REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kiedy pracodawca może żądać informacji o niekaralności

Ewa Podgórska-Rakiel
Doktor nauk prawnych, specjalizująca się w prawie pracy. Zajmuje się również ochroną danych osobowych w stosunkach pracy, także w problematyce monitoringu wizyjnego w zakładzie. Wykładowca na Studiach Podyplomowych Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uczelni Łazarskiego w Warszawie oraz trener licznych szkoleń. Posiada wieloletnie doświadczenie we współpracy ze związkami zawodowymi na poziomie krajowym i międzynarodowym. Ekspert zespołu ds. międzynarodowych Rady Dialogu Społecznego. Autorka licznych publikacji, wypowiedzi medialnych, w tym debat na temat aktualnych problemów prawa pracy.

REKLAMA

Zaświadczenia z KRK można żądać wyłącznie od kandydata do pracy, a nie zatrudnionego już pracownika i tylko wtedy, gdy ustawa stawia wymóg niekaralności na stanowisku pracy, o które ubiega się kandydat.

Informacje, których może żądać każdy pracodawca w procesie rekrutacji, zawarte zostały w art. 221 Kodeksu pracy. Ponadto pracodawca, prowadząc dokumentację pracowniczą, posługuje się przepisami rozporządzenia w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika. W pozostałym zakresie stosuje się najczęściej tzw. pragmatyki służbowe oraz przepisy ustawy o ochronie danych osobowych (postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PKN 672/99). W związku z powyższym żądanie przedstawienia zaświadczenia z KRK może w niektórych sytuacjach zostać zakwalifikowane jako bezpodstawne.

REKLAMA

Autopromocja

Krajowy Rejestr Karny

Podstawowym przepisem regulującym zasadę pozyskiwania informacji o niekaralności osoby ubiegającej się o zatrudnienie jest art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym. Stanowi on, że prawo do uzyskania informacji o osobach, których dane osobowe zgromadzone zostały w rejestrze, przysługuje pracodawcom w zakresie niezbędnym do zatrudnienia pracownika, co do którego z przepisów ustawy wynika wymóg niekaralności, korzystania z pełni praw publicznych, a także ustalenia uprawnienia do zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Z przepisu wynika, że zaświadczenia z KRK można żądać wyłącznie od kandydata do pracy, a nie zatrudnionego już pracownika i wyłącznie wtedy, gdy ustawa stawia wymóg niekaralności na stanowisku pracy, o które ubiega się kandydat.

Jakich informacji można żądać od kandydata do pracy>>

Należy zwrócić uwagę, że Kodeks pracy nie daje podstawy do wysuwania takiego żądania. Pozwala jedynie na uzyskanie kilku danych osobowych od osoby:

  • ubiegającej się o zatrudnienie (art. 221 § 1 k.p.),
  • już zatrudnionej (art. 221 § 2 k.p.).

Kodeks pracy potwierdza generalną zasadę wynikającą z art. 51 Konstytucji RP, że nikt nie może być zobowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

WAŻNE!

Pracownik może, nie będąc do tego zobowiązany, sam wystąpić do KRK o wydanie zaświadczenia o niekaralności, jeżeli uważa, że zwiększy to jego szanse zatrudnienia. W tym wypadku pracodawca musi pamiętać, aby do zaświadczenia dołączona była zgoda osoby, której informacja dotyczy. W przeciwnym wypadku pracodawca może mieć kłopot, ponieważ przetwarzanie danych z zaświadczenia bez tej zgody naruszy ustawę o ochronie danych osobowych.


Kiedy pracodawca zapyta o kryminalną przeszłość

Zazwyczaj to pragmatyki służbowe pozwalają dowiedzieć się od przyszłych pracowników mających pełnić funkcje publiczne, kto był w przeszłości karany. Zapytanie należy skierować do osób ubiegających się o stanowiska w urzędach państwowych, samorządowych oraz w inspekcji kontroli skarbowej.

Ponadto wymóg niekaralności istnieje w stosunku do:

  • ochroniarza,
  • konwojenta,
  • detektywa,
  • taksówkarza,
  • przewodnika,
  • pilota wycieczek.

