Kategorie

Osoby uprawnione do uzyskania świadczeń po zmarłym pracowniku

Tomasz Dróżdż
Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika na małżonka oraz inne osoby uprawnione do uzyskania renty rodzinnej.

Z wyliczeniem ekwiwalentu urlopowego po zmarłym pracowniku przeważnie pracodawcy nie mają problemu. Powstaje jednak czasami pytanie – komu należy się takie świadczenie, szczególnie gdy pracownik był w związku małżeńskim, miał dzieci czy rodzeństwo.

W Kodeksie pracy istnieje odrębny sposób dziedziczenia praw majątkowych po zmarłym pracowniku. Jest on różny od ogólnych zasad dziedziczenia określonych w Kodeksie cywilnym. Należy wskazać, że celem odrębnej regulacji przejścia praw ze stosunku pracy jest szybkie zabezpieczenie osób uprawnionych, z pominięciem formalizmu wynikającego z konieczności przeprowadzania postępowania spadkowego.

Krąg uprawnionych

Reklama

Z dniem śmierci pracownika stosunek pracy wygasa (art. 631 § 1 k.p.). Prawa majątkowe ze stosunku pracy przechodzą po śmierci pracownika, w równych częściach, na małżonka oraz inne osoby spełniające warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 631 § 2 k.p.). W razie braku takich osób prawa te wchodzą do spadku.

Na wstępie należy podkreślić, że do praw majątkowych ze stosunku pracy, o których mowa w art. 631 k.p., zaliczamy m.in. wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, premie, nagrody, dodatki, odszkodowania, a także ekwiwalent za urlop.

Skutkiem powyższej regulacji jest to, że ustanowienie przez zmarłego pracownika w testamencie kręgu spadkobierców nie wpływa w żadnym zakresie na nabycie praw majątkowych ze stosunku pracy przez osoby wskazane w tym przepisie.

WAŻNE!
Jeżeli krąg spadkobierców testamentowych nie pokrywa się z kręgiem określonym w art. 631 § 2 k.p., to pierwszeństwo z mocy ustawy przyznane jest temu drugiemu. Dopiero brak tych osób powoduje wejście praw majątkowych ze stosunku pracy do spadku.

Małżonek

Małżonek zmarłego pracownika uzyskuje udział w prawach majątkowych ze stosunku pracy na równi z dziećmi.

Wyżej wymieniony przepis nie ustanawia jednak żadnych warunków wstępnych dla małżonka, czego konsekwencją jest to, że nie jest konieczne:

  • istnienie wspólności małżeńskiej do dnia śmierci pracownika,
  • prowadzenie ze zmarłym pracownikiem wspólnego gospodarstwa czy
  • wspólne zamieszkanie.

Przykład
Pracownik firmy zmarł 25 czerwca 2010 r. Stosunek pracy z tym dniem uległ wygaśnięciu. Po wykorzystaniu części przysługującego mu urlopu pracownik był uprawniony do otrzymania ekwiwalentu za 10 dni (80 godzin – pracownik był zatrudniony na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy). Jego wynagrodzenie miesięczne wynosiło 2000 zł. Pracownik był żonaty (sąd orzekł separację w styczniu 2009 r.) oraz miał syna w wieku 23 lat, który aktualnie studiował.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że osobą uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu będzie syn zmarłego.

  • 2000 zł : 21,08 (współczynnik ekwiwalentowy w 2010 r.) = 94,88 zł,
  • 94,88 zł: 8 godz. = 11,86 zł (kwota za jedną godzinę urlopu wypoczynkowego),
  • 11,86 zł x 80 godz. = 948,80 zł (kwota ekwiwalentu).

Aby ustalić pełny krąg osób uprawnionych, analizie należy poddać odpowiednie artykuły ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; zwanej dalej ustawą.

Dzieci

Do renty rodzinnej mają prawo dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione. Uprawnienie to jest jednak zależne od wieku dziecka.

Renta przysługuje dziecku:

  • do ukończenia 16 lat,
  • do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16. rok życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo
  • bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie przed 16. rokiem życia lub w czasie nauki w szkole do ukończenia 25. roku życia.

Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów (art. 68 ust. 2 ustawy).

Natomiast przyjęte na wychowanie i utrzymanie wnuki, rodzeństwo i inne dzieci mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli spełniają ww. warunki uzyskania prawa do renty rodzinnej dzieci własnych, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobionych, a ponadto:

  • zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego (emeryta lub rencisty), chyba że śmierć była następstwem wypadku, oraz
  • nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach, a gdy rodzice żyją, jeżeli:
    – nie mogą zapewnić im utrzymania albo
    – ubezpieczony (emeryt lub rencista) lub jego małżonek był ich opiekunem ustanowionym przez sąd (art. 69 ustawy).

Wdowa (wdowiec)

Prawo do świadczeń po zmarłym pracowniku ma także jego współmałżonek.

Wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli:

  • w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy albo
  • wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole – 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej.

Prawo do renty rodzinnej nabywa również wdowa, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała się niezdolna do pracy po śmierci męża, nie później jednak niż w ciągu 5 lat od jego śmierci lub od zaprzestania wychowywania ww. dzieci. Małżonka rozwiedziona oraz wdowa, która przed śmiercią męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia ww. warunków wymaganych od wdowy, w dniu śmierci męża miała prawo do alimentów z jego strony ustalone wyrokiem sądowym lub ugodą sądową. Ww. zasady stosuje się odpowiednio do wdowca.

Rodzice

Wymagania w odniesieniu do rodziców określone są w art. 71 ustawy.

Rodzice mają prawo do renty rodzinnej, jeżeli:

  • pracownik bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania,
  • spełniają odpowiednio warunki określone dla wdowy i wdowca (dotyczące wieku, niezdolności do pracy lub wychowywania małoletnich osób).

Podstawa prawna:

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?