REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Twórczy potencjał. Czy kreatywności można się nauczyć?

Lucyna Pruska

REKLAMA

Często uczestnicy programów edukacyjnych i szkoleniowych z zakresu narzędzi myślenia i kreatywności zadają pytania: Czy naprawdę można nauczyć się kreatywności, czy człowiek po prostu się z tym rodzi? Co zrobić, żeby stać się kreatywnym? Czy tylko wybrańcy są kreatywni?

Okazuje się, że kreatywność można rozwijać, z kreatywnością rodzi się każdy psychicznie zdrowy człowiek, kreatywność pozostaje w zasięgu ręki każdego człowieka.

Kreatywność możemy rozumieć jako postawę i działanie twórcze umożliwiające dochodzenie do nowych idei, rozwiązań, koncepcji, skojarzeń. Słowo „kreatywny” pochodzi z języka łacińskiego, od słowa „creo” – tworzę, produkuję, poczynam, daję czemuś początek, a łacińskie słowo „creatus” oznacza „dziecko, potomek”.

Proces kreatywny, inaczej proces tworzenia, warunkują trzy obszary:

  • zasoby, inaczej wiedza, doświadczenia, dostęp do informacji oraz źródła inspiracji, jakimi dysponuje człowiek,
  • wykształcone sposoby myślenia i indywidualne zdolności intelektualne człowieka,
  • wewnętrzna motywacja człowieka do tworzenia.

Kreatywny potencjał ludzkiego mózgu

Mózg ludzki składa się z około biliona komórek nerwowych, które się odnawiają. Każda z nich może wytwarzać połączenia z ponad tysiącem innych komórek. „Ścieżki” połączeń nerwowych w mózgu powstają błyskawicznie, a ich liczba oraz siła zależą od intensywności i jakości pracy intelektualnej, jaką człowiek wykonuje. Liczba wszystkich możliwych połączeń i kombinacji pomiędzy komórkami ludzkiego mózgu to wielkość wyrażona cyfrą 1, za którą stoi rząd zer o długości 10,5 miliona kilometrów. Oto wrodzony potencjał twórczy, jakim dysponuje zwykły człowiek. Ten potencjał pozostaje w zasięgu jego ręki. Problem, z jakim się człowiek zmaga, dotyczy tego, jak uruchamia i wykorzystuje ten potencjał, a nie – czy go posiada.

Przeszkody na drodze do kreatywności

Prześledźmy teraz, co nam utrudnia tworzyć, myśleć kreatywnie i uwierzyć, że mamy zdolności twórcze od urodzenia.

Stłumienie w sobie natury dziecka

Prawdopodobnie nikt nie ma wątpliwości co do wielkiej kreatywności dzieci. Badania nad dziećmi potwierdzają ich wyjątkową siłę w tej dziedzinie. Dzieci nie trzeba uczyć kreatywności, a przede wszystkim starać się jej nie zabijać. Dzieci korzystają z wyobraźni i potrafią zbaczać z utartych ścieżek. Czynią to dzięki temu, że się nie boją błędów, myślą elastycznie i chętnie eksperymentują. Dorośli tracą te cechy i umiejętności oraz tłumią w sobie pozytywne aspekty natury dziecka. Dzieje się tak między innymi na skutek powielania niekorzystnych kulturowych wyobrażeń o tym, jaki powinien być dorosły oraz niewłaściwych metod edukacyjnych zarówno w domu, jak i w szkole, które dorośli nieświadomie powielają w miejscu pracy. Często dorośli, w przeciwieństwie do dzieci, stają się mało elastyczni, nie dają sobie marginesu na popełnianie błędów, myślą schematycznie i mało korzystają z wyobraźni.


Przekonania na temat własnego potencjału intelektualnego

Pomimo wielu publikacji na temat odkryć dotyczących pracy mózgu jako całości, w społeczeństwie ciągle panują opinie, że jedni ludzie myślą prawą, a inni lewą półkulą, na skutek czego „prawopółkulowców” nazywa się kreatywnymi, zajmującymi się sztuką, a „lewopółkulowców” – logicznymi i ścisłymi, zajmującymi się biznesem. Stąd prosta droga do wykształcenia szkodliwego przekonania o ludziach wykonujących pewne zawody, na przykład biznesmenów, finansistów, jako o tych, którzy z natury nie mogą być kreatywni.

