REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wyrok SN z dnia 28 stycznia 2004 r. sygn. II UK 196/03

REKLAMA

Przepis art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) nie stanowi podstawy prawnej wstrzymania wypłaty rolniczej emerytury (jej części składkowej i uzupełniającej). Podstawą tą jest - stosownie do art. 52 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - art. 134 ust. 1 pkt 2 ustawy z

Przepis art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) nie stanowi podstawy prawnej wstrzymania wypłaty rolniczej emerytury (jej części składkowej i uzupełniającej). Podstawą tą jest - stosownie do art. 52 ust. 1 pkt 1 tej ustawy - art. 134 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).

REKLAMA

REKLAMA

Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk

Sędziowie SN: Beata Gudowska, Maria Tyszel (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy z wniosku Melanii P. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w B. o wznowienie wypłaty i zwrot nienależnego świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12 marca 2003 r. [...]

REKLAMA

uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 12 marca 2003 r. [...] oddalił apelację Melanii P. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z 8 listopada 2002 r. [...], oddalającego jej odwołanie od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w B. z 2 lipca 2001 r., wstrzymującej wnioskodawczyni z dniem 20 października 1997 r. wypłatę emerytury rolniczej oraz ustalającej, że w okresie od tej daty do 15 maja 2001 r. pobrała nienależną jej emeryturę w kwocie 17.975,61 zł i zobowiązującej ją do jej zwrotu w części od 16 maja 1998 r., w kwocie 15.560,36 zł.

Sąd pierwszej instancji swe rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach: Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia 23 października 1997 r. przyznała wnioskodawczyni wcześniejszą emeryturę rolniczą od 1 listopada 1997 r., wobec ukończenia 55 lat życia oraz wykazania 158 kwartałów podlegania ubezpieczeniu społecznemu i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Wobec uzyskania w dniu 16 maja 2001 r. notarialnej umowy darowizny pomiędzy ubezpieczoną i jej mężem a ich córką Marią z której wynika między innymi, że przenieśli na nią własność gruntów o powierzchni 0,46 i 0,74 ha, niewykazanych w umowie dzierżawy z 20 października 1997 r., organ rentowy uznał, że ubezpieczona i jej mąż nie zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej, a więc Melania P. nie powinna była otrzymać wcześniejszej emerytury rolniczej i wydał zaskarżaną decyzję. Sąd jako podstawę prawną oddalenia odwołania wskazał przepisy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), zwanej dalej ustawą o u.s.r.

Sąd Apelacyjny w swym orzeczeniu przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji i zaakceptował wskazaną podstawę prawną pogłębiając jego wywody.

Wniesiona w sprawie kasacja, zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 19 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 6 pkt 3, art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 84 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w związku z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., domagając się: „1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, lub 2) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu rentowego (...) zobowiązującej Melanię P. do zwrotu kwoty 15.560,36 oraz umorzenie postępowania, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego”. Przedstawiając okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji, pełnomocnik ubezpieczonej wskazał na potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, „którego istota sprowadza się do wykładni pojęcia „zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej”.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Kasacja została uwzględniona, chociaż nie wszystkie jej zarzuty są usprawiedliwione. Przede wszystkim uzasadniony jest zarzut niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o u.s.r. Trafnie podniesiono w kasacji, że art. 6 ustawy zawierający słowniczek definiując pojęcia: „gospodarstwo rolne” i „działalność rolnicza” odwołuje się do kryterium funkcjonalnego, pomijając kwestię własności i posiadania. Zgodnie zje art. 28 ust. 1, jeśli emeryt lub rencista pobierający świadczenie z ustawy o u.s.r. prowadzi działalność rolniczą to wypłata jego świadczenia podlega zawieszeniu w części uzupełniającej. Przepis ten nie ma zastosowania w sprawie, bowiem przedmiotem zaskarżenia nie jest zawieszenie emerytury wnioskodawczyni, lecz wstrzymanie wypłaty całej emerytury; zarówno jej części uzupełniającej, jak i składkowej. Wobec braku w ustawie o u.s.r. reguł odnoszących się do wstrzymania wypłaty świadczeń, na podstawie jej art. 52 ust. 1 pkt 2 zastosowanie w sprawie ma art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje, jeżeli okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało. W rozpatrywanej sprawie oznacza to, że ustalając, czy ubezpieczona miała prawo do wcześniejszej emerytury rolniczej, czy też jej prawo nie istniało, należy stosować kryteria przewidziane w art. 19 ust. 2 ustawy o u.s.r., a przez „zaprzestanie działalności rolniczej” należy rozumieć - zaprzestanie działalności o jakiej stanowi jej art. 6 pkt 3. Dla rozstrzygnięcia, że prawo wnioskodawczyni do wcześniejszej emerytury rolniczej nie powstało wobec niezaprzestania prowadzenia działalności rolniczej nie wystarcza ustalenie, że w okresie od 20 października 1997 r. do 15 maja 2001 r. była ona współwłaścicielką gruntów, niewyłączonych trwale z produkcji rolniczej, o pow. 1,20 ha. Decydujące znaczenie w sprawie ma bowiem ustalenie, czy na tych gruntach była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 6 pkt 3 ustawy.

