Kategorie

Charakterystyka umowy agencyjnej

Tomasz Pieczyk
Instytucja agencji wpływa w znaczący sposób na rozwój współczesnych stosunków handlowych. Dzięki jej zastosowaniu przedsiębiorca może działać równocześnie za pośrednictwem swoich agentów w wielu miejscach na świecie. Tym samym, rozszerzając zasięg swojej działalności z wykorzystaniem agentów, optymalizuje ponoszone koszty i zwiększa skuteczność prowadzonego biznesu.
Reklama

Instytucję umowy agencyjnej uregulowano w Kodeksie cywilnym w art. 758–7649. Zgodnie z jej ustawową definicją przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu. Ma ona zatem charakter umowy konsensualnej, odpłatnej i wzajemnej opartej o stałe zlecenie przedsiębiorcy do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych. Do zawierania umów i odbierania oświadczeń woli w imieniu i na rzecz dającego zlecenie należy dodatkowo umocować agenta. Wystarczającym do tego będzie odpowiednia klauzula w treści umowy agencyjnej bądź też udzielenie pełnomocnictwa w drodze oddzielnej czynności prawnej. Wówczas jest to tzw. agencja przedstawicielska. Kodeks cywilny nie reguluje typów umów, jakie może zawierać agent. Oznacza to, że mogą to być umowy wszelkiego rodzaju, pod warunkiem że są zgodne z prawem, nie są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i nie zmierzają do obejścia ustawy.

Warto również wspomnieć, że poza cywilistycznym, ogólnym uregulowaniem umowy agencyjnej można spotkać konstrukcje agencyjne w odmianach bardziej wyspecjalizowanych, np. umowy agencji morskich, agentów ubezpieczeniowych czy turystycznych.

Reklama

Do zawarcia umowy agencyjnej ustawodawca co do zasady nie nakłada wymogu zachowania formy szczególnej, za wyjątkiem umów zastrzegających odpowiedzialność agenta za wykonanie zobowiązania przez klienta (tzw. prowizja del credere). Aby zapis ten był skuteczny, niezbędne jest zachowanie formy pisemnej. Kolejne wyjątki na rzecz formy pisemnej wiążą się z wprowadzeniem do umowy postanowień zarówno o ograniczeniu działalności konkurencyjnej, jak i do odwołania i zwolnienia się agenta z tego obowiązku (art. 7646 § 1, 7647 i 7648 k.c.).

Z uwagi na typowo handlowy charakter działalności agencyjnej, stronami uprawnionymi do jej zawarcia są wyłącznie przedsiębiorcy. Samodzielność agenta ustawodawca podkreślił w stwierdzeniu, że „czynności wykonuje w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa”. Warto też zwrócić uwagę na to, że relacje łączące strony charakteryzuje wysoki poziom wzajemnego zaufania. Determinowane jest to potencjalnie szerokim wachlarzem czynności prawnych, które agent może wykonywać na rzecz dającego zlecenie, także przekraczając zakres posiadanego umocowania lub działając bez niego. Gdy zajdzie taka sytuacja, że dający zlecenie niezwłocznie nie oświadczy, że nie potwierdza zawartej w ten sposób umowy, uznaje się ją za zawartą prawidłowo (art. 7603 k.c.).

Ponadto ustawodawca wprowadził szczególnego rodzaju obowiązek, który nałożył na obie strony umowy agencyjnej. Mianowicie każda ze stron ma obowiązek zachowania lojalności względem drugiej (art. 760 k.c.).


Zakres obowiązków agenta strony mogą regulować w sposób dowolny, jednak ustawodawca przykładowo wyliczył kilka. Należą do nich: przekazywanie wszelkich informacji mających znaczenie dla dającego zlecenie, przestrzeganie jego wskazówek uzasadnionych w danych okolicznościach, a także podejmowanie w zakresie prowadzonych spraw czynności potrzebnych do ochrony praw dającego zlecenie. Z kolei dający zlecenie, jako druga strona stosunku zobowiązaniowego, oprócz zapłaty wynagrodzenia agentowi, musi przekazać mu dokumenty i informacje potrzebne do prawidłowego wykonania umowy oraz dzielić się z agentem innymi informacjami dotyczącymi procesu zawierania umów przez agenta.

Z uwagi na odpłatny charakter, niezbędnym elementem treści umowy agencyjnej jest określenie sposobu wynagradzania agenta. W praktyce najczęściej można się spotkać z wynagrodzeniami prowizyjnymi, których wysokość zależna jest od liczby lub wartości zawartych umów. Strony mogą inaczej uregulować formę zapłaty (np. ryczałt lub łączenie go z prowizją), jednak gdy tego wyraźnie nie uczynią, ustawodawca ustala prowizję jako podstawowy sposób wynagradzania agentów.

Agentowi prowizja należy się również po rozwiązaniu umowy agencyjnej od umów zawartych w czasie jej trwania, jeżeli do ich zawarcia doszło później w wyniku jego działalności lub gdy zostały one zawarte z klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio dla umów tego samego rodzaju. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 7612 k.c. mówiący, że aktualnie działający agent nie może żądać prowizji, jeżeli zgodnie z okolicznościami wymienionymi w poprzednim zdaniu należy się ona dawnemu agentowi. Możliwe też jest wystąpienie sytuacji, gdy z uwagi na względy słuszności prowizja powinna być podzielona między obu agentów.

Szczególnie charakterystycznym rodzajem zapisu w umowie agencyjnej może być zastrzeżenie, że agent w uzgodnionym przez strony zakresie odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta, którego pozyskał na rzecz dającego zlecenie. Przyjmując na siebie dodatkowe zobowiązanie, agentowi należy się odrębne wynagrodzenie, zwane prowizją del credere, a dla zachowania skuteczności takiego zapisu strony powinny zachować wymóg formy pisemnej.

Umowę agencyjną można zawrzeć na czas oznaczony albo nieoznaczony. Jeśli chodzi o pierwszą z nich, zasadą jest, że wygasa ona po upływie terminu, na jaki została zawarta. Jednak jeśli strony mimo jego upływu nadal wykonują swoje obowiązki, poczytuje się ją za zawartą na czas nieoznaczony.

Rozwiązanie umowy agencyjnej zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić za wypowiedzeniem, z zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia (art. 7641 § 1 k.c.): na miesiąc naprzód w pierwszym roku trwania umowy agencyjnej, na 2 miesiące naprzód w drugim roku i 3 miesiące naprzód w trzecim lub późniejszym roku obowiązywania tego stosunku prawnego. Ustawodawca okresy te uznaje jako minimalne. Dopuścił możliwość ich wydłużenia z zastrzeżeniem, że okres wypowiedzenia dla dającego zlecenie nie może być krótszy niż termin przysługujący agentowi. Jeżeli jedna ze stron nie wykonuje swoich obowiązków wynikających z umowy w całości lub znacznej części bądź gdy zaistnieją inne nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające kontynuowanie działalności przez którąś ze stron, umowa agencyjna może zostać wypowiedziana bez zachowania terminów wypowiedzenia. Niezależnie od powyższego stosunek agencyjny może zostać rozwiązany również za zgodnym porozumieniem stron w każdym czasie.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?