Dzisiejsza nauka pokazuje mózg w zupełnie innym świetle. Ludzki mózg pracuje jako całość, co można porównać do tego, jak pracuje ciało ludzkie podczas biegu. Pracuje zarówno prawa, jak i lewa strona ciała. Pomimo iż w mózgu można zlokalizować ośrodki, które stają się bardziej aktywne podczas specyficznych zadań (lewa półkula, prawa półkula), obie półkule pracują w połączeniu, napędzając się wzajemnie jak tryby kół zębatych. Na podstawowym poziomie obie półkule angażują się w pracę przy zadaniach każdego typu. Obie półkule potrzebują siebie wzajemnie dla pełnego myślenia, niezależnie od dziedziny. Jeśli człowiek rozwija tylko umiejętności uaktywniające bardziej jedną z półkul, myśli i działa nieefektywnie, niezależnie od dziedziny swojej aktywności i nie wykorzystuje pełni swojego potencjału nawet w dziedzinie, którą się zajmuje. Fałszywe przekonania na temat pracy półkul mózgowych katastrofalnie obniżają możliwości twórcze w wymiarze jednostek, grup i organizacji.

Pogląd o wyższości pisma, liczb i logicznego myślenia nad innymi formami aktywności intelektualnej

Świat współczesnego człowieka, zwłaszcza człowieka biznesu, bardzo ceni słowo pisane, ceni liczby oraz racjonalny, przyczynowo-skutkowy sposób argumentowania. Mniej miejsca pozostawia dla intuicji, spontanicznego podejścia opartego na insightach mających niejednokrotnie uzasadnienie raczej w obszarach nieświadomości niż w rozumie. Takie podejście nie sprzyja rozwojowi kreatywności, która nierzadko na pewnych etapach potrzebuje porzucenia racjonalności i przewidywalności, a zaryzykowania wyprawy ścieżką intuicji i wykorzystania potęgi nieświadomości.

Automatyzm umysłowy

Umysł ludzki to wspaniałe narzędzie. Jednak warto pamiętać, że jedną z jego podstawowych skłonności stanowi dążenie do zautomatyzowania możliwie największej liczby czynności i przejście w stan odpoczynku. Takie działanie umysłu możemy porównać do drążenia rowków w podłożu. Raz wydrążony rowek staje się miejscem przepływu wody, podobnie jak raz „wydrążona” ścieżka umysłowa staje się sposobem myślenia na jakiś temat. Raz przetarty szlak, nawet bardzo wąski, zaprasza do korzystania z niego. Przepływająca woda powoli zmienia rowek w koryto, a wielokrotnie użyta ścieżka mentalna staje się „arterią”. Tak powstają automatyzmy mentalne, które bardzo ułatwiają życie, ale także powodują to, że nie potrafimy wyobrazić sobie, że można o problemie, zadaniu, sprawie pomyśleć w inny niż dotąd sposób. Tymczasem kreatywność wymaga porzucania raz po raz utartych ścieżek, zbaczania ze szlaków i unikania ruchu na „arteriach mentalnych”. Wyobraźnia nie lubi chodzić tymi samymi drogami.

Złe nawyki intelektualne

Szkoły i uniwersytety przekazują dużo wiedzy, jednak wciąż nie uczą obsługi najwspanialszej maszyny świata, która tą wiedzą ma zarządzać – to znaczy nie uczą obsługi ludzkiego umysłu, nie dają uczniom i studentom narzędzi myślenia. Na skutek tego uczniowie i studenci często myślą chaotycznie, impulsywnie, przypadkowo i nie potrafią zaplanować procesu intelektualnego i świadomie nim zarządzać. Ponieważ pomysły raczej im się przytrafiają, rozwijają w sobie przekonanie o tym, że procesem twórczym nie można kierować i nie można go rozwijać. Ponadto metody stosowane w szkołach i na uniwersytetach nadmiernie stosują linearne wzorce organizacji informacji, czyli wzorce, które obniżają poziom wykorzystania naturalnego kreatywnego potencjału mózgu.

Badania nad mózgiem dowodzą, że nie układa on informacji w sposób linearny. Mózg przyjmuje i przetwarza informacje jednocześnie w całym sobie, w formie impulsów elektrycznych i reakcji chemicznych za pomocą neuroprzekaźników, które, gdy zostają wypuszczane z synaps, mają za zadanie pobudzić inne neurony we wszystkich kierunkach. Każda informacja docierająca do mózgu zostaje pofragmentowana i rozesłana po całym mózgu.

Jako ludzie dorośli nieświadomie przeszczepiamy braki w obszarze umiejętności zarządzania procesem intelektualnym oraz linearne metody organizacji informacji wyniesione ze szkoły na grunt zawodowy. Przyczynia się to do systematycznego osłabiania zdolności twórczych jednostek, grup i organizacji.


