Kategorie

Obowiązki pracodawcy w zakresie medycyny pracy

Marek Rotkiewicz
Marek Rotkiewicz
Przepisy prawa pracy nakładają na pracodawcę liczne obowiązki związane z ochroną zdrowia pracowników. Jednym z nich jest kierowanie pracowników na badania lekarskie. W tym celu pracodawca musi zawrzeć umowę o współpracy z wybraną jednostką służby medycyny pracy.

Badania lekarskie pracowników dzielimy na wstępne, okresowe i kontrolne. Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 Kodeksu pracy).

Rodzaje badań

Profilaktyczne badania lekarskie, zarówno wstępne, okresowe, jak i kontrolne, przeprowadzane są na koszt pracodawcy, na podstawie wydanego przez niego skierowania. Skierowanie powinno zawierać:

  • określenie rodzaju badania profilaktycznego (wstępne, okresowe, kontrolne),
  • określenie stanowiska pracy, na którym osoba ma być zatrudniona lub pracuje,
  • informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy, na których dana osoba ma pracować bądź już pracuje, czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych oraz aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.

Przed przyjęciem do pracy

Wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają osoby przyjmowane ponownie do pracy u tego samego pracodawcy. Warunkiem zwolnienia pracodawcy z obowiązku skierowania pracownika na badania jest:

  • przyjęcie go na to samo co poprzednio stanowisko pracy lub stanowisko o takich samych warunkach pracy,
  • zawarcie kolejnej umowy o pracę bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej.

Po chorobie

Na badania kontrolne muszą zostać skierowane wszystkie osoby powracające do pracy po nieobecności spowodowanej chorobą, trwającej ponad 30 dni. Poddanie się kontrolnym badaniom lekarskim jest obowiązkiem pracownika wynikającym ze stosunku pracy i niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie obowiązków pracowniczych, które uzasadnia zastosowanie wobec pracownika kary porządkowej.


Raz na kilka lat

Badaniom okresowym podlega każdy pracownik. O zakresie i częstotliwości badań profilaktycznych decyduje lekarz przeprowadzający te badania, opierając się na wskazówkach metodycznych załączonych do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332 ze zm.). Lekarz ten może jednak, jeżeli uzna to za niezbędne dla prawidłowej oceny stanu zdrowia osoby przyjmowanej do pracy czy pracownika, rozszerzyć zakres badań o specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, które są częścią badania profilaktycznego.

Lekarz prowadzący badania profilaktyczne może także wyznaczyć krótszy termin do przeprowadzenia kolejnego badania niż zostało to określone we wskazówkach metodycznych.

Umowa o świadczenie usług medycznych

Badania pracowników są wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy. Decyzję w sprawie wyboru jednostki pracodawca podejmuje w porozumieniu z przedstawicielami pracowników – zakładową organizacją związkową, a przypadku jej braku z przedstawicielami pracowników wybranymi w sposób przyjęty w danej firmie.

Umowę można zawrzeć z:

  • ZOZ tworzonym i utrzymywanym w celu sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi,
  • jednostką organizacyjną ZOZ wydzieloną w celu realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi,
  • lekarzem wykonującym indywidualną praktykę lekarską, indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską lub wykonującym zawód w formie grupowej praktyki lekarskiej

Zgodnie z artykułem 12 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 125, poz. 1317 ze zm.) umowa powinna określać w szczególności:

