REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kiedy pracodawca może żądać informacji o niekaralności

Ewa Podgórska-Rakiel
Doktor nauk prawnych, specjalizująca się w prawie pracy. Zajmuje się również ochroną danych osobowych w stosunkach pracy, także w problematyce monitoringu wizyjnego w zakładzie. Wykładowca na Studiach Podyplomowych Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uczelni Łazarskiego w Warszawie oraz trener licznych szkoleń. Posiada wieloletnie doświadczenie we współpracy ze związkami zawodowymi na poziomie krajowym i międzynarodowym. Ekspert zespołu ds. międzynarodowych Rady Dialogu Społecznego. Autorka licznych publikacji, wypowiedzi medialnych, w tym debat na temat aktualnych problemów prawa pracy.

REKLAMA

Zaświadczenia z KRK można żądać wyłącznie od kandydata do pracy, a nie zatrudnionego już pracownika i tylko wtedy, gdy ustawa stawia wymóg niekaralności na stanowisku pracy, o które ubiega się kandydat.

Informacje, których może żądać każdy pracodawca w procesie rekrutacji, zawarte zostały w art. 221 Kodeksu pracy. Ponadto pracodawca, prowadząc dokumentację pracowniczą, posługuje się przepisami rozporządzenia w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika. W pozostałym zakresie stosuje się najczęściej tzw. pragmatyki służbowe oraz przepisy ustawy o ochronie danych osobowych (postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PKN 672/99). W związku z powyższym żądanie przedstawienia zaświadczenia z KRK może w niektórych sytuacjach zostać zakwalifikowane jako bezpodstawne.

Autopromocja

Krajowy Rejestr Karny

Podstawowym przepisem regulującym zasadę pozyskiwania informacji o niekaralności osoby ubiegającej się o zatrudnienie jest art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym. Stanowi on, że prawo do uzyskania informacji o osobach, których dane osobowe zgromadzone zostały w rejestrze, przysługuje pracodawcom w zakresie niezbędnym do zatrudnienia pracownika, co do którego z przepisów ustawy wynika wymóg niekaralności, korzystania z pełni praw publicznych, a także ustalenia uprawnienia do zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Z przepisu wynika, że zaświadczenia z KRK można żądać wyłącznie od kandydata do pracy, a nie zatrudnionego już pracownika i wyłącznie wtedy, gdy ustawa stawia wymóg niekaralności na stanowisku pracy, o które ubiega się kandydat.

Jakich informacji można żądać od kandydata do pracy>>

Należy zwrócić uwagę, że Kodeks pracy nie daje podstawy do wysuwania takiego żądania. Pozwala jedynie na uzyskanie kilku danych osobowych od osoby:

  • ubiegającej się o zatrudnienie (art. 221 § 1 k.p.),
  • już zatrudnionej (art. 221 § 2 k.p.).

Kodeks pracy potwierdza generalną zasadę wynikającą z art. 51 Konstytucji RP, że nikt nie może być zobowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

WAŻNE!

Pracownik może, nie będąc do tego zobowiązany, sam wystąpić do KRK o wydanie zaświadczenia o niekaralności, jeżeli uważa, że zwiększy to jego szanse zatrudnienia. W tym wypadku pracodawca musi pamiętać, aby do zaświadczenia dołączona była zgoda osoby, której informacja dotyczy. W przeciwnym wypadku pracodawca może mieć kłopot, ponieważ przetwarzanie danych z zaświadczenia bez tej zgody naruszy ustawę o ochronie danych osobowych.


Kiedy pracodawca zapyta o kryminalną przeszłość

Zazwyczaj to pragmatyki służbowe pozwalają dowiedzieć się od przyszłych pracowników mających pełnić funkcje publiczne, kto był w przeszłości karany. Zapytanie należy skierować do osób ubiegających się o stanowiska w urzędach państwowych, samorządowych oraz w inspekcji kontroli skarbowej.

Ponadto wymóg niekaralności istnieje w stosunku do:

  • ochroniarza,
  • konwojenta,
  • detektywa,
  • taksówkarza,
  • przewodnika,
  • pilota wycieczek.

Pewne warunki w tym zakresie stawia także Kodeks spółek handlowych.

