Kto ponosi odpowiedzialność za wykroczenia – pracownik służby bhp czy pracodawca?

Pracownicy służby bhp nie ponoszą odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy na terenie zakładu pracy, a zakres ich odpowiedzialności nie może mieć i nie ma wpływu na odpowiedzialność pracodawcy. To pracodawca ma obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.

UZASADNIENIE

Za stan bhp na terenie zakładu pracy odpowiedzialność ponosi pracodawca. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie mają wpływu obowiązki pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy. Pracownicy służby bhp oraz zatrudnieni przy innej pracy, którym powierzono wykonywanie zadań tej służby, nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla nich następstw z powodu wykonywania zadań i uprawnień służby bhp.

Zgodnie z katalogiem odpowiedzialności pracodawcy zawartym w Kodeksie pracy, ma on obowiązek w szczególności:

• organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
• zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń,
• reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy,
• zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy,
• uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych,
• zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy,
• zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

Ponadto koszty działań podejmowanych przez pracodawcę w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w żaden sposób nie mogą obciążać pracowników. Zabronione jest np. obciążanie pracowników kosztami zakupu środków ochrony indywidualnej.

PRZYKŁAD

Podczas kontroli inspektor pracy ustalił, że pracodawca potrącił z wynagrodzenia jednego z pracowników służby bhp 1000 zł. Jako przyczynę pracodawca wskazał, że jest to część wysokości mandatu, jaki otrzymał w wyniku poprzedniej kontroli inspektora pracy, gdyż jednym z wykroczeń był brak szkoleń wstępnych i okresowych z zakresu bhp oraz brak osłony części ruchomych maszyn użytkowanych na terenie zakładu pracy. Pracodawca uważał, że to pracownik służby bhp jest odpowiedzialny za nieprawidłowości z zakresu bhp i powinien ponieść konsekwencje finansowe. Inspektor pracy nakazał pracodawcy wypłacenie pracownikowi potrąconej bezpodstawnie kwoty. Ponadto nałożył na pracodawcę grzywnę w wysokości 2000 zł za nieprawidłowości w zakresie wypłaty wynagrodzenia za pracę. Wystąpił też do niego o nieobciążanie w przyszłości pracowników służby bhp kosztami mandatu nałożonymi na pracodawcę.

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 237¹¹ § 1–2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (DzU z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).