REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wyrok SN z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. III PK 51/05

REKLAMA

Ustalenie w umowie o pracę zawartej z pracownikiem niepełnosprawnym w stopniu umiarkowanym 8-godzinnego dnia pracy zamiast zgodnego z prawem 7-godzinnego oznacza, że za każdą przepracowaną ósmą godzinę ma on prawo do wynagrodzenia w wysokości 1/7 dziennego wynagrodzenia wynikającego z umowy i do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych.

Ustalenie w umowie o pracę zawartej z pracownikiem niepełnosprawnym w stopniu umiarkowanym 8-godzinnego dnia pracy zamiast zgodnego z prawem 7-godzinnego oznacza, że za każdą przepracowaną ósmą godzinę ma on prawo do wynagrodzenia w wysokości 1/7 dziennego wynagrodzenia wynikającego z umowy i do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych.

REKLAMA

REKLAMA

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca)

Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Maria Tyszel

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy z powództwa Henryka K. przeciwko „Auto Moto Service” Marian C. o wynagrodzenie za pracę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 20 stycznia 2005 r. [...]

REKLAMA

uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Uzasadnienie

Powód Henryk K., w sprawie przeciwko „Auto Moto Serwice” Marian C. o wynagrodzenie, wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 20 stycznia 2005 r. [...]. Zaskarżonym wyrokiem oddalono jego apelację od tej części wyroku Sądu Rejonowego, w której oddalono jego powództwo o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych w okresie od dnia 3 stycznia 2000 r. do dnia 5 maja 2003 r. oraz wynagrodzenie za pracę w soboty.

W kasacji zarzucono naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm, dalej: ustawa).Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafny jest zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy. Według tego przepisu czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Powód jest niepełnosprawnym w stopniu umiarkowanym. We wskazanym wyżej okresie lat 2000 - 2003 umowa o pracę określała wymiar czasu pracy na 8 godzin dziennie. Sąd Okręgowy stwierdził, że skoro powód godził się na pracę w tym wymiarze, to praca w godzinach nadliczbowych rozpoczyna się dopiero po upływie ósmej godziny pracy. Błędnie powołał przy tym art. 151 k.p., który obowiązuje od dnia 1 stycznia 2004 r., zamiast mającego zastosowanie w spornym okresie przepisu art. 133 k.p. (art. 1 pkt 36 w związku z art. 20 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 213, poz. 2081). Przepisy te mają różne brzmienie, ale z obu wynika, że praca wykonywana ponad normy czasu pracy stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Powoda obowiązywała 7-godzinna dzienna norma czasu pracy. Umowne jej przedłużenie do 8 godzin jest niekorzystne dla pracownika i z tego względu nieważne na podstawie art. 18 § 2 k.p. Niekorzystność dla pracownika jest oczywista, gdyż - jak wynika z art. 18 ustawy - skrócenie normy czasu pracy nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2000 r., III ZP 6/00 (OSNAPiUS 2000 nr 20, poz. 740), według której stosowanie skróconej normy czasu pracy wobec pracownika niepełnosprawnego podejmującego zatrudnienie nie może spowodować obniżenia wynagrodzenia ustalanego według godzinowej stawki osobistego zaszeregowania. Oceniając omawiane postanowienie umowy trzeba zauważyć, iż jest ono nieważne także ze względu na naruszenie art. 84 k.p. Przepis ten stanowi, że pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia. Zobowiązując się do pracy przez 8 godzin za takim samym wynagrodzeniem, jakie przysługuje za 7 godzin pracy, pracownik umownie zrzeka się wynagrodzenia za 1 godzinę. W tej części to postanowienie umowy jest nieważne na podstawie art. 58 § 1 i 3 k.c. w związku z art. 300 k.p. Mimo tej nieważności powód ma prawo do wynagrodzenia za pracę wykonaną w tych godzinach (art. 80 k.p.).

