Są wyroki NSA - policjanci odzyskują ekwiwalent za niewykorzystany urlop

Wyroki Naczelnego Sądy Administracyjnego - policjanci wreszcie odzyskają ekwiwalenty

Szczególnie w dniu 14 listopada 2023 r. zapadło dużo wyroków przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który po rozpoznaniu danej sprawy (zwykle na posiedzeniu niejawnym) w Izbie Ogólnoadministracyjnej, każdorazowo w sprawie skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi danego policjanta na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie odmowy ponownego naliczenia, wyrównania wysokości i wypłaty należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy - oddala skargę kasacyjną. Policjanci wygrywali więc przed WSA, następnie Komendanci składali od danego wyroku skargę kasacyjną do NSA, jednak NSA oddala te skargi, a policjanci triumfują. 

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2023 r. poz. 185 ze zm) - spór co do treści art. 115a

Sporna i niezgodna z Konstytucją treść przepisów ustawy o Policji brzmi: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.”.

1/30 czy 1/21 za dzień urlopu przy ekwiwalencie

Analizując różne sprawy wniesione przed WSA można stwierdzić, że skarżący policjanci podzielają stanowisko wyrażone w wyroku TK, który orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP.

Ponadto zgodnie z aktualnie obowiązującą wersją przepisu art. 115a ustawy o Policji, ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Ekwiwalent pieniężny

Ekwiwalent będący substytutem niewykorzystanego urlopu powinien odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.

W sprawach doszło do naruszenia zasady praworządności i prowadzenia postępowania w sposób sprzeczny z obowiązującymi normami prawnymi.

Zwykle w sprawach zarzucano organom naruszenie art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 7, art. 8 ust. 2, art. 66 ust. 2 oraz art. 178 ust. 1 i 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego rodzi skutki ex nunc (od teraz) i nie ma wpływu na sytuację skarżących policjantów, a dotyczy tylko stanów faktycznych powstałych po 6 listopada 2018 r. (data publikacji wyroku), czyli osób zwalnianych obecnie ze służby i korzystających z uprawnienia określonego w kwestionowanym art. 115a ustawy o Policji, a nie jak w przypadku skarżących w chwili zwolnienia ze służby, które nastąpiło przed wydaniem wyroku, przed 6 listopada 2018 r.

Prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, że przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki ex tunc (z mocą wsteczną), obejmując swoim zakresem działania również sytuację skarżących jako funkcjonariuszy Policji zwolnionych ze służby przed datą wydania tego wyroku.

Wypłata ekwiwalentu musi być zgodna z Konstytucją RP

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie ma żadnych prawnych przesłanek, by ograniczyć uprawnienie funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby, o ile zwolnienie to nastąpiło po wejściu w życie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 115a ustawy o Policji (por. cyt. wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z 8 sierpnia 2019 r. i powołane tam wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 4 lipca 2019 r., III SA/Gd 313/19 oraz z dnia 19 czerwca 2019 r., III SA/Gd 312/19). Niewątpliwe jest, iż wyrok TK ma charakter wyroku zakresowego. Po jego wydaniu obowiązkiem ustawodawcy była zmiana niekonstytucyjnej części tego przepisu ustawy o Policji.