Wewnętrzny krytyk

Negatywny dialog wewnętrzny, który podcina nam skrzydła, nazywa się krytykiem wewnętrznym. Bezgłośne słowa kierowane do samego siebie typu „To jest głupie, na pewno im się nie spodoba”, „Ja nie mam zdolności kreatywnych”, „To na pewno zawiera dziesiątki błędów”, „Na pewno mi się nie uda nic wymyślić”, „Mnie nigdy się nie udaje”, „Ja się do tego nie nadaję” działają jak zabójcza trucizna dla procesu twórczego na poziomie nieświadomym. Nieświadomość przyjmuje to i przekształca w blokadę kreatywnego myślenia. Kreatywne myślenie wymaga czegoś dokładnie przeciwnego – napędu pozytywnego myślenia.

Samospełniające się przepowiednie

Negatywne myślenie spowodowane przez wewnętrznego krytyka prowadzi do zjawiska zbadanego i opisanego w psychologii społecznej jako samospełniające się przepowiednie. Polega na tym, że określone (tutaj negatywne) oczekiwania w stosunku do pewnych zdarzeń lub zachowań wpływają na te zdarzenia lub zachowania w sposób, który powoduje spełnienie oczekiwań. Innymi słowy, jeśli ktoś myśli „Ja nie mam zdolności kreatywnych”, w niedługim czasie znajdzie wiele argumentów uzasadniających to przekonanie.

Kreatywność mamy w sobie

Reasumując, warto jeszcze raz podkreślić, że ludzki mózg ma ogromy potencjał twórczy. Człowiek nosi w sobie ten potencjał od urodzenia. Kreatywność można rozwijać i doskonalić dokładnie tak, jak doskonali się umiejętności językowe, matematyczne, komunikacyjne, fizyczne, rzemieślnicze i wiele innych. Czy kreatywności można się nauczyć? Skoro mamy ją w sobie, nie musimy się jej uczyć. Raczej odkrywajmy w sobie ten wspaniały naturalny potencjał i doskonalmy go za pomocą profesjonalnych narzędzi.


Metody i narzędzia pobudzające potencjał kreatywny

1. Pozytywne nastawienie, pozytywne myślenie pod każdym względem to warunek sine qua non procesu twórczego. Im bardziej będziemy nagradzać umysł pochwałami kierowanymi do siebie, tym szybciej przekształcimy krytyka wewnętrznego w sprzymierzeńca. Nasza nieświadomość przekształci go w wielką siłę napędzającą proces twórczy.

2. Aby stymulować proces twórczy, potrzebujemy także rozwijania wyobraźni i ciekawości dziecięcej oraz gotowości do uczenia się na błędach. Jeśli potraktujemy potencjalne błędy jako wspaniałe lekcje na drodze naszego rozwoju – jednostkowego, grupowego, organizacyjnego – przestaniemy się bać błędów i rozwiniemy w sobie tolerancję dla błędów innych.

3. Kreatywność potrzebuje zrównoważonego pobudzania do pracy obu półkul, co owocuje osiąganiem równowagi pomiędzy nauką a sztuką, logiką a wyobraźnią, rozumem a intuicją. Myślenie całym mózgiem zwiększa nasze szanse na znajdowanie niekonwencjonalnych, nowatorskich idei i rozwiązań. Pomaga w tym rozwijanie oburęczności oraz celowe ćwiczenia myślenia systemowego, interdyscyplinarnego oraz szukania ukrytych połączeń.

4. Siła kreatywności rośnie dzięki systematycznej praktyce „joggingu intelektualnego”, czyli wykonywaniu ćwiczeń mózgu, które sprzyjają tworzeniu się nowych synaps i rozwijają przerzutność uwagi.

5. Rozwijanie myślenia lateralnego, czyli wytrącanie umysłu z utartych ścieżek myślenia, pomaga w znajdowaniu nowych odniesień, przyjmowaniu różnych punktów widzenia.

6. Wyostrzanie zmysłów oraz ćwiczenie uważności obserwacji.

7. Stosowanie nielinearnych narzędzi organizacji informacji, takich jak mapy myśli, powoduje, że lepiej wykorzystujemy i wspomagamy symultaniczną i wielokierunkową pracę mózgu. Dzięki temu sprawniej myślimy, łatwiej się uczymy, tworzymy więcej pomysłów i osiągamy lepsze wyniki w każdej dziedzinie.

8. Dla usprawniania myślenia kreatywnego nie wystarcza troska o rozwój intelektualny. Trzeba go zrównoważyć starannym rozwojem kondycji fizycznej, postawy ciała. Ponadto powinniśmy także przestrzegać właściwej diety zapewniającej dobre odżywienie mózgu. Mózg stanowi ok. 2 proc. wagi ciała, ale pobiera aż 20 proc. energii i ok. 25 proc. tlenu dostarczanego organizmowi.