Oznacza to, że powód ma prawo do wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe wraz z dodatkiem z tego tytułu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, czy powód był wynagradzany według godzinowej lub miesięcznej stawki osobistego zaszeregowania, ani czy stawka była w ogóle określona. W każdym z tych przypadków należy ustalone w umowie wynagrodzenie traktować jako wynagrodzenie za 7 godzin pracy (35 godzin tygodniowo). Dlatego za każdą godzinę pracy ponad te normy powód ma prawo do wynagrodzenia w wysokości 8/7 godzinowego wynagrodzenia wynikającego z umowy. Tak obliczone wynagrodzenie należy uwzględniać przy ustalaniu wysokości dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych na podstawie art. 134 § 12 k.p. (obecnie art. 1511 § 3 k.p.). Jeżeli powód miał określoną w umowie godzinową stawkę osobistego zaszeregowania, to nabył - w ustalonym stanie faktycznym - prawo do dodatku w wysokości 50% tej stawki, przeliczonej we wskazany wyżej sposób (czyli podstawą jest 8/7 stawki). Gdy określona była miesięczna stawka osobistego zaszeregowania, to w celu ustalenia podstawy obliczenia dodatku należy podzielić ją przez ilość godzin, które pracownik powinien przepracować zgodnie z obowiązującym go wymiarem czasu pracy (7 godzin dziennie). Inaczej mówiąc, miesięczny wymiar czasu pracy pracowników pełnosprawnych należy zmniejszyć o 1/7 i przez uzyskaną liczbę podzielić miesięczną stawkę osobistego zaszeregowania.

Natomiast gdy nie było żadnej stawki osobistego zaszeregowania, to najpierw trzeba ustalić wynagrodzenie za dany miesiąc według zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczenia odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy, Dz.U. Nr 62, poz. 289 ze zm.). Zgodnie z przepisem ust. 2 tego paragrafu w celu obliczenia należności określonych w ust. 1 za jedną godzinę według składników wynagrodzenia określonych w stałej wysokości - należy tę stawkę podzielić przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu (pkt 1), natomiast według zmiennych składników wynagrodzenia - wynagrodzenie określone według zasad określonych w ust. 1 dzieli się przez liczbę godzin przepracowanych przez pracownika w okresie, z którego ustala się to wynagrodzenie (pkt 2). W odniesieniu do powoda oznacza to, że stały składnik wynagrodzenia, przy ustalaniu wynagrodzenia za jedną godzinę, podlega podzieleniu przez ilość godzin, którą powinien on przepracować w danym miesiącu mając na uwadze, że jeden dzień pracy równa się nie ośmiu godzinom, lecz siedmiu. Następuje w ten sposób automatyczne korygowanie błędnie ustalonego w umowie wynagrodzenia za 8 godzin, które według prawa jest wynagrodzeniem za 7 godzin pracy. Zmienne składniki wynagrodzenia (§ 4 ust. 2 pkt 2) oblicza się inaczej. Najpierw należy obliczyć sumę tych zmiennych składników z okresu, z którego się je ustala. Z zasady są to 3 miesiące, a w razie znacznego wahania ich wysokości - 12 miesięcy (§ 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, Dz.U. Nr 2, poz. 14 ze zm.). Tak ustaloną kwotę dzieli się przez liczbę godzin faktycznie przepracowanych przez pracownika. W odniesieniu do powoda suma wypłaconych wynagrodzeń z przyjętego okresu nie odzwierciedla wartości jego pracy. Za każdą godzinę faktycznie przepracowaną powinien on bowiem otrzymać wynagrodzenie o 1/7 wyższe niż faktycznie wypłacone. Należy więc sumę wynagrodzeń z przyjętego okresu powiększyć o 1/7, gdyż do takiego wynagrodzenia powód miał prawo. Dla ustalenia dodatku za godzinę pracy nadliczbowej ostatnią czynnością - w przypadku braku stawki osobistego zaszeregowania - jest obliczenie 60% od wynagrodzenia za 1 godzinę pracy, ustalonego według stałych i zmiennych składników (uprzednio art. 134 § 12 k.p., od 1 stycznia 2004 r. art. 1511 § 3 k.p.).

Z ustaleń faktycznych wynika, że dotyczy to wszystkich dni pracy powoda we wskazanym okresie, jako że pracował on przez taką samą liczbę godzin, co pracownicy pełnosprawni. To ustalenie faktyczne, przy uwzględnieniu podstaw kasacji, oznacza bezzasadność dalszych żądań powoda. Są one oparte na twierdzeniu, że w dni pracy wykonywał pracę dłużej od innych pracowników, a także, iż wykonywał ją w soboty. Sądy uznały, iż nie zostało to udowodnione. Ponieważ w kasacji nie powołano przepisów postępowania, których naruszenie spowodowało to ustalenie - błędne zdaniem powoda - to Sąd Najwyższy jest nim związany. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach zaskarżenia kasacją oraz jej podstaw; w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 39311 § 1 k.p.c.).

Z tych względów na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Kiedy jesień utrudnia pracę na wysokości. Jakie są najczęstsze zagrożenia?

