Kategorie

Czy przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę może być nabycie uprawnień emerytalnych

Michał Culepa
Michał Culepa
Michał Culepa Culepa
Michał Culepa Culepa
Osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2008 r., II PZP 13/08).

Osiągnięcie wieku uprawniającego do emerytury lub nabycie prawa do emerytury jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę wzbudzało duże kontrowersje - zarówno według wcześniej obowiązujących przepisów, jak i obecnych.

Reklama

Dotychczasowa praktyka i orzecznictwo nie były w tej kwestii jednolite. Pogląd o dopuszczalności wypowiedzenia stosunku pracy z tej przyczyny pojawił się stosunkowo wcześnie. Sąd Najwyższy w uchwale z 27 czerwca 1985 r. (III PZP 10/85, OSNCP 1985/11/164) pośrednio dopuścił możliwość wypowiedzenia umowy ze względu na osiągnięcie wieku emerytalnego w ciągu trwania stosunku pracy (zob. uzasadnienie IV tezy cyt. uchwały). Podobnie SN orzekł w wyroku z 25 lipca 2003 r. (I PK 305/02), a w kolejnym orzeczeniu z 29 września 2005 r. (II PK 19/05, OSNP 2006/15- -16/236) stwierdził wprost, że uzyskanie przez pracownika prawa do emerytury jest uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę na czas nieokreślony (art. 45 § 1 k.p.), które nie oznacza dyskryminacji pracownika ze względu na wiek (art. 11 3 k.p.). Ponadto osiągnięcie wieku emerytalnego samo przez się powoduje uchylenie prawa do przewidzianej w art. 39 k.p. szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Prawo pracy chroni zatem trwałość stosunku pracy tylko tych pracowników w wieku przedemerytalnym, którzy po jego osiągnięciu nabędą prawo do emerytury.

Reklama

Uzasadnieniem możliwości zwalniania pracowników po osiągnięciu wieku emerytalnego było też prawo pracodawcy do decydowania o dalszej przydatności pracownika, który - mimo że jedynie formalnie - utracił zdolność do wykonywania pracy. Pracodawca ma prawo do realizowania własnej polityki zatrudnienia, w której niekoniecznie muszą znaleźć miejsce pracownicy wprawdzie z wieloletnim doświadczeniem, ale w zaawansowanym wieku i z wiążącymi się z tym problemami (np. zdrowotnymi).

Ta linia orzecznicza została jednak podważona w wyroku z 4 listopada 2004 r. (I PK 7/04, OSNP 2005/12/171), w którym Sąd Najwyższy wskazał, że wypowiedzenie dokonane wyłącznie z powodu osiągnięcia przez pracownika wieku emerytalnego musiałoby być uznane za nieuzasadnione, a do dokonania takiej oceny przydatne są generalne zasady prawa pracy ujęte m.in. w art. 113 Kodeksu pracy (zakaz dyskryminacji). Pogląd ten został potwierdzony wyrokiem z 19 marca 2008 r. (I PK 219/07) i uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 19 listopada 2008 r. (I PZP 4/08, Biul. SN 11/2008), w której sąd stwierdził, że wypowiedzenie pracownicy umowy o pracę na czas nieokreślony wyłącznie z powodu nabycia przez nią prawa do emerytury na podstawie art. 40 w związku z art. 50 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jest to tzw. emerytura kolejowa przysługująca byłym pracownikom PKP) stanowi dyskryminację ze względu na płeć (art. 113 k.p.). Mimo to jeszcze w wyroku z 14 stycznia 2008 r. (II PK 102/07, M. Pr. Prac. 2008/8/440) Sąd Najwyższy wskazał na aktualność wcześniejszej wykładni dopuszczającej rozwiązanie stosunku pracy z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, stwierdzając, iż jest to usprawiedliwione społecznie kryterium doboru pracowników do zwolnienia, a co za tym idzie, nie może jednocześnie być uznane za kryterium dyskryminujące określoną grupę pracowników. Zdaniem sądu, nie tyle osiągnięcie wieku emerytalnego jest przyczyną rozwiązania stosunku pracy, ale fakt, że po osiągnięciu tego wieku pracownik pozyskuje inne poza zatrudnieniem źródło stałego dochodu.

Wobec coraz większych rozbieżności w orzecznictwie Rzecznik Praw Obywatelskich zdecydował o przedstawieniu Sądowi Najwyższemu pytania prawnego:

Czy osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury może stanowić wyłączną przesłankę rozwiązania za wypowiedzeniem stosunku pracy z pracownikiem - kobietą lub mężczyzną i nie oznacza dyskryminacji pracownika ze względu na płeć i wiek (art. 113 k.p.)?

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku gdy jedynym powodem wypowiedzenia jest osiągnięcie wieku emerytalnego możemy mieć do czynienia ze zbiegiem podstaw dyskryminacji - zarówno ze względu na wiek (gorsze traktowanie pracownika, który osiągnął określoną liczbę lat), jak i na płeć (np. gdy jest zwalniana kobieta, której wiek emerytalny jest niższy, a mężczyzna w tym samym wieku mógłby jeszcze pracować).

Sąd zwrócił też uwagę na drugi element sporny, czyli że nabycie prawa do emerytury nie jest kryterium dyskryminującym. Jednak jego zastosowanie jako przyczyny wypowiedzenia powoduje, że będzie to jednak dyskryminacja pośrednia - sytuacja, w której pozornie obiektywne i dopuszczalne kryterium różnicowania pracownika w rzeczywistości narusza przepisy. Nabycie prawa do emerytury zawsze wiąże się z osiągnięciem określonego wieku.

Sąd nie zakwestionował nadal obowiązujących regulacji dotyczących przechodzenia na emeryturę pracowników, których status regulują odrębne przepisy (zwłaszcza tzw. pragmatyki służbowe). Orzeczenie odnosi się do wszystkich pracowników zatrudnionych na podstawie przepisów Kodeksu pracy i dotyczy praktycznie tylko umów o pracę i to na czas nieokreślony - gdyż tylko pracodawca rozwiązujący za wypowiedzeniem umowę o pracę jest zobowiązany do podania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie (art. 30 § 4 k.p.). Natomiast w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu (art. 45 § 1 k.p.). Dlatego w uchwale powołano się na przepis art. 45 § 1 k.p.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?