Kategorie

Obowiązki pracodawcy wobec związku zawodowego

Piotr Matwiejczyk
Na pracodawcy ciąży wiele obowiązków związanych z działaniem na terenie jego zakładu pracy związków zawodowych. Obowiązki te można podzielić na mające charakter organizacyjny oraz informacyjno-konsultacyjny.

Rozważając zagadnienie dotyczące powinności ciążących na pracodawcy wobec związków zawodowych, należy najpierw ustalić, kiedy mamy do czynienia ze związkiem zawodowym. Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych (art. 1 ustawy o związkach zawodowych). Ponadto pracodawca powinien ustalić również, czy działający w jego zakładzie pracy związek zawodowy ma charakter zakładowej organizacji związkowej. Termin ten nie został zdefiniowany w żadnym akcie prawnym, lecz pośrednio o jego znaczeniu można wnioskować na podstawie art. 251 ust. 1 ww. ustawy.

Związek zawodowy mający charakter zakładowej organizacji związkowej to organizacja zrzeszającą co najmniej 10 członków będących:

  • pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji lub
  • funkcjonariuszami pełniącymi służbę w jednostce, w której działa organizacja związkowa.

Należy również zwrócić uwagę, że orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje, iż zakładowa organizacja związkowa musi działać w zakładzie pracy. Nie można traktować jako „zakładową” (choćby tak była nazwana) takiej jednostki organizacyjnej związku zawodowego, która obejmuje swoim działaniem tylko część zakładu pracy. Jest to wtedy inna jednostka organizacyjna związku zawodowego – odpowiadająca zakresowi swojego działania.

Zapewnienie pomieszczeń i urządzeń

Reklama

Do podstawowych obowiązków pracodawcy o charakterze organizacyjnym wobec zakładowej organizacji związkowej należy udostępnienie pomieszczeń i urządzeń technicznych koniecznych do prowadzenia działalności związkowej. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny i pracodawca nie może się od niego uchylić.

Udostępnienie biura oraz niezbędnych urządzeń następuje na podstawie umowy między pracodawcą a organizacją związkową lub na podstawie zakładowych układów zbiorowych pracy. Zasady udostępniania lokalu bądź urządzeń mają odzwierciedlenie w układzie zbiorowym jako jego składnik. Przepisy prawa nie wskazują natomiast, jaki charakter powinna mieć umowa. A zatem może to być umowa o charakterze zarówno bezpłatnym, jak i odpłatnym. Najczęściej jednak są to nieodpłatne umowy użyczenia. Istotne jest, że realizacja takich umów nie podlega kontroli sądowej.

Przepisy nie wskazują również, jakie urządzenia mają zostać udostępnione związkom zawodowym. Zazwyczaj przedmiotem udostępnienia są np.: telefon, faks, komputer.


Standardowo umowa użyczenia powinna określać:

  • udostępnione biuro oraz rodzaj sprzętu,
  • zasady ponoszenia opłat eksploatacyjnych,
  • ewentualne warunki odpłatności, jeśli umowa ma charakter odpłatny.

Potrącanie składek związkowych z wynagrodzeń ich członków

Do obowiązków pracodawcy należy również ściąganie składek członków związku, które potrąca się bezpośrednio z wynagrodzeń pracowników. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że sama przynależność do związku nie daje pracodawcy prawa do automatycznego potrącania składek i odprowadzania ich na rzecz związku zawodowego.

Aby potrącić związkowcowi składkę z wynagrodzenia, muszą zostać spełnione łącznie 2 warunki określone w art. 331 ustawy związkowej:

  • zakładowa organizacja związkowa musi wystąpić do pracodawcy ze stosownym pisemnym wnioskiem zawierającym numer rachunku bankowego, na który powinny zostać przekazane składki,
  • pracownik musi wyrazić pisemną zgodę na dokonywanie potrąceń z jego wynagrodzenia.

Ochrona stosunku pracy

Stosunek pracy działaczy związkowych podlega szczególnej ochronie, m.in. przez tzw. obowiązek konsultacyjny.

Pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może:

  • wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,
  • zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, o którym mowa wyżej.
Reklama

Pracowników podlegających ochronie wskazuje zarząd zakładowej organizacji związkowej reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a k.p. Liczba tych pracowników nie może być większa niż liczba osób stanowiących kadrę kierowniczą w zakładzie pracy lub liczba wskazana w art. 32 ust. 4 ustawy o związkach zawodowych.

Przykładem obowiązku informacyjnego pracodawcy względem związku zawodowego jest zawiadamianie go o liczebności kadry kierowniczej w odpowiedzi na pisemne żądanie organizacji związkowej. Termin udzielenia odpowiedzi wynosi 7 dni od dnia otrzymania tego żądania.


Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy

Prawodawca określił przypadki, w których wskazani działacze są zwolnieni z obowiązku świadczenia pracy (art. 31 ww. ustawy).

Prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługuje:

  • częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie członków zatrudnionych w zakładzie pracy, gdy ich liczba jest mniejsza od 150,
  • jednemu pracownikowi, gdy związek liczy od 150 do 500 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  • dwóm pracownikom, gdy związek liczy od 501 do 1000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  • trzem pracownikom, gdy związek liczy od 1001 do 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy,
  • kolejnemu pracownikowi za każdy rozpoczęty nowy tysiąc, gdy zakładowa organizacja związkowa liczy ponad 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy.

Jeżeli zwolnienie ma obejmować niepełny wymiar godzin, może być udzielane większej liczbie pracowników zgodnie z zasadami zawartymi w punktach poprzedzających.

Związek, składając wniosek o zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, musi uzasadnić konieczność udzielenia takiego zwolnienia.

Za okres zwolnienia od świadczenia pracy związkowcowi przysługuje wynagrodzenie obliczane według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Pracodawca ma także obowiązek udzielenia urlopu bezpłatnego pracownikowi, który ma pełnić poza zakładem pracy związkową funkcję z wyboru (art. 25 ww. ustawy).

Podstawa prawna:

  • ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.),
  • art. 24125a Kodeksu pracy,
  • rozporządzenie Rady Ministrów z 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy (DzU z 1996 r. nr 71, poz. 336).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?