Jesień nie wprowadza nowych kategorii zagrożeń związanych z pracą na wysokości, ale w istotny sposób zmienia warunki, w których te zagrożenia występują. Wilgoć, mokre i zanieczyszczone powierzchnie, zalegające liście, ograniczona widoczność, silny wiatr oraz spadek temperatury mogą sprawić, że stanowisko, które latem było stosunkowo łatwe do bezpiecznego zorganizowania, jesienią wymaga dodatkowych działań. Z punktu widzenia bezpieczeństwa kluczowe znaczenie ma zatem nie tylko jakość sprzętu chroniącego przed upadkiem, lecz także właściwa ocena warunków środowiskowych, organizacja pracy i bieżące reagowanie na ich zmianę.

Płatności elektroniczne w portalu eZUS i mZUS dla Płatnika

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w portalu eZUS, tak jak w aplikacji mobilnej mZUS dla Płatnika, można już opłacać należności z tytułu składek drogą elektroniczną. W przyszłości będzie można też opłacać składki BLIK-iem. Sprawdź, w jakich bankach można zrobić przelew!

Przykłady działań prewencyjnych pracodawcy dot. mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników

W związku z wejściem w życie nowych przepisów Kodeksu pracy dotyczących mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników pracodawcy mają konkretne obowiązki, które mają przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom. Podajemy konkretne przykłady działań prewencyjnych.

Zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową? Sprawdź, jak przygotować stanowisko pracy

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 884, 1102, dalej jako: ustawa) reguluje najważniejsze kwestie dotyczące wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Ustawa określa prawa, obowiązki zatrudnionych i zatrudniających jak i procedury odbywające się przed różnymi organami. Jeśli zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową lub jesteś osobą z taką niepełnosprawnością warto wiedzieć, jak powinno być przygotowane stanowisko pracy.

REKLAMA

Kodeksowe zmiany w mobbingu 2026-2027. Jak stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie? Formalna procedura już nie wystarczy

Kodeksowe zmiany w mobbingu weszły w życie 5 listopada 2026 r., ale część obowiązków należy spełnić do 5 maja 2027 r. W nowym porządku prawnym sama formalna procedura już nie wystarczy. Przyjęte rozwiązania muszą rzeczywiście funkcjonować w organizacji. Jak zatem stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie?

Do 16 listopada 2026 r. na kontach w PPK pojawi się wpłata powitalna od państwa. W jeden miesiąc do programu dołączyło ponad 53 tys. osób

Popularność oszczędzania w PPK rośnie. Tylko w jeden miesiąc, w październiku, do programu dołączyło ponad 53 tys. osób. Do dnia 16 listopada 2026 r. na kontach pojawi się wpłata powitalna w wysokości 250 zł.

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca to rozumie? Ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca rozumie rodziców? Z danych GUS wynika, że ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia, a nagłe sytuacje wymagające obecności mamy lub taty to konieczność przerwania pracy, nawet najbardziej wymagających projektów.

Ważna granica 6 miesięcy zatrudnienia pracownika tymczasowego. Wówczas pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także na żądanie

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego pracownika tymczasowego są odmienne od generalnych reguł prawa pracy. Ważna jest tutaj granica 6 miesięcy zatrudnienia. Od tego momentu pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także 4 dni na żądanie pracownika. Co pracodawca powinien ustalić z agencją pracy tymczasowej? Kto udziela dni wolnych, a kto wypłaca ekwiwalent?

REKLAMA

Zanim przyjdzie PIP. Kim jest społeczny inspektor pracy i jakie ma uprawnienia?

Społeczna inspekcja pracy kontroluje przestrzeganie całego prawa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów bhp. Choć podlega zakładowym organizacjom związkowym, a nie pracodawcy, to dzięki stałej obecności w zakładzie społeczny inspektor pracy może wykryć zagrożenia i uchybienia, zanim zrobi to inspektor PIP. Wyjaśniamy, jakie uprawnienia ma społeczna inspekcja pracy (SIP), czym różni się od Państwowej Inspekcji Pracy i czego pracodawca może od niej oczekiwać.

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie bez składek ZUS. Jakie warunki musi spełnić pracodawca?

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie na każdego pracownika bez składek ZUS. Kiedy i jakie posiłki dla pracowników zwolnione są ze składek ZUS? Jakie warunki musi spełnić pracodawca? Przedstawione zagadnienie i interpretacje ZUS w tym zakresie tłumaczy ekspert Marcin Stanecki.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA