Kategorie

Sposoby rozwiązywania umów cywilnoprawnych

Michał Culepa
Michał Culepa
Michał Culepa Culepa
Michał Culepa Culepa
Umowa cywilnoprawna może ulec rozwiązaniu po wykonaniu pracy albo w trakcie jej wykonywania. W zależności od rodzaju umowy zasadniczym sposobem zakończenia łączącego strony stosunku jest wypowiedzenie lub odstąpienie od umowy.

Umowami cywilnoprawnymi, których przedmiotem może być wykonywanie pracy lub osiągnięcie określonych w umowie efektów, są umowy: o dzieło, zlecenia (oraz umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu), a także kontrakty menedżerskie. Każda z nich może być rozwiązana po wykonaniu pracy albo wskutek oświadczenia woli jednej ze stron umowy.

Rozwiązanie umowy-zlecenia

Umowa-zlecenie może być zawarta na czas, w którym będą wykonywane wskazane w umowie czynności. Może zawierać oznaczony termin rozwiązania. Termin ten strony mogą określić w jakikolwiek sposób, np. datą kalendarzową. W przypadku braku określonego terminu umowa taka może zostać wypowiedziana w trakcie jej trwania.

WAŻNE!

Wypowiedzenie w przypadku braku określenia jego terminu w umowie jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy.

Możliwość taką przewiduje wprost art. 746 k.c., w myśl którego zarówno zleceniobiorca, jak i zleceniodawca mogą ją wypowiedzieć w każdym czasie. Wiąże się to jednak z obowiązkiem zleceniodawcy zwrotu kosztów poniesionych przez zleceniobiorcę i wypłatą części wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom. Obydwie strony są odpowiedzialne wobec siebie w przypadku wypowiedzenia złożonego bez ważnej przyczyny. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 lutego 2001 r. wskazał, że jest to norma prawna bezwzględnie obowiązująca, co skutecznie wyłącza swobodę kontraktową w zakresie objętym przedmiotem jej regulacji. W konsekwencji strony nie mogą z góry zrzec się skutecznie uprawnienia do wypowiedzenia umowy z ważnych powodów. Sąd stwierdził zarazem, że jeśli strony nie ograniczyły dopuszczalności rozwiązania zlecenia do ważnych powodów, to nie muszą – składając drugiej stronie stosowne oświadczenie woli – wskazywać powodów wypowiedzenia.

Przykład

Reklama

Andrzej C. zawarł z firmą X., działającą na rynku nieruchomości, umowę-zlecenie, której przedmiotem było wykonywanie czynności pośrednika w obrocie nieruchomościami. Umowę zawarto na 1 rok. Z tytułu wykonanej pracy otrzymywał on wynagrodzenie ryczałtowe, określone stawką miesięczną, wynoszące 2000 zł, oraz prowizję wynoszącą określony w umowie procent wartości nieruchomości (wynajętej lub sprzedanej albo zakupionej przez klientów firmy). W umowie strony zastrzegły, że wypowiedzenie może nastąpić tylko z ważnych powodów, wskazanych w umowie. Powodami tymi były: nienależyte wykonanie umowy, utrata zaufania przez dającego zlecenie, zajmowanie się interesami konkurencyjnymi, niezdolność do pracy trwająca dłużej niż 6 miesięcy oraz likwidacja firmy w całości lub w części.

10 maja firma X. wypowiedziała Andrzejowi C. zlecenie, podając jako przyczynę trudności finansowe. Ten powód nie był jednak wskazany jako ważny, a likwidacja dwóch oddziałów firmy nastąpiła dopiero pod koniec maja. W tej sytuacji Andrzej C. zażądał od firmy X. wypłaty odszkodowania wynoszącego równowartość pełnego miesięcznego wynagrodzenia ryczałtowego za maj tytułem odszkodowania za bezzasadne rozwiązanie umowy. Sąd po kilkumiesięcznym procesie zasądził to odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres od daty rozwiązania umowy (10 maja) do końca miesiąca.