Dostęp do akt osobowych>>

Osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo (art. 18 § 2 k.s.h.) nie może być:

  • członkiem zarządu,
  • rady nadzorczej,
  • komisji rewizyjnej albo
  • likwidatorem.

Wspomniane funkcje i zawody nie są jedynymi, gdzie stawia się wymóg nieskazitelnego charakteru.

Przykład

Pracodawca zażądał od kandydata do pracy w ochronie zaświadczenia o niekaralności, ten jednak odmówił zarówno złożenia oświadczenia, jak i dostarczenia zaświadczenia z KRK, motywując to tym, że przyszły pracodawca nie uzasadnił w sposób należyty takiego wymogu.

W tym wypadku uzasadnianie zapytania nie było konieczne, ponieważ wymóg niekaralności to jedno z podstawowych wymagań kwalifikacyjnych przyszłych pracowników ochrony (art. 26 ust. 2 pkt 5 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia; DzU z 2005 r. nr 145, poz. 1221 ze zm.). Uzasadnieniem jest przepis tej ustawy.


Kiedy pracownik może zarzucić pracodawcy dyskryminację

Bardzo często zdarza się, że zaświadczenia z KRK wymaga pracodawca niemogący powołać się na wymóg ustawy. Powstaje wtedy pytanie, czy odmowa pracownika nie będzie skutkowała odmową jego zatrudnienia. Pracodawca, którego ustawa nie upoważnia do tego, by sam zwrócił się do KRK o stwierdzenie niekaralności przyszłego pracownika, nie może liczyć na to, że takie zaświadczenie otrzyma. To z kolei może wzbudzać nieufność ze strony przyszłego pracodawcy, że przeszłość kryminalna kandydata do pracy nie jest jasna. Jeśli odmowa udzielenia odpowiedzi w zakresie karalności może wpłynąć na zatrudnienie, to niedoszły pracownik ma prawo zgłosić roszczenia w związku z dyskryminującą praktyką tego pracodawcy. Podstawą ewentualnych roszczeń są przepisy Kodeksu pracy odnoszące się do dyskryminacji, a nie przepisy ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym, bo te nie zawierają samodzielnej podstawy w tym zakresie.

Dyskryminacja - przegląd orzecznictwa>>

Przykład

Sprzedawczyni, zamierzając podjąć zatrudnienie w jednej z dużych sieci handlowych, złożyła aplikację i oczekiwała na odpowiedź. W tym czasie dowiedziała się od osób już zatrudnionych w markecie, że powszechną praktyką, która decydowała o przyjęciu, było dostarczenie zaświadczenia o niekaralności z KRK. Kandydatka uzupełniła więc swoją aplikację o to właśnie zaświadczenie i została przyjęta. Niemal równolegle podanie do pracy w tej samej placówce złożyła koleżanka zatrudnionej sprzedawczyni, nie składając jednak zaświadczenia o niekaralności. Podanie koleżanki zostało odrzucone z powodu braku odpowiednich kwalifikacji. Uznając, że zadecydował o tym właśnie brak zaświadczenia o niekaralności, kobieta złożyła w sądzie pozew o odszkodowanie za dyskryminację w związku z procesem rekrutacji. Na kandydatce do pracy będzie ciążył obowiązek udowodnienia związku między jej niezatrudnieniem a brakiem zaświadczenia. Mimo że przyszły pracodawca nie wysuwał takiego żądania w stosunku do kandydatki, to udowodnienie przez nią, że wszystkie zatrudnione osoby złożyły temu pracodawcy zaświadczenie z KRK, daje duże szanse na udowodnienie dyskryminacji.

Podstawa prawna:

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Uprawnienia rodzicielskie
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
    nie ma takiej możliwości
    3
    6
    9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Do 29 lutego 2024 r. należy przekazać do ZUS zaświadczenie o przychodach emeryta lub rencisty

    Płatnicy składek, tj. pracodawcy, zleceniodawcy są zobowiązani do przekazania do ZUS do końca lutego 2024 r. zaświadczenia o przychodzie emeryta lub rencisty uzyskanego w 2023 r. Osoby prowadzące działalność składają oświadczenie o uzyskanym przychodzie.