  • strony umowy oraz osoby objęte świadczeniami z tytułu umowy,
  • zakres opieki zdrowotnej, który w odniesieniu do pracowników powinien obejmować co najmniej te rodzaje świadczeń, do których zapewnienia zobowiązuje pracodawcę Kodeks pracy, omawiana ustawa oraz przepisy wydane na ich podstawie,
  • warunki i sposób udzielania świadczeń zdrowotnych (sposób rejestracji osób objętych umową, organizację udzielania świadczeń, tryb przekazywania zaświadczeń lekarskich o zdolności do pracy oraz sposób podania tych informacji do wiadomości zainteresowanych),
  • sposób kontrolowania przez pracodawcę wykonywania postanowień umowy,
  • ● wysokość należności, sposób jej ustalania, terminy płatności oraz tryb rozliczeń finansowych,
  • ● dopuszczalność zlecania przez jednostkę służby medycyny pracy wykonywania niektórych świadczeń (w szczególności badań diagnostycznych i specjalistycznych konsultacji lekarskich) zakładom opieki zdrowotnej lub podmiotom uprawnionym do wykonywania tych świadczeń na podstawie odrębnych przepisów,
  • okres, na który została zawarta umowa, przy czym okres ten nie może być krótszy niż rok,
  • sposób rozwiązywania umowy za wypowiedzeniem i przypadki stanowiące podstawę rozwiązywania umowy ze skutkiem natychmiastowym,
  • tryb rozstrzygania ewentualnych sporów związanych z realizacją i rozliczeniem finansowym umowy.

Ważnym elementem umowy jest także określenie obowiązków pracodawcy wobec jednostki medycyny pracy, dotyczących:

  • przekazywania informacji o występowaniu czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych wraz z aktualnymi wynikami badań i pomiarów tych czynników,
  • zapewnienia udziału w komisji bezpieczeństwa i higieny pracy działającej na terenie zakładu pracy,
  • zapewnienia możliwości przeglądu stanowisk pracy w celu dokonania oceny warunków pracy,
  • udostępniania dokumentacji wyników kontroli warunków pracy, w części odnoszącej się do ochrony zdrowia.

O ewentualnym niewypełnianiu przez pracodawcę tych obowiązków jednostka medycyny pracy informuje Państwową Inspekcję Pracy.


Koszty pracodawcy związane z zapewnieniem opieki zdrowotnej pracownikom

● wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy przez pracownika w związku z badaniami profilaktycznymi,

● koszt badań,

● koszt badań profilaktycznych w razie ich rozszerzenia na skutek decyzji lekarza,

● koszt ponownego badania w przypadku odwołania pracownika lub pracodawcy od treści orzeczenia lekarskiego,

Reklama

● koszt badań lekarskich okresowych osób po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli były pracownik zgłosi wniosek o objęcie jej takimi badaniami w związku z zatrudnianiem przez pracodawcę w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających,

● zapewnienie należności na pokrycie kosztów przejazdu w związku z przeprowadzanymi badaniami okresowymi i kontrolnymi według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.

PRZYKŁAD

Pracownik ma być zatrudniony u nowego pracodawcy na takim samym stanowisku, jakie zajmował u poprzedniego pracodawcy. Zakres obowiązków jest tożsamy z poprzednim. Pracownik posiada aktualne badania lekarskie. Czy w takiej sytuacji nowy pracodawca jest zwolniony z obowiązku skierowania pracownika na badania lekarskie, które mają stwierdzić zdolność do wykonywania pracy na określonym stanowisku?

Niestety, nie. Wstępnym badaniom lekarskim polegają wszystkie osoby przyjmowane do pracy (poza omówionym powyżej wyjątkiem dotyczącym pracowników ponownie zatrudnianych przez tego samego pracodawcę). Tożsamość wykonywanych u innego pracodawcy zadań i posiadanie ważnych (przeprowadzonych w poprzednim zakładzie pracy) okresowych badań lekarskich w żadnym wypadku nie zwalnia z obowiązku skierowania tej osoby na badania wstępne.

UWAGA

Odmowa poddania się kontrolnym badaniom lekarskim po długotrwałej chorobie uzasadnia niedopuszczenie pracownika do pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia, gdy wyłączną przyczyną tej odmowy są okoliczności leżące po stronie pracownika (wyrok SN z 23 września 2004 r., I PK 541/03, OSNP z 2005 r., nr 94, poz. 7).

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?