Kategorie

Praca w godzinach nadliczbowych oraz w niedzielę i święto pracowników korpusu służby cywilnej

Artur Dawid Samek
radca prawny, ekspert z zakresu prawa pracy
Czas pracy pracowników korpusu służby cywilnej. /Fot. Fotolia
Czas pracy pracowników korpusu służby cywilnej. /Fot. Fotolia
ShutterStock
Jakie są zasady wykonywania i rozliczania czasu pracy pracowników korpusu służby cywilnej w przypadku wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych oraz w niedzielę i święto?

Kto może być członkiem korpusu służby cywilnej?

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 170, poz. 1218 ze zmianami oraz z 2008 r. Nr 157, poz. 976) członkiem korpusu służby cywilnej może być osoba zatrudniona zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, jako :

  • pracownik służby cywilnej, zatrudniony na podstawie umowy o pracę,
  • urzędnik służby cywilnej, zatrudniony na podstawie mianowania.

Kiedy mamy do czynienia z pracą w godzinach nadliczbowych i kiedy jest dopuszczalna w przypadku członków służby cywilnej.

Na podstawie art. 9. ust. 1 w sprawach dotyczących stosunku pracy w służbie cywilnej, nieuregulowanych w tej ustawie, stosuje się przepisy kodeksu pracy i inne przepisy prawa pracy. Ze względu na brak uregulowania w ustawie „o służbie cywilnej” definicji pracy w godzinach nadliczbowych należy stosować w tym zakresie przepisy art. 151 § 1 kodeksu pracy, gdzie za pracę w godzinach nadliczbowych uważa się jej wykonywanie ponad normę czasu pracy oraz gdy praca jest wykonywana w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy wynikającym z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy (harmonogramu czasu pracy). 

Zobacz serwis: Czas pracy

Natomiast z uwagi na kompleksowe uregulowanie tematu dopuszczalności pracy w godzinach nadliczbowych w ustawie, wyłączony zostaje przepis art. 151 § 1 kodeksu pracy, w części która określa, kiedy ta praca jest dopuszczalna.

Reklama

Zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy gdy wymagają tego potrzeby urzędu, członek korpusu służby cywilnej czyli zarówno pracownik służby cywilnej jak i urzędnik służby cywilnej, na polecenie przełożonego wykonuje pracę w godzinach nadliczbowych, w tym w wyjątkowych przypadkach także w nocy oraz w niedziele i święta. Należy zaznaczyć, iż pracodawca może na członka korpusu służby cywilnej nałożyć obowiązek pracy w nadgodzinach w przypadku istnienia zwykłych „potrzeb urzędu”, gdy kodeks pracy stanowi, że podstawą pracy w nadgodzinach są szczególne potrzeby pracodawcy. W literaturze wskazuje się, że użyte w ustawie pojęcie wyjątkowych przypadków odnoszące się do dopuszczalności pracy w nocy, niedzielę i święto należy rozumieć jako potrzebę szczególną, której niezaspokojenie mogłoby prowadzić do zakłóceń w realizacji podstawowych zadań urzędu (Zob. J Jagielski, K. Rączka Komentarz do ustawy o służbie…,s.291). Praca w nocy, niedzielę i święta może wynikać również z wyjątkowych oczekiwań społecznych czy zdarzeń losowych.

Udzielając odpowiedzi na pytanie, kiedy mamy do czynienia z pracą w godzinach nadliczbowych należy powołać się na następujące orzeczenia Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy w wyroku z 07.02.2001r. ( I PKN 244/00,) , OSNP 2002, nr 21, poz. 250, stwierdził, że praca w godzinach nadliczbowych może być wykonywana jedynie za wiedzą i zgodą pracodawcy.

W orzecznictwie sądowym przyjmowana jest również zasada, że praca w godzinach nadliczbowych może być świadczona bez wyraźnego polecenia przełożonego. Polecenie takie może zawierać się w zleceniu pracownikowi zadań, które z góry wiadomo, iż nie mogą być wykonane w ramach normalnego czasu pracy lub też milczącą zgodą na to, że pracownik po normalnym czasie pracy pozostaje w pracy, aby wykonać powierzone mu zadanie.

W wyroku z 14 maja 1998 r., I PKN 122/98, (OSNAPiUS 1999, nr 10, poz. 343) Sąd Najwyższy stwierdził , że polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy i brak sprzeciwu przełożonego na wykonywanie w jego obecności przez pracownika obowiązków może być zakwalifikowany jako polecenie świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych.

Zapisz się na nasz newsletter


Problem wyjść służbowych a praca w godzinach nadliczbowych

Z uwagi na brak uregulowania tego zagadnienia w ustawie „o służbie cywilnej”, zgodnie z 151 § 21 kodeksu pracy, nie jest pracą w godzinach nadliczbowych, czas odpracowania zwolnienia od pracy, udzielonego pracownikowi, na jego pisemny wniosek, w celu załatwienia spraw osobistych. Odpracowanie tego zwolnienia od pracy nie może naruszać prawa pracownika korpusu służby cywilnej do odpoczynku.

Rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych

Reklama

Ustawa „o służbie cywilnej” różnicuje w zależności od tego czy mamy do czynienia z pracownikiem służby cywilnej czy też urzędnikiem służby cywilnej, sposób rekompensaty pracy wykonywanej na podstawie wskazanego wyżej art. 97 ust.5 ustawy.

Pracownikowi służby cywilnej za pracę wykonywaną na polecenie przełożonego w godzinach nadliczbowych, przysługuje czas wolny w tym samym wymiarze.
Urzędnikowi służby cywilnej za pracę w godzinach nadliczbowych wykonywaną tylko w porze nocnej, przysługuje czas wolny w tym samym wymiarze.
Urzędnikowi służby cywilnej za pracę w niedzielę przysługuje dzień wolny od pracy w najbliższym tygodniu, a za pracę w święto przysługuje inny dzień wolny.
Przepisów art. 97 ust. 5 ustawy, nie stosuje się do kobiet w ciąży oraz bez ich zgody do członków korpusu służby cywilnej sprawujących pieczę nad osobami, które wymagają stałej opieki lub opiekujących się dziećmi w wieku do lat ośmiu.

Zobacz: Wymiar czasu pracy 2015

Na wniosek członka korpusu służby cywilnej czas wolny, za pracę w godzinach nadliczbowych oraz dzień wolny za pracę w niedzielę i święto w przypadku urzędnika służby cywilnej , może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu.

Tym samym „wypracowany” czas wolny na skutek pracy w godzinach nadliczbowych może być odbierany poza przyjętym w danym urzędzie okresem rozliczeniowym czasu pracy.

Wydaje się, iż bezprzedmiotowe staje się określenie w umowach o pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy, dopuszczalnej liczby godzin ponad obowiązujący danego pracownika wymiar czasu pracy, którego przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia jak za godziny nadliczbowe ( art. 151 § 5 kodeksu pracy), gdyż pracownicy ci nie mają prawa do dodatkowego wynagrodzenia za pracę ponadwymiarową.

Gdy jednak członek korpusu służby cywilnej zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, na polecenie przełożonego wykonuje pracę ponad obowiązujące normy czasu pracy ( 8 godzin i przeciętnie 40 godzina na tydzień ), przysługuje temu pracownikowi czas wolny w zamian za tą pracę, na zasadach wynikających ze wskazanych przepisów ustawy „o służbie cywilnej.

Rekompensowanie pracy w niedzielę i święto

Zapisy ustawy nie określają, przez jak długi czas urzędnik służby cywilnej ma świadczyć pracę w niedzielę czy święto, z uwagi na to przyjmuje się, iż wystarczy udokumentowanie wykonywania pracy nawet przez jedną godzinę i to stanowi już podstawę do wystąpienia przez urzędnika z wnioskiem o przyznanie mu całego dnia wolnego od pracy.

Z uwagi na brak uregulowania zagadnienia dotyczącego rekompensowania czasu pracy w niedziele i święto w przypadku pracowników służby cywilnej, wydaje się, że należy na podstawie art. 9 ust.1 ustawy zastosować regulacje zawarte w art. 151 11 kodeksu pracy. Pracownikowi służby cywilnej ,który wykonuje pracę w święta i w niedziele w sytuacji przewidzianej i dopuszczonej przez kodeks pracy, pracodawca jest obowiązany do zapewnienia innego dnia wolnego od pracy w zamian za niedzielę, w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli a w zamian za święto do końca okresu rozliczeniowego czasu pracy. Gdy za pracę w niedzielę nie można udzielić dnia wolnego we wskazanym wyżej terminie to udziela się go do końca okresu rozliczeniowego czasu pracy. 

