Tajemnica służbowa

Tajemnica służbowa – to informacja uzyskana w związku z wykonywaniem czynności służbowych, której ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony interes. Przez tajemnicę służbową należy rozumieć informację niejawną niebędącą tajemnicą państwową, uzyskaną w związku z czynnościami służbowymi albo wykonywaniem prac zleconych, której nieuprawnione ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interes państwa, interes publiczny lub prawnie chroniony interes obywateli albo jednostki organizacyjnej.

Szkoda może mieć zarówno charakter majątkowy, jak i niemajątkowy (np. dotyczący autorytetu danego podmiotu).

Kwalifikowaną postacią naruszenia tajemnicy służbowej jest jej ujawnienie przez funkcjonariusza publicznego. Zwolnionym od obowiązku jej zachowania można być jedynie w ściśle określonych przepisami prawa sytuacjach.

Dokumenty zawierające informacje niejawne stanowiące tajemnicę służbową oznaczane są klauzulami:

• „poufne” – ich nieuprawnione ujawnienie powodowałoby szkodę dla interesów państwa, interesu publicznego lub prawnie chronionego interesu obywateli,

• „zastrzeżone” – ich nieuprawnione ujawnienie mogłoby spowodować szkodę dla prawnie chronionych interesów obywateli albo jednostki organizacyjnej.

W zależności od klauzuli, w którą zostaną zaopatrzone materiały, podlegają one ochronie przez:

• 5 lat od wytworzenia, jeżeli są oznaczone klauzulą „poufne”,

• 2 lata od wytworzenia, jeżeli są oznaczone klauzulą „zastrzeżone”.

Przepisy odrębnych ustaw szczegółowo określają m.in. zasady zwalniania od obowiązku zachowania tajemnicy oraz sposób postępowania z aktami spraw zawierających tajemnicę w postępowaniu przed sądami i innymi organami.

W przypadku naruszenia zakazu zachowania tajemnicy służbowej można być pociągniętym do odpowiedzialności karnej. Grozi za to kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 3. Możliwe jest również orzeczenia środka karnego w postaci zakazu zajmowania określonego stanowiska albo wykonywania określonego zawodu lub zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Przestępstwo takie jest ścigane z oskarżenia publicznego (z urzędu).

W nieco innej postaci tajemnica służbowa występuje u tzw. podmiotów prywatnych (niepaństwowych). Zobowiązanie do zachowania tajemnicy służbowej wynika wówczas z umowy o pracę zaopatrzonej w odpowiednią klauzulę zachowania takiej tajemnicy lub innego aktu prawa pracy obowiązującego u danego pracodawcy. Dotyczy ona wszystkich informacji i dokumentów, których ujawnienie godziłoby w interes pracodawcy. W tym kontekście jej konstrukcja zbliża się do tajemnicy przedsiębiorstwa.

Dodatkowym zabezpieczeniem dla pracodawcy przed ujawnieniem tajemnicy służbowej może być również zawarcie z pracownikiem umowy o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy, jak i po jego ustaniu. Pracownikowi nie będzie wtedy wolno podejmować działalności konkurencyjnej wobec działalności pracodawcy ani też świadczyć pracy na rzecz innych firm, które prowadzą taką działalność.

Wymóg zachowania takich danych wynika ponadto z ogólnych obowiązków pracowniczych, za co grożą odpowiednie sankcje przewidziane w przepisach prawa pracy oraz prawa cywilnego i gospodarczego. Każdy pracownik zobowiązany jest do dbania o dobro zakładu pracy, ochrony jego mienia oraz zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.