Kategorie

Śmierć przyczyną wygaśnięcia umowy o pracę

Cezary Mak
Do praw majątkowych pozostających po zmarłym pracowniku wchodzi najczęściej prawo do wynagrodzenia za pracę, do wszelkich składników tego wynagrodzenia, oraz do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Jedną z podstawowych cech stosunku pracy jest osobisty charakter świadczenia pracy. Dlatego też śmierć pracownika skutkuje wygaśnięciem stosunku prawnopracowniczego. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku śmierci pracodawcy. W zależności od formy prawnej, w jakiej jest prowadzona działalność gospodarcza, umowy o pracę z pracownikami wygasają lub są kontynuowane przez osoby wstępujące w miejsce zmarłego pracodawcy.

Osoby uprzywilejowane w dziedziczeniu

Do dziedziczenia praw majątkowych po zmarłym pracowniku uprawniony jest zawsze małżonek, a pozostali członkowie rodziny tylko wtedy, gdy spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej (art. 631 § 2 k.p.). Pozostali członkowie rodziny zostali określeni w art. 68, 69 i 71 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Warunkiem zaliczenia danych osób do innych (poza małżonkiem) członków rodziny jest m.in.:

  • stopień pokrewieństwa lub powinowactwa,
  • wiek,
  • stan majątkowy osób uprawnionych,
  • w niektórych przypadkach także ustalenie, czy zmarły pracownik przyczyniał się do utrzymania osób z najbliższego kręgu rodziny.

Najważniejszym ułatwieniem umożliwiającym szybkie przejście praw majątkowych po zmarłym pracowniku na osoby uprawnione jest to, że przejście następuje z mocy samego prawa. Nie jest konieczne dysponowanie przez ww. osoby sądowym postanowieniem stwierdzającym nabycie spadku po zmarłym. W odróżnieniu też od reguł prawa spadkowego dotyczących dziedziczenia praw majątkowych po zmarłych prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą na osoby uprawnione w równych częściach, a dopiero w razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku. Wystarczy jednak, że po zmarłym pracowniku pozostała jedna osoba uprawniona (np. małżonek lub jego dziecko, przy założeniu, że spełnia ono warunki do uzyskania renty rodzinnej), to na tę osobę przechodzą wszystkie prawa majątkowe, którego źródłem jest stosunek pracy.

Przykład

Po zmarłym pracowniku pozostała żona i dwoje jego nieletnich dzieci. W chwili śmierci pracownika pozostały po nim prawa majątkowe w łącznej wysokości 6 tys. zł, stanowiące zaległe wynagrodzenie. Pracownik pozostawił testament, w którym ustanowił wyłącznymi spadkobiercami swoje dzieci. Jednak małżonka i dzieci zmarłego pracownika odziedziczą w równej wysokości prawa majątkowe (czyli każde z nich otrzyma po 2 tys. zł), niezależnie od treści testamentu.


Przechodzą tylko prawa majątkowe

Najbliżsi członkowie rodziny zmarłego nabywają jedynie pozostałe po pracowniku prawa o charakterze majątkowym. Prawa o charakterze osobistym, podobnie jak w prawie spadkowym, nie dziedziczy się. Podstawowym warunkiem przejścia praw majątkowych ze stosunku pracy na osoby wskazane w przepisie art. 631 § 2 k.p. jest nabycie prawa do tych świadczeń przez pracownika najpóźniej w dacie jego śmierci.

Śmierć pracownika jest często zdarzeniem nagłym i dlatego bywa tak, że pozostaje po nim:

  • wynagrodzenie należne mu do dnia wygaśnięcia stosunku pracy,
  • wszelkie składniki tego wynagrodzenia,
  • ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

WAŻNE!

Roszczenia majątkowe po zmarłym pracowniku ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 291 § 1 k.p.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przesądzono także o majątkowym charakterze praw przysługujących pracownikom w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę. Prawa te powstają w momencie rozwiązania stosunku pracy, a skoro istnieją w momencie śmierci pracownika, to przechodzą też na jego następców prawnych lub spadkobierców (postanowienie SN z 17 stycznia 2006 r., I PK 143/05).

Przykład

Pracownik wystąpił do sądu o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. W razie jego śmierci w trakcie tego postępowania osoby najbliższe (a w przypadku ich braku – spadkobiercy) będą mogły wstąpić do tego postępowania jako strona i kontynuować proces. Jeżeli zmarły pracownik dochodziłby roszczenia o przywrócenie do pracy, to po jego śmierci osoby uprawnione do nabycia praw majątkowych mogłyby przekształcić pierwotne roszczenie zgłoszone przez zmarłego i dochodzić jedynie alternatywnego roszczenia w postaci odszkodowania.


Forma prawna prowadzonej działalności

Reklama

Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników (art. 3 k.p.). Z tego powodu śmierć osób dokonujących czynności w sprawach z zakresu prawa pracy czy też członków zarządów spółek zatrudniających pracowników nie ma wpływu na byt stosunku pracy pracowników.

W przypadku spółek handlowych pracodawcą w stosunku do pracownika jest spółka a nie wspólnik. Dlatego śmierć wspólnika będącego osobą fizyczną, nawet gdy posiada wszystkie udziały lub akcje, nie powoduje zmian w stosunku pracy pracowników zatrudnianych. Natomiast śmierć wspólnika może prowadzić do rozwiązania spółki, a to z kolei może spowodować rozwiązanie umów o pracę z zatrudnionymi pracownikami. Do wygaśnięcia umów o pracę nie dojdzie również, jeżeli nastąpi przejęcie pracowników przez nowego pracodawcę na zasadach określonych w art. 231 k.p.

Wygaśnięcie umowy o pracę z dniem śmierci pracodawcy dotyczy jedynie pracodawców będących osobami fizycznymi (art. 632 § 1 k.p.). Z dniem śmierci pracodawców z mocy prawa wygasają wszystkie umowy o pracę, których byli stroną, chyba że zakład pracy zostanie przejęty przez inne osoby, np. członków rodziny zmarłego. W tym ostatnim wypadku stosunki pracy będą kontynuowane, a w prawa i obowiązki zmarłego wstąpią inne osoby.

Pracownikowi, którego umowa o pracę wygasła z powodu śmierci pracodawcy, przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a w przypadku zawarcia umowy o pracę na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy – w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni (art. 632 § 2 k.p.).

Przykład

Zmarł pracodawca, który prowadził działalność na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Jego dwóm pracownikom zatrudnionym na czas nieokreślony, którzy pracowali u niego ponad 3 lata, będą przysługiwać w stosunku do spadkobierców zmarłego pracodawcy roszczenia o wypłatę wynagrodzenia za okres 3 miesięcy.

Podstawa prawna:

  • art. 3, 231, 631 § 2, art. 632 § 2, art. 291 § 1 Kodeksu pracy,
  • ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2009 r. nr 153, poz. 1227),
  • postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2006 r. (I PK 143/05, OSNP 2006/23–24/359).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.