Sprawdź: Dzień wolny za święto wypadające w sobotę w 2015 r.


Gdy pracownik służby cywilnej, wykonywał pracę nawet przez jedną godzinę w niedzielę lub święto, będzie mu przysługiwał podobnie jak w przypadku urzędnika służby cywilnej, cały dzień wolny od pracy.

W sytuacji gdy do końca okresu rozliczeniowego, pracodawca nie udzielił dnia wolnego za pracę w niedzielę lub święto, to wypłaca się dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% za każdą godzinę pracy w te dni.

Rekompensowanie pracy w sobotę

Z uwagi na art. 9 ust.1 opisywanej ustawy, brak jest możliwości stosowania do pracowników korpusu służby cywilnej regulacji wynikającej z art. 1513 kodeksu pracy a dotyczącej rekompensowania pracownikowi pracy w dniu dodatkowo wolnym od pracy z tytułu zachowania zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Przyczyna tego stanu rzeczy, wynika z braku regulacji w ustawie „o służbie cywilnej” , gwarancji przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.

W rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2007r. w sprawie czasu pracy pracowników administracji rządowej ( Dz.U. z 2007r.nr 76 poz. 505 z póź zm.), które zostało wydane na podstawie art. 67 ust.3 ustawy „o służbie cywilnej”, przewidziano zasadę, że dyrektor generalny urzędu (kierownik urzędu) ustala rozkład czasu pracy członków korpusu służby cywilnej i pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej, biorąc pod uwagę, że praca powinna być wykonywana od poniedziałku do piątku w godzinach między 8.15 a 16.15. 

Polecamy: Zasady prawidłowego ewidencjonowania czasu pracy pracownika

Biorąc pod uwagę wskazy wyżej brak gwarancji przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy a także postanowienia powołanego rozporządzenia, należy pracę w dzień dodatkowo wolny od pracy, czyli sobotę, traktować jako jej wykonywanie w godzinach nadliczbowych i rekompensować ją zgodnie z wskazaniami określonymi w art. 97 ust.6 -8 ustawy „o służbie cywilnej” .W związku z tym, pracownik służby cywilnej pracujący w sobotę otrzyma czas wolny w tym samym wymiarze jakim pracował w tym dniu. Natomiast urzędnik służby cywilnej, gdy opisywane godziny nadliczbowe wystąpią w nocy.

Zakaz pracy w godzinach nadliczbowych

Czas pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, nie możne przekraczać 8 godzin. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem z tego powodu wymiaru jego czasu pracy.


Pracownic w ciąży nie można zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w nocy , w niedzielę i święta. Pracownikom opiekującym się dzieckiem do ukończenia przez nie 8 roku życia oraz sprawujących pieczę nad osobami wymagającymi stałej opieki bez ich zgody - nie można wydawać polecenia pracy w godzinach nadliczbowych, w nocy, niedzielę i święta.

Odnosząc się do bezwzględnego zakazu pracy w porze nocnej i godzinach nadliczbowych oraz pracy w niedziele i święta , należy wskazać iż obowiązuje on od chwili przedłożenia pracodawcy zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego stan ciąży ale w sytuacji gdy stan ciąży jest widoczny, pracodawca nie może zatrudniać kobiety w wskazanych wyżej warunkach. ( Zob. L. Florek (red.) , Kodeks pracy . Komentarz , art. 178 wyd.VI, Lex/el2011). Dot. to też pracowników korpusu służby cywilnej.

Odmowa wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych

Jak wynika z literatury „ pracownik nie ma prawa oceniać zasadności polecenia pracodawcy o zarządzeniu pracy w godzinach nadliczbowych (…). Odmowa podporządkowania się poleceniu pracodawcy świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych uzasadnia nałożenie kary porządkowej lub rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn zawinionych przez pracownika” (Zob. A.M. Świątkowski, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2009, s. 364,614).

Artur Samek - radca prawny, ekspert z zakresu prawa pracy

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?