Kategorie

Negocjowanie podwyżek wynagrodzeń - udział związku zawodowego

Marcin Świerżewski
Oczekiwania pracodawcy i pracowników dotyczące wysokości wynagrodzeń tych ostatnich są z reguły odmienne. Dlatego proces negocjowania podwyżek wynagrodzeń powinien mieć umocowanie w zawartym z pracownikami porozumieniu o zwiększeniu wynagrodzeń. Pracowników w negocjacjach z pracodawcą reprezentuje z reguły związek zawodowy lub wspólna reprezentacja kilku związków zawodowych.

1 stycznia 2010 r. uchylono ustawę o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw. Przewidywała ona rokroczne uzgadnianie wskaźnika przeciętnej podwyżki płac przez Komisję Trójstronną składającą się z przedstawicieli rządu, pracodawców i pracowników. Ponadto ustawa ta narzucała harmonogram prowadzenia negocjacji płacowych w poszczególnych zakładach.

Uchylenie tej ustawy spowodowało, że obecnie nie ma ogólnokrajowego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń, procedury i harmonogramu prowadzenia negocjacji w tym zakresie. A zatem zmiana wynagrodzenia pracowników zależy od sytuacji finansowej i woli pracodawcy, a negocjacje odbywają się na zasadach ogólnych.

Termin i sposób wystąpienia o podwyżkę

Reklama

Podwyższenie wynagrodzenia z reguły leży bardziej w interesie pracowników niż pracodawców, co jest zrozumiałe, gdyż interesy tych stron są ze sobą sprzeczne. Pracodawcom przedsiębiorcom zależy na maksymalizacji zysku i ograniczaniu kosztów działalności, wśród których wynagrodzenia zajmują istotne miejsce. Z kolei pracownicy oczekują zwiększania wynagrodzeń, dążąc do polepszania swojej sytuacji materialnej. Przepisy nie określają momentu, w którym pracownicy są uprawnieni zainicjować podjęcie rozmów z pracodawcą na temat zwiększenia wynagrodzeń, a zatem może to nastąpić w każdym czasie.

Obowiązek podjęcia rozmów i prowadzenia negocjacji wynika z art. 20 Konstytucji RP, w którym zawarta jest zasada dialogu i współpracy partnerów społecznych. Zasada ta jest skonkretyzowana w art. 21 ustawy o związkach zawodowych i art. 17 ustawy o organizacjach pracodawców. Negocjacje to proces, który powinien być prowadzony przez każdą ze stron w dobrej wierze, przy poszanowaniu słusznych interesów drugiej strony. Pracowników w negocjacjach z pracodawcą reprezentuje z reguły związek zawodowy lub wspólna reprezentacja kilku związków zawodowych, a przy ich braku – reprezentacja pracowników.

WAŻNE!

Każda strona prowadząca negocjacje jest zobowiązana prowadzić je w dobrej wierze, uwzględniając słuszne postulaty drugiej strony.


Do prowadzenia negocjacji w tym zakresie wymagana jest wiedza o kondycji finansowej pracodawcy, którą związki zawodowe nie zawsze dysponują. Prawo żądania tych danych przysługuje związkowcom na podstawie art. 28 ustawy o związkach zawodowych.

Reklama

Informacje żądane przez związki zawodowe muszą być niezbędne do prowadzonej działalności związkowej. Odmowa udzielenia informacji może nastąpić wyjątkowo, gdy jej ujawnienie może np. zagrażać interesom pracodawcy. Jednak dane, których ujawnienia oczekują związki zawodowe, pracodawca udostępnia tylko wtedy, gdy pracownicy nie są w stanie ich uzyskać z innych źródeł dopuszczalnych prawem.

Należy więc przypomnieć, że spółki prawa handlowego składają swoje dane finansowe sądowi rejestrowemu w określonych terminach. Dane te są jawne i powszechnie dostępne. We wskazanym zakresie pracodawca może odesłać organizację związkową do właściwego rejestru zawierającego m.in. roczne sprawozdania finansowe, roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych – w rozumieniu przepisów o rachunkowości, odpisy uchwał o zatwierdzeniu rocznych sprawozdań finansowych i podziale zysku lub pokryciu straty, a także opinie biegłych rewidentów i sprawozdania z działalności jednostek, jeżeli obowiązek ich sporządzenia wynika z przepisów szczególnych (art. 8a ust. 1 pkt 5 ustawy o KRS).

