Kategorie

Kontrowersyjna konsultacja ze związkami

Ewa Podgórska-Rakiel
Doktor nauk prawnych, specjalizująca się w prawie pracy. Zajmuje się również ochroną danych osobowych w stosunkach pracy, także w problematyce monitoringu wizyjnego w zakładzie. Wykładowca na Studiach Podyplomowych Prawa Pracy i Polityki Społecznej Uczelni Łazarskiego w Warszawie oraz trener licznych szkoleń. Posiada wieloletnie doświadczenie we współpracy ze związkami zawodowymi na poziomie krajowym i międzynarodowym. Ekspert zespołu ds. międzynarodowych Rady Dialogu Społecznego. Autorka licznych publikacji, wypowiedzi medialnych, w tym debat na temat aktualnych problemów prawa pracy.
Interpretacja art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych budzi liczne wątpliwości. Przepis dotyczy trybu konsultacji, a konkretnie listy imiennej pracowników podlegających obronie związkowej.
Reklama

W indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, pracodawca jest zobowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pracownikach korzystających z jej obrony. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni zwalnia pracodawcę z obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tych pracowników (art. 30 ust. 21 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.). Po przeczytaniu powyższego przepisu pracodawcy najczęściej zadają sobie pytanie, czy podmiot zatrudniający powinien realizować wskazany w nim obowiązek każdorazowo, w sytuacji kiedy ma zamiar dokonać czynności wymagającej współdziałania z zakładową organizacją związkową, okresowo czy może jednorazowo.

Organizacje związkowe konsekwentnie stoją na stanowisku, że pracodawca powinien każdorazowo pozyskiwać informację o przynależności związkowej pracownika. Po pierwsze zapytać o to, czy pracownik należy do związku, ewentualnie czy organizacja związkowa wyraziła zgodę na obronę jego praw pracowniczych mimo braku przynależności do związku, a następnie - w przypadku uzyskania odpowiedzi twierdzącej - przeprowadzić konsultację, np. zamiaru rozwiązania umowy o pracę (art. 38 § 1 k.p.). Drugie stanowisko chętnie przyjmowane przez pracodawców opiera się na uznaniu, że pozyskanie informacji o pracownikach objętych obroną jest jednorazowe i ma postać listy imiennej, a na samej organizacji związkowej spoczywa obowiązek aktualizacji tej listy. W tym wypadku podstawowy argument opiera się na przywołanym w art. 30 ust 21 ustawy związkowej zwrocie „informacja o pracownikach”, a nie o pracowniku.

Szczególna ochrona stosunku pracy a obrona

Podmiotowy zakres szczególnej ochrony stosunku pracy dotyczy wyłącznie pracowników będących działaczami związkowymi, którzy zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych wskazani zostali imiennie w uchwale zarządu zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związku zawodowego. W stosunku do tej kategorii osób nie ma wątpliwości, że pracownicy ci powinni być z imienia i nazwiska znani pracodawcy, bo tak wyraźnie stanowi przepis. W przeciwnym wypadku nie mogą powoływać się na ochronę w sytuacji zagrożenia. Wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi objętemu taką ochroną, nawet zatrudnionemu na czas określony, zostanie zakwalifikowane przez sąd jako wypowiedzenie z naruszeniem przepisów prawa.

Należy rozróżnić pojęcia „szczególna ochrona” oraz „obrona związkowa”.

Ważne!

Na obronę związkową może liczyć każdy członek organizacji związkowej, a także pracownik niezrzeszony, jeżeli zwróci się do związku o taką pomoc.

Ochrona jest tożsama z obroną, ale obrona niekoniecznie wiąże się ze szczególną ochroną stosunku pracy. Objęcie obroną jest jednak bardzo istotne w przypadku zamiaru podjęcia przez pracodawcę chociażby takich działań jak wypowiedzenie umowy zawartej na czas nieokreślony czy dokonanie wypowiedzenia zmieniającego na niekorzyść pracownika, w tej sytuacji opinia przedstawiona przez organizację związkową zmusza pracodawcę do ponownego przemyślenia swojej decyzji.

Wykładnia sądowa

Omawiana kwestia była przedmiotem orzecznictwa sądowego. Niestety prezentowana linia orzecznicza nie jest jednolita i niewiele wyjaśnia. Początkowo dominowało stanowisko, że konsultacja z organizacją związkową powinna być dwustopniowa (wyrok SN z 21 kwietnia 1999 r., l PKN 36/99, OSNP 2000/13/507). W późniejszym okresie Sąd Najwyższy zmodyfikował jednak swoje pierwotne założenie i w uchwale z 23 listopada 2001 r. (III ZP 16/01, OSNP 2002/12/283) uznał, że wystarczy pisemne zawiadomienie działających u pracodawcy związków zawodowych o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi, bez wcześniejszego lub równoczesnego zwrócenia się o informację, czy pracownik ten korzysta z ochrony. W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 7 maja 2007 r. (II PK 305/06, OSNP 2008/9-10/131), przerzucając na organizację związkową obowiązek aktualizacji danych pracowników podlegających jej obronie.

Zdaniem GIODO

Korzystne dla związków zawodowych stanowisko wydał Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (zob. stanowisko z 4 stycznia 2008 r. - pismo nr GI-DOLiS--024/985/07/196/08 i decyzja z 30 czerwca 2008 r. - pismo nr DOLiS/DEC397/08/16455 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych członków zakładowej organiza- cji związkowej; art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, DzU z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.). Powyższe dokumenty zostały wydanena wniosek jednej z Komisji Zakładowych NSZZ „Solidarność”. GIODO zakazał pracodawcy pozyskiwania od tej organizacji wykazu pracowników w formie listy imiennej. Zdaniem GIODO pracodawca w swoich działaniach powinien powstrzymać się przed gromadzeniem danych o pracowniku „na zapas”, w sytuacji gdy nie zamierza w stosunku do niego podejmować kroków, które uzasadniałyby konieczność zwrócenia się do związków zawodowych o przekazanie informacji, czy korzysta on z jego obrony. Nawet legitymowanie się przez administratora danych podstawą do gromadzenia danych osobowych nie upoważnia go do ich zbierania w zakresie szerszym, niż jest to niezbędne do realizacji celu, dla którego dane są zbierane. Stanowisko GIODO zakłada więc, że obowiązek uzyskania informacji o przynależności danego pracownika do związku zawodowego spoczywa na pracodawcy każdorazowo w momencie zaistnienia sprawy indywidualnej wynikającej ze stosunku pracy, co do której przepisy prawa wymagają współdziałania ze związkiem (dwustopniowa konsultacja).

Proponowana nowelizacja

W ostatnim czasie dużo mówi się o konieczności zmiany procedury konsultacji, a konkretnie o zastąpieniu konsultacji uprzedniej - następczą, tzn. po dokonaniu wypowiedzenia. Związki zawodowe w przeciwieństwie do pracodawców oceniają te propozycje negatywnie. W świetle dotychczas obowiązujących przepisów stanowisko związku zawodowego może wpłynąć na decyzję pracodawcy, choć oczywiście nie jest dla niego wiążące. W przyszłości, jeżeli nowelizacja dojdzie do skutku, pracodawca poinformuje tylko związek zawodowy o dokonanej czynności, np. o wręczonym wypowiedzeniu, a następnie będzie oczekiwał opinii związku w tej sprawie. Taka następcza konsultacja będzie tylko formalnością, ponieważ pracodawca uczyni zadość temu obowiązkowi wyłącznie po to, aby być w zgodzie z prawem. Pracownikowi pozostanie droga postępowania sądowego.

Ewa Podgórska-Rakiel

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?