REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zwolnienie z pracy działacza związkowego

Leszek Jaworski
Leszek Jaworski

REKLAMA

Bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.

Pracodawca, który zamierza zwolnić chronionego działacza związkowego z pracy, musi uzyskać zgodę zarządu zakładowej organizacji związkowej na rozwiązanie z nim umowy o pracę. Pracodawcy często decydują się na zwolnienie działacza bez uzyskania tej zgody. Nie każdy jednak zwolniony bezprawnie związkowiec będzie mógł liczyć na przywrócenie do pracy lub na odszkodowanie.

Autopromocja

Ochrona przed zwolnieniem z pracy działaczy związkowych jest uzasadniona tym, że z powodu pełnionej funkcji są oni szczególnie narażeni na utratę pracy, pogorszenie jej warunków albo szykany ze strony pracodawcy. Sposób ochrony działaczy związkowych może też oznaczać, że nieprzychylnie nastawiony do pracodawcy związek zawodowy będzie skutecznie blokował jego działania przez niewyrażanie zgody na zwolnienie chronionych działaczy.

Decyzja zarządu związku w sprawie wyrażenia zgody na zwolnienie działacza związkowego nie podlega natomiast ocenie sądu (uchwała SN z 11 września 1996 r., I PZP 19/96, OSNP 1998/6/175). Oznacza to, że sąd nie może jej weryfikować pod względem zasadności.

WAŻNE!

Odmowa przez zarząd organizacji związkowej wydania zgody na zwolnienie chronionego działacza związkowego nie może być weryfikowana przez sąd.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Odmowa wyrażenia zgody przez zarząd zakładowej organizacji związkowej na rozwiązanie stosunku pracy z działaczem związkowym podlegającym ochronie nie jest oceniana przez sąd pracy także w odniesieniu do tego, czy nie udzielając zgody na zwolnienie związkowca zarząd organizacji związkowej nadużył prawo i naruszył zasady współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie zarządu organizacji związkowej nie korzysta bowiem z ochrony (art. 8 Kodeksu pracy). Ponadto sąd rozpatruje wyłącznie wykonywanie prawa przez stronę stosunku pracy. Zarząd zakładowej organizacji związkowej nie jest stroną umów o pracę. Dlatego zgoda (odmowa zgody) na rozwiązanie stosunku pracy nie jest wykonywaniem prawa, lecz realizacją uprawnienia związku zawodowego.

Roszczenie związkowca oceni sąd

Przyznana działaczom związkowym ochrona przed zwolnieniem ma służyć swobodnemu wykonywaniu przez nich obowiązków związkowych. Działacze ci nie mogą jednak znaleźć się w korzystniejszej sytuacji od innych pracowników tylko i wyłącznie dlatego, że ustawodawca ograniczył możliwość rozwiązania z nimi stosunków pracy. Ta ochrona musi bowiem pozostawać w bezpośrednim związku z działalnością związkową.

Zasadniczo chronionym działaczom związkowym w przypadku zwolnienia z pracy z naruszeniem przepisów przysługuje przywrócenie do pracy (art. 45 i 56 Kodeksu pracy). Sąd może przyznać związkowcowi odszkodowanie zamiast przywrócenia do pracy tylko w szczególnych przypadkach, np. gdy firma została zlikwidowana. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że sąd pracy może uwzględnić roszczenie o odszkodowanie, zamiast roszczenia o przywrócenie do pracy zgłoszonego przez działacza związkowego objętego ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy, także wówczas, gdy roszczenie to okaże się nieuzasadnione ze względu na jego sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego.

WAŻNE!

Sąd pracy może odmówić przywrócenia do pracy związkowcowi korzystającemu z ochrony, jeżeli byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.


Zamiast przywrócenia do pracy sąd może zależnie od okoliczności konkretnej sprawy zasądzić na rzecz działacza związkowego zwolnionego bez zgody właściwego organu związkowego odszkodowanie w pełnej bądź niepełnej wysokości. Orzeczenia sądów pracy zasądzające odszkodowania w miejsce żądania przez pracownika przywrócenia do pracy dotyczą zwykle takiego naruszenia przez niego obowiązków pracowniczych, które nie miało jakiegokolwiek związku z wykonywaniem przez niego funkcji związkowych. W sytuacjach wyjątkowo rażących zachowań związkowców sąd pracy może w całości oddalić powództwo związkowca, nie zasądzając nawet odszkodowania (wyrok SN z 18 września 2003 r., I PK 346/02).