Pewne warunki w tym zakresie stawia także Kodeks spółek handlowych.

Dostęp do akt osobowych>>

Osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo (art. 18 § 2 k.s.h.) nie może być:

  • członkiem zarządu,
  • rady nadzorczej,
  • komisji rewizyjnej albo
  • likwidatorem.

Wspomniane funkcje i zawody nie są jedynymi, gdzie stawia się wymóg nieskazitelnego charakteru.

Przykład

Pracodawca zażądał od kandydata do pracy w ochronie zaświadczenia o niekaralności, ten jednak odmówił zarówno złożenia oświadczenia, jak i dostarczenia zaświadczenia z KRK, motywując to tym, że przyszły pracodawca nie uzasadnił w sposób należyty takiego wymogu.

W tym wypadku uzasadnianie zapytania nie było konieczne, ponieważ wymóg niekaralności to jedno z podstawowych wymagań kwalifikacyjnych przyszłych pracowników ochrony (art. 26 ust. 2 pkt 5 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia; DzU z 2005 r. nr 145, poz. 1221 ze zm.). Uzasadnieniem jest przepis tej ustawy.


Kiedy pracownik może zarzucić pracodawcy dyskryminację

Bardzo często zdarza się, że zaświadczenia z KRK wymaga pracodawca niemogący powołać się na wymóg ustawy. Powstaje wtedy pytanie, czy odmowa pracownika nie będzie skutkowała odmową jego zatrudnienia. Pracodawca, którego ustawa nie upoważnia do tego, by sam zwrócił się do KRK o stwierdzenie niekaralności przyszłego pracownika, nie może liczyć na to, że takie zaświadczenie otrzyma. To z kolei może wzbudzać nieufność ze strony przyszłego pracodawcy, że przeszłość kryminalna kandydata do pracy nie jest jasna. Jeśli odmowa udzielenia odpowiedzi w zakresie karalności może wpłynąć na zatrudnienie, to niedoszły pracownik ma prawo zgłosić roszczenia w związku z dyskryminującą praktyką tego pracodawcy. Podstawą ewentualnych roszczeń są przepisy Kodeksu pracy odnoszące się do dyskryminacji, a nie przepisy ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym, bo te nie zawierają samodzielnej podstawy w tym zakresie.

Dyskryminacja - przegląd orzecznictwa>>

Przykład

Sprzedawczyni, zamierzając podjąć zatrudnienie w jednej z dużych sieci handlowych, złożyła aplikację i oczekiwała na odpowiedź. W tym czasie dowiedziała się od osób już zatrudnionych w markecie, że powszechną praktyką, która decydowała o przyjęciu, było dostarczenie zaświadczenia o niekaralności z KRK. Kandydatka uzupełniła więc swoją aplikację o to właśnie zaświadczenie i została przyjęta. Niemal równolegle podanie do pracy w tej samej placówce złożyła koleżanka zatrudnionej sprzedawczyni, nie składając jednak zaświadczenia o niekaralności. Podanie koleżanki zostało odrzucone z powodu braku odpowiednich kwalifikacji. Uznając, że zadecydował o tym właśnie brak zaświadczenia o niekaralności, kobieta złożyła w sądzie pozew o odszkodowanie za dyskryminację w związku z procesem rekrutacji. Na kandydatce do pracy będzie ciążył obowiązek udowodnienia związku między jej niezatrudnieniem a brakiem zaświadczenia. Mimo że przyszły pracodawca nie wysuwał takiego żądania w stosunku do kandydatki, to udowodnienie przez nią, że wszystkie zatrudnione osoby złożyły temu pracodawcy zaświadczenie z KRK, daje duże szanse na udowodnienie dyskryminacji.

Podstawa prawna:

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne
Kadry
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Czy pracownik na zwolnieniu lekarskim może wyjechać na urlop

Podczas zwolnienia lekarskiego pracownikowi nie wolno wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Ponadto nie może wykorzystywać zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem. Czy to oznacza, że podczas choroby pracownik powinien zostać w domu i nie wolno mu wyjechać na urlop?