Usprawiedliwienie zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 28 ust. 4 ustawy o u.s.r. czyni zbędnym rozpatrywanie zasadności pozostałych zarzutów, jednakże Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że nie znajduje uzasadnienia pogląd kasacji, że obowiązek zwrotu nieprawnie pobranych świadczeń obejmuje okres trzech lat wstecz liczonych od dnia wydania decyzji, bowiem przewidziane w art. 84 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 52 ust. 2 ustawy o u.s.r. terminy odnoszą się do „zajścia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń lub ich wstrzymanie” a nie do daty wydania decyzji ustalającej wysokość nadpłaty.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie bez składek ZUS. Jakie warunki musi spełnić pracodawca?

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie na każdego pracownika bez składek ZUS. Kiedy i jakie posiłki dla pracowników zwolnione są ze składek ZUS? Jakie warunki musi spełnić pracodawca? Przedstawione zagadnienie i interpretacje ZUS w tym zakresie tłumaczy ekspert Marcin Stanecki.

„Tak się nie pracuje!” - rusza kampania i badanie absurdów w pracy oczami pracowników

Procedury, które zamiast pomagać komplikują pracę. Spotkania, na których nikt niczego nie ustala. Wielopoziomowe akceptacje prostych decyzji. Odpowiedzialność bez realnego wpływu na rozwiązania. Takie sytuacje mogą wydawać się pojedynczymi problemami, ale w wielu organizacjach stają się codziennością. - Chcę sprawdzić, jak te absurdy wyglądają z perspektywy pracowników, dlaczego wciąż się utrzymują i jakie mają konsekwencje. Z zebranych doświadczeń powstanie Polska Mapa Absurdów w Pracy 2026, czyli raport prezentujący 10 najczęściej wskazywanych zjawisk oraz rekomendacje, czym zastąpić nieskuteczne praktyki”- mówi Magda Maroń, ekspertka HR oraz współczesnej kultury pracy, pomysłodawczyni kampanii.

Tydzień pracy tylko do czwartku czy 26 dni dodatkowego urlopu – jak przepisy nowego kodeksu pracy skrócą czas pracy

Jeszcze sześć tygodni potrwa firmowany przez ministerstwo pracy pilotaż skróconego czasu pracy. 78 pracodawców i około 5 tys. pracowników testuje skrócenie czasu pracy, umownie określane jako czterodniowy tydzień pracy. Czy przesądzi on, że wkrótce wszystkie piątki będą wolne od pracy tak jak dziś wolne są wszystkie soboty – mamy pracować krócej, ale za te same pieniądze.

Czy ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie może stanowić mobbing?

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

REKLAMA

Pracownicy pokolenia Z w zdecydowanej większości myślą o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe. Z czego wynikają konflikty?

Aż 71% pracowników pokolenia Z myślało o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe w miejscu zatrudnienia. To coraz liczniejsza grupa na rynku pracy i warto przeciwdziałać odpływowi talentów. W tym celu należy zbadać, z czego wynikają konflikty. Jak pracodawca może poprawić współpracę międzypokoleniową w firmie?

Jeśli odejdą, będzie katastrofa. Chodzi o pracowników od 45. do 59. roku życia

Jeśli ci pracownicy odejdą z firmy, będzie katastrofa. Chodzi o osoby od 45. do 59. roku życia. To pokolenie X czyli najliczniejsza i najbardziej znacząca grupa na rynku pracy. Jak ją rozumieć i wspierać jako pracodawca?

Środa 11 listopada kusi, by wziąć 2 dni L4 i mieć 5 dni wolnego. Ostrzeżenie przed tzw. mostkowaniem

W tym roku 11 listopada, a więc Święto Niepodległości Polski wypada w środę. Taka sytuacja kusi część pracowników do wzięcia 2 dni L4 w celu zapewnienia sobie 5 dni wolnego od pracy. Ekspert ostrzega więc pracodawców przed tzw. mostkowaniem.

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla firm. Pokolenie X jest zaangażowane i chce pracować dłużej niż wiek emerytalny

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla polskich firm. To pokolenie X, które jest zaangażowane i chce pracować dłużej, nawet po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Co jest najlepsze w starszych pracownikach?

REKLAMA

Pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja

Sytuację na polskim rynku pracy w październiku 2026 r. ocenia główny ekonomista Konfederacji Lewiatan, Mariusz Zielonka. Obecnie pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Z drugiej strony wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja.

Praca dla pracowników po 50. roku życia, seniorów i emerytów: jakiego zatrudnienia szukają silversi? Warto wykorzystać potencjał starszych

Jakiej pracy szukają pracownicy po 50. roku życia, seniorzy i emeryci? Co silversi wpisują w wyszukiwarkach? To duża podpowiedź dla pracodawców. Warto wykorzystać potencjał starszych Polaków na rynku pracy.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA