Kategorie

Elementy konieczne do uznania zdarzenia za wypadek przy pracy

Joanna Dymowska-Moussa
Katarzyna Grabowska-Wawrzeniecka
Jakie zdarzenia możemy na pewno uznać za wypadek przy pracy?

Aby można było mówić o wypadku przy pracy zdarzenie musi być nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, które spowodowało uraz lub śmierć i nastąpiło w związku z wykonywaną pracą.

Szacuje się, że wypadki przy pracy stanowią około 10% wszystkich zdarzeń powodujących wystąpienie strat ludzkich, tj. utraty życia lub zdrowia człowieka. Umiejętność radzenia sobie z konsekwencjami takich zdarzeń jest bardzo ważna w pracy każdego specjalisty ds. bhp. W celu jednoznacznego odróżnienia wypadków przy pracy od pozostałych zdarzeń należy posługiwać się poniżej opisanymi definicjami. Definicje te zawierają cztery kryteria i wszystkie one muszą być spełnione, aby zdarzenie zostało uznane za wypadek związany z pracą. Wystarczy niespełnienie jednego z kryteriów, aby zdarzenie nie zostało uznane za wypadek związany z pracą.

Jakie są rodzaje wypadków i w jaki sposób je klasyfikować

Wypadek przy pracy to zdarzenie:

  • nagłe – pojęcie nagłości nie zostało doprecyzowane w ustawie, ale na podstawie wyroków Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nagłe jest każde zdarzenie, które nastąpiło podczas jednej zmiany roboczej (wyrok SN z 30 czerwca 1999 r., II UKN 24/99, OSNP 2000/18/697, który mówi, że zdarzenie będące istotnym zewnętrznym czynnikiem wywołującym negatywną reakcję organizmu i stanowiące przyczynę wypadku przy pracy posiada cechę nagłości tylko wtedy, gdy przebiega w czasie nie dłuższym niż trwanie dnia pracy),
  • wywołane przyczyną zewnętrzną – przyczyna zewnętrzna występuje wtedy, kiedy do urazu dochodzi w wyniku oddziaływania na człowieka czynnika występującego poza nim, przyczyną zewnętrzną może być również niefortunny odruch pracownika – jego nieskoordynowane poruszenie się powodujące potknięcie i upadek nawet na gładkiej powierzchni (wyrok SN z 16 czerwca 1980 r., III PR 33/80, niepubl.). Ponadto cechy przyczyny zewnętrznej może mieć nadmierny wysiłek fizyczny lub psychiczny związany z pracą, jeśli może on być za taki uznany dla określonej osoby – ze względu na stan wydolności jej organizmu (uchwała składu 7 sędziów SN z 11 lutego 1963 r., III PO 15/62, OSNC 1963/10/215). Za przyczynę zewnętrzną zwykle nie uznaje się choroby samoistnej pracownika, ale zewnętrzną przyczyną sprawczą wypadku przy pracy może być każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego, zdolny – w istniejących warunkach – wywołać szkodliwe skutki, w tym także pogorszyć stan zdrowia pracownika dotkniętego już schorzeniem samoistnym (wyrok SN z 18 sierpnia 1999 r., II UKN 87/99, OSNP 2000/20/760),
  • powodujące uraz albo śmierć – za uraz uważa się uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego,
  • które nastąpiło w związku z pracą, to jest:

– podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych. Do zwykłych czynności należy zaliczyć nie tylko te, które pracownik wykonuje zgodnie z ustaleniami zawartymi w umowie o pracę, zakresie obowiązków czy powierzone mu zadania, ale również inne, które pośrednio wiążą się z wykonywaniem tych zadań, takie jak spożywanie posiłku, korzystanie z pomieszczeń socjalnych (szatnie, stołówki, kuchnie) lub higienicznosanitarnych (umywalnie, toalety, natryski). Z kolei za czynności wykonywane na polecenie przełożonych należy uważać nie tylko związane z codziennymi obowiązkami pracownika, ale również te, które są wykonywane incydentalnie lub jednorazowo, nawet jeżeli nie wynikają z umowy o pracę. Ponieważ w tej części definicji jest mowa o zdarzeniach, które miały miejsce podczas lub w związku z wykonywaniem zwykłych czynności lub poleceń przełożonych, należy pamiętać, że normatywny czas pracy pracownika jest ograniczeniem, które mogłoby spowodować, że zdarzenie nie zostanie zakwalifikowane jako wypadek przy pracy i w związku z tym należy również uwzględniać zdarzenia spełniające to kryterium, które miały miejsce w innym czasie niż stałe godziny pracy pracownika lub zakładu pracy oraz poza terenem zakładu pracy. Jednak wykonywanie czynności na rzecz i dla korzyści innego podmiotu niż pracodawca może pozostawać w związku czasowym i miejscowym z pracą, lecz nie jest wykonywaniem czynności na rzecz pracodawcy. Stanowi zatem zerwanie związku funkcjonalnego z pracą i nie spełnia cech wypadku przy pracy (wyrok SN z 2 października 2009 r., II PK 108/09, M.P.Pr. 2010/3/140). Do zwykłych czynności należy zaliczyć również np. przejazdy kierowcy między kolejnymi odbiorcami rozwożonego towaru lub przejazdy przedstawiciela handlowego między różnymi klientami;