    Czy 3 marca 2024 to niedziela handlowa?

    Czy 3 marca 2024 to niedziela handlowa? Czy w marcu 2024 jest niedziela handlowa? Kiedy wypadają niedziele handlowe w 2024 roku? Gdzie nie obowiązuje zakaz handlu? 

    234 zł miesięcznie składki zdrowotnej od 1 kwietnia 2024 - sprawdź dla kogo

    Aż albo tylko: 234 zł miesięcznie składki zdrowotnej od 1 kwietnia 2024 r. Na taką kwotę wpływ ma przeciętne miesięczne wynagrodzenie ogłoszone w sektorze przedsiębiorstw, w czwartym kwartale 2023 r., które wynosiło 7 767,85 zł. Poniżej szczegóły. 

    Chociaż trwają strajki rolników Ukraińcy mogą pracować jako pomocnicy rolników w Polsce do 30 czerwca 2024 r.

    Polscy rolnicy strajkują, a władze przedłużają Ukraińcom legalny pobyt w Polsce, m.in. celem pracy dla polskich rolników. Ukraińcy mogą pracować jako pomocnicy rolników w Polsce do 30 czerwca 2024 r. Dlaczego? Ponieważ wydłużono legalny pobyt obywateli Ukrainy w Polsce do 30 czerwca2024 r. Gdyby nie to kolejne wydłużenie Ukraińcy mogliby legalnie przebywać w Polsce tylko do 4 marca 2024 r.

    REKLAMA

    Dokumentacja pracownicza musi być odpowiednio przechowywana. Za niedopełnienie obowiązków pracodawca zapłaci 30000 zł grzywny

    Dokumentacja pracownicza musi być prowadzona i przechowywana zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Pracodawca ma obowiązek przechowywać dokumentację co do zasady przez co najmniej 10 lat po odejściu pracownika z pracy. Za niedopełnienie obowiązków związanych z przechowywaniem dokumentacji pracowniczej grozi pracodawcy kara grzywny.

    Służba bhp. Kiedy pracodawca może samodzielnie wykonywać zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy?

    Służba bezpieczeństwa i higieny pracy pełni funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bhp. W niektórych sytuacjach zadania służby bhp może wypełniać sam pracodawca. Dzięki temu nie musi wyznaczać do tego pracownika lub zatrudniać specjalisty spoza zakładu pracy.

    Bezrobocie w styczniu 2024 r. Stopa bezrobocia wzrosła z 5,1 proc. do 5,4 proc. Przybyło prawie 49 tys. bezrobotnych: bez pracy było ponad 837 tys. osób

    Stopa bezrobocia rejestrowanego w styczniu 2024 r. wyniosła 5,4 proc. To o 0,3 pkt. proc. więcej niż w ostatnim miesiącu 2023 r., ale 0,1 pkt. proc. mniej niż w styczniu 2023 r. Liczba bezrobotnych wzrosła w stosunku do grudnia o 48,9 tys. i wyniosła w styczniu 837,1 tys. Takie dane podał Główny Urząd Statystyczny.

    Nierówne traktowanie w miejscu pracy. Ile pracodawca musi zapłacić za dyskryminację

    Równe traktowanie pracowników jest podstawową zasadą prawa pracy. Kodeks pracy zakazuje wszelkiej dyskryminacji w zatrudnieniu. Podpowiadamy, jakie są przesłanki dyskryminacji oraz kiedy pracownik ma prawo ubiegać się o odszkodowanie. 

    REKLAMA

    Wellbeing pracowników. Jeden ze sposobów na zadowolenie z pracy

    Po pandemii COVID-19 wielu pracodawców uruchomiło programy wspierające pracowników w radzeniu sobie z obciążeniami psychicznymi. Wellbeing, czyli dobrostan pracowników, stał się jednym z filarów nowoczesnej kultury organizacyjnej.

    Korzystne trendy dla pracowników w 2024 r.

    Praca hybrydowa, spersonalizowane plany rozwoju, wspieranie work-life balance to najważniejsze trendy w HR w tym roku. Czego jeszcze można się spodziewać na rynku pracy w najbliższych miesiącach? 

    REKLAMA