Kategorie

Zgłaszanie wypadków

Andrzej Rzewuski
Służby bhp często stają przed problemem, czy dane zdarzenie wypadkowe zgłaszać do właściwych organów, zwłaszcza jeśli na wcześniejszym etapie postępowania powypadkowego powstały już jakieś nieprawidłowości. Ważne jest przy tym, aby wiedzieć, jak prawidłowo zgłosić wypadek przy pracy oraz kiedy niezgłoszenie wypadku zostanie uznane za przestępstwo.

W postępowaniach powypadkowych prowadzonych w zakładach pracy często występują nieprawidłowości związane ze zgłaszaniem wypadków przy pracy.

Uchybienia dotyczące tych zagadnień występują w około 35% prowadzonych postępowań powypadkowych.

Najczęściej wyróżnia się cztery rodzaje nieprawidłowości:

1) zgłoszenie wypadku przez poszkodowanego w odległym terminie,

2) niezgłoszenie pracodawcy wypadku przez przełożonego osoby poszkodowanej,

3) zgłoszenie wypadku przez pracodawcę do organu PIP w odległym terminie,

4) niezawiadomienie okręgowego inspektora pracy i prokuratora o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym.

Zgłoszenie wypadku przez poszkodowanego w odległym terminie

Pracownik, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala, powinien niezwłocznie poinformować o wypadku swojego przełożonego. Nieprawidłowość ta (dotyczy około 7% zdarzeń) wynika z wymogu określonego w Kodeksie pracy oraz w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Niestety, bardzo często dzieje się inaczej, a poszkodowany ujawnia fakt zdarzenia po długim czasie, np. po kilku miesiącach. Obowiązek zgłoszenia wypadku przez pracownika nie jest uzależniony od jego skutków medycznych (ciężkości wypadku przy pracy), które mogą ujawnić się dopiero po dłuższym okresie. Z tego powodu należy przekazać informację swoim przełożonym o wszelkich, nawet najbardziej niepozornych zdarzeniach.

WAŻNE!

W sprawach dotyczących postępowań powypadkowych przedawnienie nie występuje.

Niekiedy powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy musi ustalać okoliczności i przyczyny zdarzenia, jakie miało miejsce nawet kilka lat wcześniej. Dlatego dla zespołów powypadkowych ważne jest opracowanie i skuteczne wdrożenie wewnętrznych procedur postępowania w zakładzie pracy oraz zapewnienie zgłaszania wszelkich zdarzeń, nawet potencjalnie wypadkowych.


Niezgłoszenie wypadku pracodawcy przez przełożonego osoby poszkodowanej

Druga nieprawidłowość (dotycząca około 2% zdarzeń) prowadzi do niepowołania przez pracodawcę lub powołania ze znaczną zwłoką zespołu powypadkowego, a także (§ 3 ww. rozporządzenia):

  • niezabezpieczenia przez pracodawcę miejsca zdarzenia przed dostępem osób niepowołanych,
  • uruchamiania bez potrzeby maszyn i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wyłączone,
  • zmiany położenia maszyn i innych urządzeń technicznych,
  • zmiany położenia innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności.

Niezgłoszenie pracodawcy wypadku przez przełożonego poszkodowanej osoby najczęściej dotyczy w zakładzie pracy tzw. „średniego nadzoru” i może postawić pracodawcę w bardzo trudnej sytuacji. Czasami może spowodować wystąpienie kolejnych uchybień określonych w ww. pkt 3 i 4 (zgłoszenie wypadku przez pracodawcę do organu PIP w odległym terminie, niezawiadomienie o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym okręgowego inspektora pracy i prokuratora) spełniających w określonych sytuacjach przesłanki wykroczenia przeciwko prawom pracownika (grzywna, sąd grodzki) lub przestępstwa (prokurator).

Zgłoszenie wypadku przez pracodawcę do PIP w odległym terminie

Trzecia nieprawidłowość (dotycząca około 21% zdarzeń) wynika z wymogu określonego w art. 234 § 2 Kodeksu pracy.

Pracodawca ma obowiązek niezwłocznie, tzn. bez zbędnej zwłoki, zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o wypadku przy pracy:

  • śmiertelnym,
  • ciężkim lub
  • zbiorowym oraz
  • o każdym innym wypadku przy pracy (który wywołał wymienione skutki, a ma związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy). Jeśli pracodawca tego nie zrobi, będzie musiał udowodnić – wskazać przyczyny, które uniemożliwiły zgłoszenie ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego wypadku przy pracy (do którego jako pracodawca jest zobowiązany).

WAŻNE!

Reklama

Przekazanie wiadomości o wypadku, np. przez pracowników pogotowia ratunkowego policji, nie rozwiązuje problemu, ponieważ to pracodawca powinien zgłosić wypadek organom PIP i prokuratorowi. Przekazywanie informacji o wypadku przez różne służby i organy między sobą nie jest równoznaczne ze spełnieniem przez pracodawcę poszkodowanego pracownika obowiązku określonego w Kodeksie pracy.

Pracodawca powinien niezwłocznie zgłosić wypadek, aby nie popełnić wykroczenia przeciwko prawom pracownika (art. 283 § 2 pkt 6 Kodeksu pracy). Za to wykroczenie pracodawca może zapłacić grzywnę w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł.

Karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł „podlega, kto wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób”.


Niezawiadomienie o wypadku przy pracy właściwych organów

Czwarta nieprawidłowość (dotycząca około 6% zdarzeń) to całkowite wstrzymanie się pracodawcy od zawiadomienia o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym okręgowego inspektora pracy i prokuratora, do czego pracodawca jest zobowiązany (art. 234 § 2 Kodeksu pracy).

WAŻNE!

Od kilku lat, po zmianie Kodeksu karnego, niezawiadomienie o wypadku przez pracodawcę jest przestępstwem. „Kto wbrew obowiązkowi nie zawiadamia w terminie właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej albo nie sporządza lub nie przedstawia wymaganej dokumentacji, podlega grzywnie do 180 stawek dziennych albo karze ograniczenia wolności” (art. 221 k.k.).

Warto, aby pracodawca wiedział dokładnie, kiedy niezgłoszenie wypadku zostanie uznane za przestępstwo.

  • „Kto wbrew obowiązkowi” – pracodawca zgodnie z art. 234 § 2 Kodeksu pracy.
  • „Nie zawiadamia w terminie” – niezwłocznie (bez zbędnej zwłoki) zgodnie z art. 234 § 2 Kodeksu pracy.
  • „Właściwego organu” – właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora, w myśl art. 234 § 2 Kodeksu pracy.
  • „O wypadku przy pracy” – definicja wypadku przy pracy określona w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Wyróżnia się cztery okoliczności zakwalifikowania wypadku do wypadku przy pracy: nagłość zdarzenia, przyczynę zewnętrzną, skutek zdarzenia (w wyniku zdarzenia musi wystąpić uraz lub śmierć), zdarzenie musi nastąpić w związku z pracą lub w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas czynności wymienionych szczegółowo w ust. 3 wspomnianego art. 3 ustawy.

Aby można było mówić o przestępstwie, musi być ponadto spełniony warunek wypadku ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego (art. 221 Kodeksu karnego).

Definicje tych pojęć zostały określone w art. 3 ww. ustawy z 30 października 2002 r.:

  • „za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku” (art. 3 ust. 4 ww. ustawy),
  • wypadek ciężki (jego definicja jest bardzo nieprecyzyjna) to „zdarzenie, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała” (art. 3 ust. 5 ww. ustawy),
  • „za zbiorowy wypadek przy pracy uważa się wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby” (art. 3 ust. 6 ww. ustawy).

O zgłoszeniu wypadku ciężkiego, śmiertelnego lub zbiorowego powinien zdecydować pracodawca. W praktyce często to służby bhp borykają się z problemem, czy wypadek, któremu uległ pracownik, jest wypadkiem ciężkim, tzn. podlegającym zgłoszeniu, gdyż w naszym kraju definicja wypadku ciężkiego jest bardzo nieprecyzyjna i mają z nią poważne kłopoty nawet lekarze medycyny. W dynamicznie zmieniającej się sytuacji zaistniałego wypadku służby bhp muszą rozstrzygać, czy konkretna sytuacja wymaga zgłoszenia do PIP i prokuratury; często działając pod presją czasu, aby wymóg niezwłocznego zgłoszenia wypadku został spełniony. Obowiązek ten dotyczy każdego innego wypadku, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy (ciężki, śmiertelny, zbiorowy), a w chwili zdarzenia nikt jeszcze nie wie, czy będzie ono uznane jako wypadek przy pracy. W sprawach spornych należy przyjąć zasadę rozstrzygania na korzyść poszkodowanego, tzn. zgłosić zdarzenie wypadkowe właściwym organom (wymienionym w art. 234 § 2 k.p.).

WSKAZÓWKA!

Podczas prowadzenia postępowań powypadkowych można uniknąć błędów dzięki określeniu procedur wewnątrzzakładowych i ich skutecznemu wdrożeniu.

Reklama

Rolą służby bhp jest zadbanie o to, by każdy pracownik, osoba kierująca pracownikami oraz pracodawca wiedzieli, jakie obowiązki ciążą na nich w związku z wypadkiem przy pracy. Przekazanie tych zagadnień w trakcie instruktażu ogólnego to zdecydowanie za mało. W pierwszym dniu pracy, kiedy jest przeprowadzany instruktaż, pracownik musi przyswoić bardzo dużo nowych informacji, dlatego nie można od niego wymagać, aby zapamiętał, komu, kiedy i jakie zdarzenia należy zgłaszać. Zdanie się na szkolenia okresowe jest również niewystarczające.

Dobrą praktyką jest umieszczanie procedur np. na tablicach ogłoszeń, zwłaszcza jeśli na tych tablicach umieszcza się również informacje na temat poszczególnych wypadków. Można również prowadzić dodatkowe krótkie szkolenia dla pracowników i osób kierujących pracownikami, np. w związku z wypadkami, jakie miały miejsce w zakładzie, i przy okazji przypominać procedurę zgłaszania wypadków. Można także rozmawiać o tym z pracownikami w trakcie prowadzenia kontroli warunków pracy.

Należy wykorzystać każdą możliwość, by zwracać pracownikom uwagę na bezpieczny sposób wykonywania pracy, a także sposób postępowania, gdy zdarzy się wypadek.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?