Reklama

– podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia – nie jest istotne, jaki skutek odniosły działania pracownika i czy wykonywane przez niego czynności leżały w zakresie jego obowiązków, a jedynie intencje pracownika, np. udział w pogrzebie byłego współpracownika jest wykonywaniem przez zatrudnionego „czynności w interesie zakładu pracy”, a więc wypadek, który nastąpił podczas lub w związku z tym wydarzeniem, jest wypadkiem przy pracy niezależnie od tego, czy poszkodowany reprezentował zakład, czy też uczestniczył w ceremonii jako członek załogi (wyrok SN z 15 lipca 1998 r., II UKN 123/98, OSP 1999/10/188);

– w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy – warunkiem pozostawania w dyspozycji pracodawcy jest gotowość pracownika do pracy, czyli subiektywny zamiar wykonywania pracy i obiektywna możliwość jej świadczenia. Za drogę między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązków wynikających z umowy o pracę uważa się również drogę pomiędzy oddziałem czy filią zakładu pracy, w którym pracownik jest zatrudniony, a siedzibą główną pracodawcy. Według wyroku Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2001 r. (I PKN 350/00, OSNP 2003/2/36) miejscem świadczenia pracy nie musi być lokal, pomieszczenie czy posesja mające stały adres i znajdujące się w jednej miejscowości. W wyroku z 1 kwietnia 1985 r. (I PR 19/85, OSP 1986/ 46) Sąd Najwyższy uznał, że miejscem pracy jest stały punkt w znaczeniu geograficznym lub pewien obszar, strefa określona granicami jednostki administracyjnej podziału kraju lub w inny dostatecznie wyraźny sposób, w którym jest świadczona praca. Miejsce pracy według Sądu Najwyższego nie musi być wyposażone w zaplecze socjalne, kadrowe i techniczne, ponieważ nie zawsze wiąże się to z pojęciem siedziby zakładu pracy czy pracodawcy. Jednak wypadek komunikacyjny w drodze z miejsca zamieszkania (domu) do miejsca wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy nie jest wypadkiem przy pracy (wyrok SN z 29 listopada 2006 r., II UK 101/06, OSNP 2008/1-2/20), ale wprawienie się pracownika w stan nietrzeźwości w czasie drogi z miejsca wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy do siedziby pracodawcy środkiem lokomocji należącym do pracodawcy i kierowanym przez innego pracownika nie wyłącza pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.).

Podstawa prawna:

  • art. 3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.

    Niedziela handlowa - sierpień 2021

    Niedziela handlowa - sierpień 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 1 sierpnia, 8 sierpnia, 15 sierpnia, 22 sierpnia lub 29 sierpnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Nowy pracownik zdalny - jak mu pomóc?

    Nowy pracownik zdalny może mieć wiele trudności z wdrożeniem się do pracy w nowej firmie. Jak mu pomóc?

    Zapisanie nowego pracownika do PPK - 90 dni zatrudnienia

    Zapisanie nowego pracownika do PPK wymaga 90 dni zatrudnienia. Co wlicza się do tego okresu według ustawy o PPK?

    Praca podczas upałów – zalecenia PIP

    Praca podczas upałów - jakie są zalecenie PIP? Po pierwsze, pracodawca zapewnia zimne napoje. Po drugie, wentylację i klimatyzację w pomieszczeniach pracy. PIP zaleca także skracanie czasu pracy.

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu w gastronomii - Niemcy

    Wyższe zarobki i 4 dni pracy w tygodniu to rozwiązanie dla sektora gastronomii w Niemczech. Czy to pomoże na niedobory kadrowe?