Wybór na posła a stosunek pracy

• Wybór na posła a stosunek pracy. Czy przysługuje urlop bezpłatny?
• Ochrona trwałości stosunku pracy posła czy senatora
• Rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy z posłem lub senatorem
• Zakaz łączenia stanowisk 
• Brak obowiązku rozwiązania przez parlamentarzystę stosunku pracy z określoną kategorią pracodawców
• Dodatkowe zajęcia i czynności zarobkowe posłów i senatorów

Wybór na posła a stosunek pracy. Czy przysługuje urlop bezpłatny?

Pracownik wybrany na posła lub senatora może złożyć pracodawcy wniosek o urlop bezpłatny na czas sprawowania mandatu. Daje to niejako gwarancję powrotu do pracy po zakończeniu mandatu. Dlaczego? Ponieważ zgodnie z ustawą z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu mandatu posła i senatora (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1339, dalej jako: ustawa), pracodawca, u którego poseł lub senator otrzymał urlop bezpłatny, jest obowiązany zatrudnić go po zakończeniu urlopu bezpłatnego lub - w razie jego gotowości do pracy - po wygaśnięciu mandatu, na tym samym lub równorzędnym pod względem płacowym stanowisku pracy, z wynagrodzeniem, jakie otrzymywałby poseł lub senator, gdyby nie skorzystał z urlopu bezpłatnego.

Ochrona trwałości stosunku pracy posła czy senatora

Ustawa stanowi szczególną gwarancję dalszego zatrudnienia, adekwatnie utrzymania także innego stosunku wyrażającego się obowiązkiem wykonywania pracy przez posła i senatora po upływie kadencji. Oznacza to równocześnie gwarancję zachowania stosunku pracy i stosunków podobnych w okresie sprawowania mandatu. 

Rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy z posłem lub senatorem

Rozwiązanie przez pracodawcę stosunku pracy z posłem lub senatorem wybranym do Sejmu czy Senatu, z wyjątkiem stosunku pracy z wyboru, oraz zmiana warunków jego pracy lub płacy w ciągu dwóch lat po wygaśnięciu mandatu może nastąpić tylko za zgodą Prezydium Sejmu lub Prezydium Senatu.

Zakaz łączenia stanowisk 

W okresie wykonywania mandatu posłowie i senatorowie nie mogą wykonywać pracy na podstawie stosunku pracy: w Kancelarii Sejmu, w Kancelarii Senatu, w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w Kancelarii Trybunału Konstytucyjnego, w Biurze Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego, w Najwyższej Izbie Kontroli, w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, w Biurze Rzecznika Praw Dziecka, w Biurze Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w Krajowym Biurze Wyborczym, w Państwowej Inspekcji Pracy, w administracji rządowej i samorządu terytorialnego - z wyjątkiem stosunku pracy z wyboru.

Brak obowiązku rozwiązania przez parlamentarzystę stosunku pracy z określoną kategorią pracodawców

Trzeba wiedzieć, że powyższy zakaz łączenia stanowisk, wyrażony w art. 30 ust. 1 ustawy nie ustanawia obowiązku rozwiązania przez parlamentarzystę stosunku pracy z określoną w tym przepisie kategorią pracodawców, a jedynie rezygnację z czynnego realizowania tego stosunku, czemu służy instytucja urlopu bezpłatnego udzielanego przez pracodawcę z urzędu. Odmienna interpretacja powyższego przepisu i przyjęcie istnienia po stronie posła (senatora) bezwzględnego zakazu dalszego zatrudnienia u tych pracodawców stawiałoby pod znakiem zapytania celowość regulacji art. 30 ust. 2 ustawy. (zob. Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lipca 2019 r., I PK 158/18).

Dodatkowe zajęcia i czynności zarobkowe posłów i senatorów

Posłowie i senatorowie nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia państwowego lub komunalnego, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Posłowie lub senatorowie nie mogą podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn, mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu.

Poseł lub senator jest obowiązany powiadomić odpowiednio Marszałka Sejmu lub Marszałka Senatu o zamiarze podjęcia dodatkowych zajęć, z wyjątkiem działalności podlegającej prawu autorskiemu i prawom pokrewnym.