Wyłączenie ochrony związkowej

W wyroku z 27 lutego 1997 r. (I PKN 17/97, OSNP 1997/21/416) Sąd Najwyższy stwierdził, że „założenie przez pracowników związku zawodowego tylko w celu uzyskania szczególnej ochrony przed zwolnieniem z pracy stanowi nadużycie wolności związkowej i prowadzi do oceny, że roszczenie pracownika żądającego przywrócenia do pracy, który w ten sposób uzyskał szczególną ochronę, jako sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, nie podlega ochronie”. Sąd Najwyższy rozstrzygnął tym wyrokiem dość istotny problem, a mianowicie, co ma pierwszeństwo, czy literalne brzmienie art. 32 u.z.z., który daje ochronę działaczom związkowym niezależnie od tego, kiedy i w jakim celu założyli związek zawodowy, czy wykładania celowościowa tego przepisu, z której wynika, że ma on chronić działaczy związkowych, którzy faktycznie podjęli się tej działalności w celu ochrony praw oraz interesów zawodowych i socjalnych pracowników. W tej konkretnej sytuacji pracownicy już po wręczeniu im wypowiedzeń stworzyli związek zawodowy chcąc chronić się przed utratą pracy, a następnie złożyli powództwa o przywrócenie do pracy.

Sąd Najwyższy uznał, że takie działanie jest nadużyciem prawa, które nie może podlegać ochronie prawnej. Zatem, mimo że pracownicy ci byli formalnie objęci ochroną, to jednak pracodawca mógł skutecznie wypowiedzieć im umowy o pracę, bez zgody zarządu powołanego przez nich związku, nie naruszając przez to prawa. Natomiast ich żądania przywrócenia do pracy jako sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa nie zasługiwało na uwzględnienie.

Naruszenie obowiązków pracowniczych a ochrona związkowa

W praktyce zdarzają się także sytuacje, gdy pracownik będący działaczem związkowym dopuszcza się rażącego naruszenia swoich obowiązków pracowniczych, a mimo to zarząd zakładowej organizacji związkowej odmawia wyrażenia zgody na rozwiązanie z nim stosunku pracy. Powstaje wówczas problem, czy w takiej sytuacji działaczowi związkowemu przysługuje ochrona przed zwolnieniem czy zasady współżycia społecznego pozbawiają ochrony pracownika, który ewidentnie nie wywiązuje się ze swoich obowiązków lub działa na szkodę swojego pracodawcy. Wątpliwość tę rozstrzygnął Sąd Najwyższy w wyroku z 13 maja 1998 r. (I PKN 106/98, OSNP 1999/10/336) wskazując, że „zastosowanie art. 8 k.p. wobec pracownika pełniącego funkcję w zakładowej organizacji związkowej, który rażąco naruszył podstawowe obowiązki pracownicze i z którym rozwiązano umowę o pracę w trybie art. 52 k.p. z naruszeniem prawa, oznacza, że w miejsce żądanego przywrócenia do pracy możliwe jest na podstawie art. 4771 k.p.c. zasądzenie odszkodowania przewidzianego w art. 56 k.p.”

Zatem Sąd Najwyższy uznał, że nieuzasadnione byłoby przywrócenie do pracy zwolnionego bez zgody zarządu organizacji związkowej działacza związkowego np. stale nadużywającego alkoholu i pod jego wpływem wygłaszającego obraźliwe uwagi pod adresem swych przełożonych i współpracowników. Ponieważ taki działacz został zwolniony z naruszeniem prawa, przysługuje mu, zdaniem SN, tylko odszkodowanie. Szczególna ochrona stosunku pracy działaczy związkowych powinna służyć ochronie tych działaczy tylko przed ponoszeniem ujemnych konsekwencji wykonywania funkcji związkowych. Natomiast nie może mieć ona zastosowania w razie rażącego naruszania przez nich obowiązków pracowniczych.

Ponadto „naruszenie zasad współżycia społecznego przez chronionego związkowca daje podstawę do oddalenia powództwa o przywrócenie do pracy działacza związkowego zwolnionego z pracy w trybie dyscyplinarnym pomimo sprzeciwu zarządu organizacji związkowej, jeżeli wobec drastycznie nagannego zachowania się pracownika na forum publicznym uwzględnienie jego żądania nawet w ograniczonym zakresie (zasądzenie odszkodowania) godziłoby w elementarne zasady przyzwoitości”. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 10 marca 2005 r. (II PK 242/04). Zatem choć całkowite oddalenie powództwa przez sąd nie może być regułą, to jednak w wyjątkowych przypadkach nawet żądanie odszkodowania dla zwolnionego działacza związkowego może być uznane za nadużycie prawa. Podobny pogląd zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z 24 maja 2001 r. (I PKN 410/00, OSNP 2003/6/149).

