Kategorie

Renta dla osób z długim stażem pracy

Jan Witkowski
Jan Witkowski
Osoby, które mają długi staż pracy, mogą na preferencyjnych warunkach uzyskać rentę z tytułu niezdolności do pracy. ZUS nie wymaga od nich powstania tej niezdolności w określonym czasie oraz udowodnienia co najmniej 5-letniego stażu w ostatnim 10-leciu.

Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:

  • jest niezdolna do pracy,
  • ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,
  • stała się niezdolna do pracy w okresach składkowych i nieskładkowych wymienionych w przepisach ustawy emerytalnej lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Staż zależny od wieku

Osoba ubiegająca się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy musi legitymować się odpowiednim stażem ubezpieczeniowym.

Wymagana długość stażu ubezpieczeniowego jest uzależniona od wieku, w którym osoba stała się niezdolna do pracy, i wynosi:

  • 1 rok – jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,
  • 2 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 lat do 22 lat,
  • 3 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 lat do 25 lat,
  • 4 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 lat do 30 lat,
  • 5 lat – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

Ustalając wymagany staż ubezpieczeniowy, ZUS uwzględnia przede wszystkim okresy składkowe, jakie wnioskodawca przebył w czasie kariery zawodowej. Najogólniej ujmując, są to okresy aktywności zawodowej, za które opłacono składkę na ubezpieczenia społeczne (ubezpieczenia emerytalne i rentowe), jak również niektóre okresy, za które składka nie została opłacona ze względu na brak takiego obowiązku (np. okresy pozostawania w stosunku pracy, wykonywania umowy-zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej). Zaliczeniu podlegają również okresy nieskładkowe, a więc okresy braku aktywności zawodowej, za które nie zostały odprowadzone składki na ubezpieczenia społeczne (np. pobierania świadczeń chorobowych, nauki w szkole wyższej). Przy ustalaniu stażu wymaganego do przyznania renty okresy nieskładkowe podlegają zaliczeniu w wymiarze nie wyższym niż 1/3 uwzględnionych okresów składkowych.

Jeśli suma okresów składkowych i nieskładkowych jest niższa od stażu wymaganego do przyznania renty, ZUS może również uwzględnić, w zakresie niezbędnym do ustalenia prawa do renty, okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono składki przewidziane w odrębnych przepisach, jeśli nie zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty rolniczej.

Osoby, które stały się niezdolne do pracy przed ukończeniem 30. roku życia, mogą uzyskać z tego tytułu rentę niezależnie od tego, kiedy przypadały okresy składkowe, nieskładkowe i rolne. Taka preferencja nie dotyczy natomiast tych, u których niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Wymagany od nich 5-letni staż składkowy i nieskładkowy musi przypadać w ciągu ostatniego 10-lecia przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy (w zależności od tego, co jest dla nich korzystniejsze). Do tego 10-lecia nie są wliczane okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej oraz renty rodzinnej.


Długi staż zwalnia z niektórych warunków

Obowiązujące przepisy przewidują pewne wyjątki od obowiązku spełnienia dwóch warunków wymaganych do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy. Dotyczą one tych osób, które na przestrzeni kariery zawodowej udowodniły długi staż ubezpieczeniowy.

Po pierwsze, z warunku powstania niezdolności do pracy w okresach składkowych i nieskładkowych wymienionych w przepisach ustawy emerytalnej lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów zwolnione są osoby, które udowodniły okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn oraz zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy.

Ponadto od 23 września ubiegłego roku, na mocy ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS osoby ubiegające się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, które udowodniły okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz są całkowicie niezdolne do pracy, nie muszą wykazywać co najmniej 5-letniego stażu w ostatnim 10-leciu przed dniem zgłoszenia wniosku o to świadczenie lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

Ta ostatnia regulacja to konsekwencja wcześniejszej uchwały Sądu Najwyższego z 23 marca 2006 r. (I UZP 5/05) stwierdzającej, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy, bez potrzeby wykazywania 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Uchwała ta nie została nigdy zaakceptowana przez ZUS, choć sądy powszechne stosowały ją wprost, przyznając w takiej sytuacji rentę.

Wejście w życie nowelizacji z 28 lipca 2011 r. rozstrzyga dotychczasowe rozbieżności w interpretacji przepisów. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że przepisy ustawy zmieniającej, choć generalnie realizują kierunek wyznaczony uchwałą Sądu Najwyższego, to nie powtarzają wiernie jej postanowień. Po pierwsze, zgodnie z nowymi regulacjami przy ustalaniu stażu ubezpieczeniowego zwalniającego z udowodnienia co najmniej 5-letniego stażu w ostatnim 10-leciu mogą być uwzględnione wyłącznie okresy składkowe przewidziane w art. 6 ustawy emerytalnej. Nie podlegają więc zaliczeniu – wbrew wspomnianej uchwale Sądu Najwyższego – wszystkie okresy nieskładkowe wymienione w tej ustawie. Inną odmiennością w stosunku do wspomnianej uchwały jest podniesienie o 5 lat warunku stażu, którego spełnienie zwalnia z wymogu posiadania 5 lat składkowych i nieskładkowych w ostatnim 10-leciu przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed powstaniem niezdolności do pracy.

Przykład

Hanna D. ma 57 lat. Udowodniła ogółem 25 lat składkowych oraz 2 lata nieskładkowe. Z dniem 31 grudnia 2004 r. rozwiązała stosunek pracy i od tego czasu nigdzie nie pracowała. W styczniu 2012 r. poważnie zachorowała i zgłosiła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik ZUS uznał, że jest ona od stycznia 2012 r. całkowicie niezdolna do pracy. Mimo że niezdolność ta powstała po upływie 18 miesięcy od ustania okresów składkowych i nieskładkowych, a w ostatnim 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy ubezpieczona nie udowodniła co najmniej 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, ZUS przyznał jej wnioskowane świadczenie. Obydwa wymienione warunki nie są bowiem wymagane od kobiety, która udowodniła 25 lat składkowych oraz jest całkowicie niezdolna do pracy.

Podstawa prawna:

  • art. 57–58 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.),
  • art. 1 ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 187, poz.1112).

Orzecznictwo:

  • uchwała Sądu Najwyższego z 23 marca 2006 r. (I UZP 5/05, publ. OSNP 2006/19–20/305).

 

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszej oferty
Webinarium: Potrącenia komornicze + Certyfikat gwarantowany
Webinarium: Potrącenia komornicze + Certyfikat gwarantowany
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.