9. Stosowanie narzędzi pobudzających i porządkujących proces intelektualny typu Kapelusze De Bono, Scamper, Cherry Split, Kwiat Lotosu, Co by było, gdyby, Mapy Myśli, znakomicie sprawdzają się w pracy indywidualnej i grupowej w różnych środowiskach, zarówno biznesowych, jak i naukowych. Dla pracowników marketingu pomocne okazują się narzędzia, takie jak Chiński Portret, Idea Grid, Wielkie Koło Pomysłów, Drabina Komunikacyjna, Idea Box. Szczegóły dotyczące wymienionych narzędzi i ich zastosowania można znaleźć w wielu publikacjach poświęconych rozwojowi kreatywności dostępnych na rynku.

Treść jest dostępna bezpłatnie,
wystarczy zarejestrować się w serwisie

Załóż konto aby otrzymać dostęp do pełnej bazy artykułów oraz wszystkich narzędzi

Posiadasz już konto? Zaloguj się.
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Czy 2 maja jest dniem wolnym od pracy?

2 maja 2024 r. wypada w czwartek pomiędzy wolną środą 1 maja (Święto Pracy) i wolnym piątkiem (Narodowe Święto 3 Maja). Czy wypadające 2 maja Święto Flagi to dzień wolny od pracy? Czy trzeba wziąć na ten dzień urlop?

Zaliczka czy zadatek - co będzie lepsze przy współpracy z freelancerem?

Zaliczka czy zadatek? Jaka jest różnica? Co jest zwrotne, a co przepada? Podpowiadamy, co wybrać przy współpracy z freelancerem.

Minister pracy: Zwolnień grupowych jest sporo, ale są monitorowane przez resort pracy

Firmy działające w naszym kraju coraz częściej przeprowadzają zwolnienia grupowe. Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, minister rodziny, pracy i polityki społecznej, przyznaje, że faktycznie tych zwolnień jest sporo.

Majówka 2024: weź 3 dni urlopu a będziesz miał 9 dni wolnych

Majówka w 2024 zapowiada się wspaniale. Wypoczynek może być naprawdę długi. Wystarczy wziąć 3 dni urlopu a można mieć 9 dni wolnych (wliczając weekendy). Co ciekawe Boże Ciało w 2024 r. wypada 30 maja (czwartek) oznacza to, że biorąc wolne w dniu 31 maja (piątek) - łącznie z weekendem można mieć 4 dni wolnego. Jak wypada majówka 2024? Czy w majówkę jest wolne od szkoły?

REKLAMA

Zwolnienie grupowe: kto może zwolnić, z jakich przyczyn, kogo nie można zwolnić, jaka wysokość odprawy pieniężnej

Zwolnienie grupowe to rozwiązanie umów o pracę z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników. Nie każdy pracodawca może przeprowadzić takie zwolnienie i nie każdy pracownik może być nim objęty.

Poszedł po zaległe wynagrodzenie a spotkała go śmierć. Zabójstwo w Gdańsku, są zarzuty Prokuratury!

47-letni mężczyzna, pracodawca usłyszał od Gdańskiej Prokuratury zarzut popełnienia przestępstwa zabójstwa w zamiarze ewentualnym i trafił do tymczasowego aresztu. Potrącił pracownika wózkiem widłowym. 37-letni obywatel Gruzji zmarł  wyniku wstrząsu urazowego. Co grozi pracodawcy?

Co to są kompetencje przyszłości i dlaczego są tak ważne na rynku pracy?

Czasy pracy przez całe życie w jednej firmie już minęły. Teraz pracownicy zmieniają stanowiska, branże, kształcą się w nowych kierunkach. Bardzo ważna staje się zdolność do adaptacji i rozwijania nowych umiejętności. Czym są kompetencje przyszłości? I które z nich mogą okazać się kluczowe na przyszłym rynku pracy?

Od 300 zł do 1200 zł: tyle wyniesie bon energetyczny. Od czego będzie zależeć jego wysokość?

Od 300 zł do 1200 zł – taką wartość ma mieć bon energetyczny wypłacany gospodarstwom domowym w drugim półroczu 2024 r. Cena prądu dla gospodarstw domowych wyniesie 500 zł za MWh.

REKLAMA

Wczasy pod gruszą 2024 r.: Ile w budżetówce, firmach prywatnych. Jak u nauczycieli? Ile u mundurowych?
Kraków, Wrocław, Poznań, Rzeszów, Toruń i inne miasta walczą o Prezydentów. II tura wyborów już 21 kwietnia 2024

W wielu polskich miastach już w ten weekend, w niedzielę 21 kwietnia 2024 r. odbędzie się II tura wyborów samorządowych. Szczególnie ciekawią wyniki na prezydentów takich miast jak: Kraków, Wrocław czy Poznań, Rzeszów i Toruń. Czym zajmuje się prezydent miasta?

REKLAMA