Więcej na ten temat znajdziesz w płatnej części serwisu w artykule: Kiedy działacz związkowy może być zwolniony z pracy bez zgody zarządu organizacji związkowej

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dodatek pielęgnacyjny 2024

    Dodatek pielęgnacyjny przysługuje do emerytury lub renty. Dla kogo przewidziany jest dodatek pielęgnacyjny? Ile wynosi dodatek do emerytury lub renty wypłacany przez ZUS?

    Legitymacja emeryta–rencisty w aplikacji mObywatel. Nowy wzór mLegitymacji

    W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powstał projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie legitymacji emeryta-rencisty. Zmiana ma na celu dostosowanie przepisów rozporządzenia do rozwiązań wynikających z ustawy o aplikacji mObywatel.

    Czy 17 marca 2024 to niedziela handlowa?

    Czy 17 marca 2024 to niedziela handlowa? Czy w marcu 2024 jest niedziela handlowa? Kiedy wypadają niedziele handlowe w 2024 roku? Jakie kary za pracę w dni niehandlowe?

    Ciąża w okresie wypowiedzenia. Przepisy, orzecznictwo

    Nierzadko zdarza się, że kobieta nie wie o tym, że w chwili otrzymania wypowiedzenia umowy o pracę jest w ciąży. Może się zdarzyć także sytuacja, że co prawda w chwili otrzymania wypowiedzenia kobieta nie była w ciąży, ale zaszła w ciąże w okresie biegu wypowiedzenia.

    REKLAMA

    Nowe przepisy BHP 2024 – pracodawcy muszą zdążyć ze zmianami do 17 maja

    Pracodawcom zostały już tylko dwa miesiące na reorganizację środowiska pracy zgodnie z nowymi przepisami BHP. Znowelizowane rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe, które weszło w życie 17 listopada 2023 r, wprowadza istotne zmiany w wyposażeniu stanowisk pracy. Pracodawcy muszą zdążyć ze zmianami do 17 maja 2024 r.

    Branżowe centra umiejętności wesprą kształcenie zawodowe młodocianych. Premier podpisał rozporządzenie

    Branżowe centra umiejętności to nowy rodzaj placówek systemu oświaty wprowadzony nowelizacją Prawa oświatowego, która weszła w życie we wrześniu 2023 r. BCU mają umożliwiać  uzyskanie i uzupełnienie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub zmianę kwalifikacji zawodowych. Premier Donald Tusk podpisał nowelizację rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania przygotowaną przez resort rodziny, pracy i polityki społecznej. Umożliwi to prowadzenie przez BCU turnusów dokształcania teoretycznego dla młodocianych, którzy uczą się zawodu.

    17,3 mln osób pracowało w Polsce. Bezrobotnych było 547 tys., a biernych zawodowo prawie 12,4 mln. GUS podał dane o sytuacji na rynku pracy w IV kwartale 2023 r.

    Osoby aktywne zawodowo stanowiły w IV kwartale 2023 r. 58,9% ludności w wieku 15–89 lat. Wskaźnik ten był wyższy niż w III kwartale 2023 r. (o 0,4 p. proc.), podobnie jak i w IV kwartale 2022 r. (o 0,2 p. proc.). Wśród mężczyzn współczynnik aktywności zawodowej wyniósł 66,0%, a wśród kobiet 52,3%. . Główny Urząd Statystyczny podał wstępne wyniki Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności.

    1780,96 zł to od 1 marca 2024 r. wysokość najniższej emerytury. Waloryzacja objęła też dodatki do świadczeń. Sprawdź, ile należy się emerytom i rencistom

    Waloryzacja emerytur i rent nastąpiła z dniem 1 marca 2024 r. Wskaźnik waloryzacji w 2024 r. wynosi 112,12%. W ten sposób wzrastają nie tylko emerytury i renty, ale także dodatki do tych świadczeń, które wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. 

    REKLAMA

    Uposażenia w policji. Zmiana wysokości dodatku za stopień

    W 2024 r. wzrosła kwota bazowa dla funkcjonariuszy policji. Wzrost kwoty bazowej powoduje wzrost miesięcznego uposażenia policjantów. Do tego niezbędna jest zmiana przepisów rozporządzenia regulującego wysokość ich uposażenia, w tym stawek dodatku za stopień.

    Komunikat PFRON: Znacznie dłuższy okres dofinansowania do wynajmu mieszkania

    1 marca 2024 r. weszła w życie korzystna zmiana w Programie „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Mieszkanie dla absolwenta. Wydłużony został okres, na który może być udzielone dofinansowanie do wynajmu mieszkania lub domu jednorodzinnego.

    REKLAMA