[ZUS informuje] Sprzeczności między orzecznikami i lekarzami wystawiającymi zwolnienia lekarskie

Odpowiedź ZUS dla Infor.pl:

Ustawa orzecznicza nie wprowadza zmian odnoszących się do zasad orzekania o czasowej niezdolności do pracy, określonych w obowiązujących przepisach prawa. Zasady te i tryb orzekania o czasowej niezdolności do pracy określone zostały w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz. U. z 2025 r. poz. 501, z późn. zm., zwanej dalej „ustawą zasiłkową” oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim, Dz. U. z 2015 r. poz. 2013. Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy i tym samym wystawienie zaświadczenia lekarskiego, stanowi jedną z wielu czynności, które składają się na udzielenie świadczenia zdrowotnego.

Obowiązki lekarza

Do obowiązków lekarza przed orzeczeniem czasowej niezdolności do pracy i tym samym przed wystawieniem zaświadczenia lekarskiego należą w szczególności:

- obowiązek przeprowadzenia postępowania diagnostyczno-leczniczego, tj. postępowania w którym lekarz identyfikuje chorobę, ocenia jej stan, planuje i wykonuje leczenie,

- obowiązek przeprowadzenia badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny.

Do obowiązków lekarza na etapie orzekania czasowej niezdolności do pracy i tym samym na etapie wystawiania zaświadczenia lekarskiego należą w szczególności:

- obowiązek uwzględnienia wszystkich okoliczności istotnych dla oceny stanu zdrowia i upośledzenia funkcji organizmu, które powodują czasową niezdolność do pracy ubezpieczonego, ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju i warunków pracy,

- obowiązek wystawienia zaświadczenia lekarskiego wyłącznie na okres, w którym ubezpieczony ze względu na jego stan zdrowia lub stan zdrowia członka rodziny powinien powstrzymać się od pracy,

- obowiązek udokumentowania orzekania czasowej niezdolności do pracy w dokumentacji medycznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Dz. U. z 2024 r. poz. 581, z późn. zm.

ZUS jest uprawniony do przeprowadzania kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich

W celu kontroli ZUS może skierować ubezpieczonego na badanie do lekarza orzecznika ZUS lub do lekarza konsultanta, na badania pomocnicze, zażądać od lekarza wystawiającego zaświadczenie lekarskie lub od podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, w którym wystawiono zaświadczenie lekarskie, udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego lub chorego członka rodziny, stanowiącej podstawę wydania zaświadczenia lekarskiego lub udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie, jak również zażądać od ubezpieczonego udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie. Orzeczenie w przedmiocie kontroli zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy wydawane jest:

- po przeprowadzeniu badania przez lekarza orzecznika ZUS lub lekarza konsultanta, badań dodatkowych – w okresie orzeczonej czasowej niezdolności do pracy,

- po analizie dokumentacji medycznej stanowiącej podstawę wystawienia tego zaświadczenia.

Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie lekarza orzecznika w przedmiocie kontroli zaświadczenia lekarskiego oparte jest na ocenie przesłanek merytorycznych (medycznych), tj. czy stan zdrowia ubezpieczonego (uwzględniając rodzaj i warunki pracy) uzasadniał orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy i wystawienie zaświadczenia lekarskiego na okres wskazany w tym zaświadczeniu.