Wskaźnik waloryzacji na ustawowym minimum. W 2025 r. emerytury i renty wzrosną o 6,78 proc.

6,78 proc. - co najmniej o tyle wzrosną emerytury i renty w przyszłym roku. Rząd pracuje nad rozporządzeniem w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r.

Składki tylko do ZUS czy do ZUS i OFE. Kończy się czas na podjęcie decyzji

Wkrótce „okno transferowe” pozwalające ubezpieczonym decydować, gdzie ma być przekazywana część ich składki emerytalnej, zostanie zamknięte. O tym, gdzie ma trafiać część składki, mogą decydować mężczyźni, którzy nie ukończyli 55 lat, i kobiety, które nie ukończyły 50 lat.

Wypłata z PPK bez podatku – wystarczy wybrać odpowiedni sposób wypłaty

Środki z PPK można wypłacić bez podatku. Bez względu na to, jaki wariant wypłaty oszczędności uczestnik PPK wybierze – zyski wypracowane przez 25% środków zgromadzonych na jego rachunku PPK będą zwolnione z podatku dochodowego. Rozłożenie wypłaty na co najmniej 120 miesięcznych rat zwalnia z podatku zyski wypracowane przez całość oszczędności. 

REKLAMA

Wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – projekt ustawy

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nowelizacja przewiduje wydłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności maksymalnie o 6 miesięcy.

Czy pracodawca może zmusić do 14-dniowego urlopu?

Według Kodeksu pracy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 20 lub 26 dni – w zależności od stażu pracy pracownika. Urlop może być podzielony na części, z których co najmniej jedna powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy 14-dniowy urlop jest obowiązkowy?

4 dni albo 35 godzin tygodnia pracy w Polsce do 2027 roku? Za granicą już testowali a efekty są pozytywne

W oczekiwaniu na zapowiadane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej  skrócenie tygodniowego czasu pracy w Polsce, warto przyjrzeć się przykładom z innych państw. Dotąd w programach pilotażowych 4-dniowego tygodnia pracy zaobserwowano np. spadek rotacji zatrudnienia o 40 proc., polepszenie dobrostanu pracowników w 82 proc. firm oraz oszczędności dla pracodawców na poziomie niemal 2 mln zł w skali roku. Krótszy tydzień pracy najlepiej przyjął się na Islandii, gdzie 86 proc. pracowników korzysta z niego lub ma taką możliwość. Ale polscy pracodawcy nie są entuzjastami tego rozwiązania. Aż 51 proc. firm uważa, że w ich branży jest ono niemożliwe. Jeżeli nie uda się skrócić tygodnia pracy, to dobrą alternatywą dla 54 proc. Polaków mogłaby być częstsza praca zdalna lub hybrydowa. 

Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać?

Czy na zwolnieniu lekarskim można wyjechać na urlop? Jakie wskazania może zawierać L4? Czy wyjazd na wakacje do rodziny do innego miasta lub wyjazd za granicę jest dopuszczalny w czasie zwolnienia lekarskiego?

REKLAMA

Czy minimalne wynagrodzenie będzie powiązane z sytuacją gospodarczą? Przedsiębiorcy postulują wyższy wzrost wynagrodzeń w budżetówce

W przyszłym roku wzrośnie wynagrodzenie minimalne, a płace w budżetówce mogą być podwyższone więcej niż wynika to ze wstępnego stanowiska rządu – komentuje rezultaty ostatniego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego prof. Jacek Męcina, doradca zarządu Konfederacji Lewiatan.

Nazwa "urlop macierzyński" jest nieadekwatna? Kojarzy się z wypoczynkiem

44 proc. badanych jest zdania, że należy zmienić nazwę "urlop macierzyński". Obowiązująca nazwa sugeruje, że opieka nad dzieckiem jest czasem odpoczynku. Ruszyła kampania edukacyjna #ToNieUrlop, zmieniająca krzywdzące przekonania społeczne na temat opieki nad małym dzieckiem i urlopów macierzyńskich. 

REKLAMA