypliny na igrzyskach? Gdzie będą igrzyska 2028? Ile wynosi emerytura olimpijska w 2024? Komu przysługuje emerytura olimpijska?

REKLAMA