Kategorie

Czy pracownik opiekujący się dzieckiem do 4 lat może wybrać spośród przysługujących mu uprawnień te, które są dla niego najdogodniejsze

Katarzyna Wrońska-Zblewska
Pracownica opiekująca się 2-letnim dzieckiem napisała oświadczenie, że nie będzie pracować w porze nocnej (w firmie są zmiany nocne), ale zgadza się na pracę w godzinach nadliczbowych. Czy uprawnienia rodzicielskie dotyczące np. zakazu pracy w nadgodzinach, w porze nocnej oraz wysyłania w delegację pracowników opiekujących się dziećmi w wieku do 4 lat muszą być wykorzystywane przez pracownicę łącznie, czy może ona sobie wybrać, że np. będzie pracowała w nadgodzinach, ale nie będzie pracowała w nocy i poza stałym miejscem pracy?

Pracownik opiekujący się dzieckiem do ukończenia 4 lat ma prawo wybrać spośród przysługujących mu uprawnień te, które są dla niego najdogodniejsze. Jeśli pracownik zgodzi się np. na pracę w godzinach nadliczbowych, nie musi jednocześnie zgadzać się na pracę w porze nocnej lub na delegacje poza stałe miejsce pracy, a pracodawca musi respektować jego decyzję.

UZASADNIENIE

Pracownik opiekujący się dzieckiem do ukończenia 4 lat ma prawo do dodatkowych uprawnień dotyczących wykonywania pracy. Uprawnienia te w sposób wyczerpujący określa Kodeks pracy i mogą z nich korzystać zarówno pracownicy będący biologicznymi rodzicami, jak i faktyczni opiekunowie dziecka. Korzystanie z tych uprawnień przez pracownika opiekującego się dzieckiem do 4 lat jest uzależnione od decyzji tego pracownika (art. 178 § 2 Kodeksu pracy). Oznacza to, że o fakcie korzystania z uprawnień przysługujących pracownikowi opiekującemu się dzieckiem do 4 lat lub o braku zamiaru korzystania z nich pracownik decyduje samodzielnie składając pracodawcy pisemne oświadczenie w tej sprawie, które jest przechowywane w aktach osobowych tego pracownika.

Jeśli obydwoje rodzice/opiekunowie dziecka są zatrudnieni na podstawie stosunku pracy, z uprawnień tych może korzystać tylko jedno z nich (art. 1891 Kodeksu pracy). W takim przypadku jedno z rodziców/opiekunów składa swojemu pracodawcy oświadczenie o zamiarze korzystania z tych uprawnień, natomiast drugi rodzic/opiekun składa swojemu pracodawcy oświadczenie o braku zamiaru korzystania z tych uprawnień.

Bez zgody pracownika opiekującego się dzieckiem, które nie ukończyło 4 lat, pracodawca nie może mu polecić:

  • wykonywania pracy w wyższym dobowym wymiarze czasu pracy niż 8 godzin, nawet jeśli pracownik ten jest zatrudniony w systemie czasu pracy, w którym praca jest wykonywana ponad 8 godzin dobowo (art. 148 pkt 3 Kodeksu pracy), np. w równoważnym systemie czasu pracy (za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem wymiaru czasu pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia),
  • wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej obowiązującej w zakładzie pracy oraz w przerywanym systemie czasu pracy (art. 178 § 2 Kodeksu pracy),
  • odbywania delegacji poza stałe miejsce pracy (art. 178 § 2 Kodeksu pracy).

WAŻNE!

Jeśli pracownica zgodziła się na pracę w godzinach nadliczbowych, ale nie zgodziła się na pracę w porze nocnej, pracodawca powinien pamiętać, że przy takim oświadczeniu pracownicy nie wolno mu zatrudniać jej w tych godzinach nadliczbowych, które przypadają w porze nocnej.

Każde z ww. uprawnień jest uprawnieniem odrębnym od pozostałych w tym znaczeniu, że uprawniony pracownik może skorzystać ze wszystkich łącznie (i tak jest najczęściej w praktyce), jak również jedynie z uprawnień wybranych przez siebie, np. nie godzi się na delegowanie poza stałe miejsce pracy.

PRZYKŁAD

Pracownica opiekująca się 3-letnim dzieckiem jest zatrudniona na stanowisku księgowej w podstawowym systemie czasu pracy. Nie wykonuje ona pracy w porze nocnej, sporadycznie wyjeżdża w delegacje w godzinach pracy (do oddziału firmy znajdującego się w sąsiednim mieście). Dlatego złożyła swojemu pracodawcy oświadczenie o braku zamiaru wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, ale zgodziła się na delegacje, gdyż rozpoczynają się i kończą w ramach norm czasu pracy, bez potrzeby kilkudniowego przebywania w innym mieście.

Żaden przepis prawa pracy nie zobowiązuje pracownika opiekującego się dzieckiem do 4 lat do korzystania ze wszystkich uprawnień związanych z opieką nad takim dzieckiem. Pracownik ma prawo wybrać te uprawnienia (i z nich korzystać), które będą najbardziej dla niego dogodne uwzględniając organizację opieki nad dzieckiem. Oznacza to, że uprawniony pracownik opiekujący się dzieckiem do 4 lat nie musi wykorzystywać wszystkich ulg określonych w prawie pracy. Pracownik dokonuje wyboru uprawnień, z których będzie korzystał, i powiadamia pracodawcę o swoim wyborze w pisemnym oświadczeniu.

Dopuszczalna jest zatem sytuacja, w której pracownica zgodzi się na pracę w godzinach nadliczbowych, lecz nie wyrazi zgody na pracę w porze nocnej. Natomiast pracodawca musi respektować jej decyzję w tym zakresie i ma obowiązek w taki sposób zorganizować jej czas pracy, aby był on zgodny z decyzją pracownicy wyrażoną w oświadczeniu.

PRZYKŁAD

Pracownica opiekująca się 2-letnim dzieckiem jest zatrudniona w równoważnym systemie czasu pracy, w którym jest możliwe rozszerzenie godzin pracy do 12 godzin na dobę. Pracownica zgodziła się na pracę powyżej 8 godzin na dobę. Mimo wydłużonych godzin pracy taka organizacja pracy zapewnia jej więcej niż 2 dni wolnego przeciętnie w tygodniu w obowiązującym okresie rozliczeniowym, dlatego pracownica zdecydowała, że taki system czasu pracy jej odpowiada. Pracownica nie zgodziła się natomiast na pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej. W takim przypadku pracodawca musi respektować jej decyzję i jest zobowiązany zorganizować jej pracę w sposób zgodny z jej oświadczeniem. W zakładzie obowiązuje pora nocna w godz. od 22.00 do 6.00. Pracodawca w jednym z tygodni okresu rozliczeniowego zaplanował pracownicy pracę w taki sposób:

poniedziałek – godz. 6.00–18.00,

wtorek – godz. 8.00–12.00,

środa – godz. 10.00–22.00,

czwartek – wolne,

piątek – godz. 6.00–18.00,

sobota – wolne,

niedziela – wolne.

Tak ułożony rozkład jest zgodny z wnioskiem pracownicy.

Podstawa prawna

  • art. 148 pkt 3, art. 178 § 2, art. 1891 Kodeksu pracy,
  • § 6 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz.U. Nr 62, poz. 286 ze zm.).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.

    Składka zdrowotna 2022 - Nowy Ład

    Składka zdrowotna w 2022 r. - jaką składkę wprowadza Nowy Ład? O ile wzrośnie składka na ubezpieczenie zdrowotne w 2022 r.?