Czy pracodawca musi kierować na wstępne badania lekarskie studentów odbywających u niego praktyki zawodowe

• Rada
• Uzasadnienie

Rada

Nie muszą Państwo kierować na wstępne badania lekarskie medycyny pracy studentów uczelni wyższych przyjmowanych na praktyki. Taki obowiązek spoczywa na placówce dydaktycznej, w tym przypadku – uczelni.  

Uzasadnienie

Profilaktyczne badania wstępne. Wstępnym badaniom lekarskim podlegają:

• osoby przyjmowane do pracy, 
• pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe (art. 229 § 1 Kodeksu pracy). 

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. 

Należy jednak zaznaczyć, że wskazany obowiązek ma zastosowanie, gdy osoba przyjmowana do pracy pozostaje z zatrudniającym ją pracodawcą w stosunku pracy, tj. zostanie zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. 

W szczególnych przypadkach obowiązek przeprowadzania profilaktycznych badań lekarskich dotyczy również osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych (np. gdy wykonują oni pracę w warunkach niebezpiecznych – na wysokości czy przy użyciu maszyn ciężkich).     

Wstępne badania lekarskie studentów. Inne zasady przeprowadzania wstępnych badań lekarskich dotyczą studentów. Kwestie profilaktycznych wstępnych badań lekarskich studentów przyjmowanych na praktyki zawodowe przez podmioty będące ich organizatorami zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 26 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich kandydatów do szkół ponadpodstawowych lub wyższych i na kwalifikacyjne kursy zawodowe, uczniów i słuchaczy tych szkół, studentów, słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych oraz doktorantów. Zgodnie z tą regulacją lekarz przeprowadza badanie lekarskie na podstawie skierowania wydanego przez placówkę dydaktyczną, w tym przypadku przez uczelnię. Takie skierowanie powinno zawierać m.in. oznaczenie placówki dydaktycznej oraz informację o zakresie kształcenia i o czynnikach szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia, występujących w miejscu odbywania praktycznej nauki zawodu, studiów, kwalifikacyjnych kursów zawodowych albo kształcenia w szkole doktorskiej.

Należy też zwrócić uwagę, że służba medycyny pracy realizuje swoje zadania m.in. w odniesieniu do kandydatów do szkół ponadpodstawowych lub wyższych i na kwalifikacyjne kursy zawodowe, uczniów i słuchaczy tych szkół, studentów oraz słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, którzy w trakcie praktycznej nauki zawodu lub stażu uczniowskiego są narażeni na działanie czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia. Obowiązek objęcia profilaktyczną opieką zdrowotną w odniesieniu do ww. osób, spoczywa na szkole, szkole wyższej lub organizatorze kwalifikacyjnych kursów zawodowych.

Pracodawca ma obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków zajęć odbywanych na terenie zakładu pracy przez studentów i uczniów niebędących jego pracownikami (art. 304 § 2 Kodeksu pracy). Także podmiot przyjmujący na praktykę zapewnia praktykantowi, na zasadach dotyczących pracowników, bezpieczne i higieniczne warunki odbywania praktyki, w tym – w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z odbywaniem praktyki – odpowiednie środki ochrony indywidualnej (art. 6 ustawy o praktykach absolwenckich). Jednak ze wskazanych regulacji nie wynika, żeby na pracodawcy ciążył obowiązek poddawania kandydatów na praktykantów wstępnym profilaktycznym badaniom lekarskim.

Inne obowiązki przedsiębiorcy w zakresie bhp wobec praktykantów. Poza wstępnymi badaniami profilaktycznymi to podmiot będący organizatorem praktyki zawodowej zapewnia studentowi szeroko pojęte bezpieczne i higieniczne warunki jej odbywania. Obowiązki przedsiębiorcy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy osobom przyjmowanym na praktyki wynikają przede wszystkim z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, głównie prawa pracy, a także z umowy zawartej między tym przedsiębiorcą a uczelnią. Organizator praktyk powinien w szczególności zapewnić stanowiska pracy wyposażone w niezbędne urządzenia, sprzęt, narzędzia, materiały i dokumentację techniczną, uwzględniające wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponadto powinien zapewnić studentom odbywającym praktyki w jego zakładzie pracy odzież, obuwie robocze i środki ochrony indywidualnej oraz środki higieny osobistej przysługujące pracownikom na danym stanowisku pracy oraz pomieszczenia do przechowywania odzieży i obuwia roboczego, a także środków ochrony indywidualnej. Studenci powinni mieć też dostęp do urządzeń higieniczno-sanitarnych oraz pomieszczeń socjalno-bytowych. Pracodawca ma również obowiązek:

• przeszkolić studenta w zakresie bhp, 
• zapoznać studenta z zakładowym regulaminem pracy oraz przepisami bhp, a także 
• sprawować nadzór nad wykonywanymi przez studenta pracami przewidzianymi w programie praktyki.

Ewelina Różyńska

specjalista w zakresie bhp