Zgodnie z zasadą swobody umów strony mogą ustalić w umowie terminy wypowiedzenia, po których upływie następuje właściwe rozwiązanie umowy. Kodeks cywilny nie narzuca tu żadnych ograniczeń, należy jednak brać pod uwagę także normę art. 5 k.c., której konsekwencją jest bezskuteczność postanowień umów będących nadużyciem prawa.


Rozwiązanie umowy o dzieło

Umowa o dzieło zaliczana jest do tzw. umów rezultatu. W przeciwieństwie do typowej umowy-zlecenia nie jest ważny sposób wykonania (działania), ale końcowy efekt. To on podlega ocenie i za ten efekt wykonawcy przysługuje wynagrodzenie.

Cechą wyróżniającą umowę o dzieło jest zatem jej jednorazowy – a nie ciągły jak w przypadku zlecenia czy umowy o pracę – charakter. Jeżeli nawet oznaczony jest w umowie termin, to nie ma on charakteru rozwiązującego, gdyż jest to termin wykonania przedmiotu umowy. Po jego upływie umowa nadal obowiązuje, z tym że zamawiający ma wobec wykonawcy roszczenie o wydanie dzieła lub materiałów albo o zwrot poniesionych wydatków i ewentualne odszkodowanie z tytułu niewykonania dzieła w terminie.

Umowy o dzieło nie można zawrzeć na określony czas.

Umowa o dzieło rozwiązuje się w dwojaki sposób:

  • po wykonaniu oznaczonego dzieła i wydania go zamawiającemu przez przyjmującego zamówienie,
  • wskutek złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Od umowy o dzieło mogą odstąpić zarówno zamawiający, jak i wykonawca dzieła.

Rozwiązanie umowy o dzieło może nastąpić w drodze oświadczenia o odstąpieniu od niej. W zasadzie nie jest możliwe wypowiedzenie umowy o dzieło (jak np. zlecenia).

Zamawiający posiada istotne uprawnienie. Mianowicie może on, zgodnie z art. 644 k.c., odstąpić od umowy w każdym czasie. Musi jednak zapłacić wykonawcy dzieła wcześniej umówione wynagrodzenie, przy czym wynagrodzenie to może być pomniejszone o kwotę w wysokości równej oszczędnościom, jakie wykonawca poczynił z powodu niewykonania dzieła. Jednak zapłata wynagrodzenia nie jest warunkiem koniecznym rozwiązania umowy.

Przykład

Reklama

Malwina M. zawarła ze spółką A. umowę o dzieło, której przedmiotem było wykonanie projektu logo spółki oraz hasła reklamowego. Dzieło miało być wykonane do końca czerwca, jednak zarząd spółki już 15 maja po przedstawieniu pierwszych projektów uznał, że wykonanie tego dzieła ma zostać powierzone innemu wykonawcy. Wynagrodzenie za wykonanie dzieła wynosiło 5000 zł. W tej sytuacji zamawiająca spółka jest zobowiązana do zapłacenia wynagrodzenia w związku z odstąpieniem od umowy. Spółka tego nie uczyniła, mimo to umowa uległa rozwiązaniu, a Malwina M. uzyskała wynagrodzenie wraz z należnymi odsetkami na drodze sądowej.

Jeżeli zamawiający dzieło wraz ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu nie zapłaci wynagrodzenia, oświadczenie to wywrze skutek, ale przyjmujący zamówienie będzie mógł wystąpić wobec zamawiającego na drogę sądową w celu dochodzenia roszczenia o zapłacenie mu należnego wynagrodzenia. Tak orzekł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 26 stycznia 2001 r.

Podstawa prawna:

  • art. 5, 644, 746 Kodeksu cywilnego.

Orzecznictwo:

  • wyrok SN z 9 lutego 2001 r. (III CKN 304/00, niepubl.),
  • wyrok SN z 26 stycznia 2001 r. (II CKN 365/00, OSNC 2001/10/154).

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?