Roszczenia płacowe a finanse pracodawcy

Przesłanki decydujące o możliwości podwyższenia wynagrodzenia pracowniczego są zawarte w licznym orzecznictwie sądowym. Wynika z niego, że w przypadku oceny roszczeń płacowych pracowników „podstawowe znaczenie ma sytuacja gospodarcza pracodawcy w spornym okresie, przy czym nie można pomijać jego realnych planów inwestycyjnych (jeżeli takie istnieją). Długofalowy rozwój pracodawcy powinien mieć pierwszeństwo przed bieżącymi potrzebami konsumpcyjnymi nie tylko pracodawcy, ale też pracowników. Pozwala bowiem zachować miejsca pracy” (wyrok SN z 6 grudnia 2005 r., III PK 91/05).

WAŻNE!

Pracodawca może odmówić zwiększenia wynagrodzeń, powołując się na swoją sytuację finansową lub planowane inwestycje.

Jednocześnie pracownik uprawniony na podstawie zakładowego układu zbiorowego pracy i regulaminu premiowania do premii z zysku nie ma roszczenia o wypłatę premii za dany rok, jeżeli sprawozdanie finansowe pracodawcy za ten rok wskutek utworzenia rezerwy na podstawie ustawy o rachunkowości nie wykazało zysku (uchwała SN z 4 lipca 2007 r., I PZP 5/07).


Charakter porozumienia o zwiększeniu wynagrodzenia

Porozumienie o zwiększeniu wynagrodzenia pracowników można traktować jako „inne oparte na ustawie porozumienie zbiorowe”, o którym mowa w art. 9 § 1 k.p. Pracownicy nim objęci mogą dochodzić na jego podstawie indywidualnych roszczeń od pracodawcy. Porozumienie to jest szczególnego rodzaju umową, której zawarcia nie można wykluczyć, gdyż nie jest ona wyraźnie przewidziana w przepisach prawa pracy. „Nie istnieje wyczerpujące wyliczenie sytuacji, w których zakładowa organizacja związkowa może zawrzeć porozumienie z pracodawcą” (por. uchwała SN z 24 listopada 1993 r., I PZP 46/93).

Mamy tu do czynienia z nienazwaną umową zbiorowego prawa pracy. Porozumienie o podwyższeniu wynagrodzenia może być traktowane jako umowa na rzecz osoby trzeciej, z którego wynika obowiązek bezpośredniego świadczenia przez pracodawcę na rzecz pracowników (por. uchwała SN z 23 maja 2001 r., III ZP 25/00).

Przepisy nie określają czasu trwania porozumienia, które może być zawarte na czas określony bądź na czas nieokreślony. W tym drugim przypadku może ono zawierać postanowienia regulujące mechanizmy okresowego zwiększania kwot wynagrodzeń, np. raz do roku o wskaźnik inflacji.

Podstawa prawna:

•  art. 20 Konstytucji RP,

•  art. 9 § 1, art. 300 Kodeksu pracy,

•  art. 393 Kodeksu cywilnego,

•  art. 21, 28 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.),

•  art. 17 ustawy z 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców (DzU nr 55, poz. 235 ze zm.),

•  art. 8a ust. 1 pkt 5 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (DzU z 2007 r. nr 168, poz. 1186 ze zm.).

Orzecznictwo:

•  wyrok SN z 6 grudnia 2005 r. (III PK 91/05, OSP 2007/11/132),

•  uchwała SN z 24 listopada 1993 r. (I PZP 46/93, OSNC 1994/6/131),

•  uchwała SN z 23 maja 2001 r. (III ZP 25/00, OSNP 2002/6/134),

•  uchwała SN z 4 lipca 2007 r. (I PZP 5/07, OSNP 2007/23–24/341).

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?