Zasiłek macierzyński w szczególnych sytuacjach

Klasyczną sytuacją jest przypadek, gdy pracownica rodzi zdrowe dziecko w okresie ubezpieczenia i otrzymuje zasiłek macierzyński przez pełny okres trwania urlopu macierzyńskiego. Zdarzają się jednak sytuacje szczególne, gdy prawo do zasiłku macierzyńskiego powstaje już po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, lub też gdy dziecko wymaga opieki szpitalnej.

W razie urodzenia dziecka wymagającego opieki szpitalnej pracownica, która pobierała zasiłek przez okres 8 tygodni po porodzie, pozostały zasiłek może wykorzystać w terminie późniejszym, po wypisaniu dziecka ze szpitala.

Pracownicy, która rezygnuje z wychowania dziecka i oddaje je innej osobie w celu przysposobienia lub do domu małego dziecka, zasiłek macierzyński przysługuje do dnia oddania dziecka, nie krócej jednak niż przez okres 8 tygodni po porodzie.

Urodzenie dziecka po ustaniu ubezpieczenia

Zasiłek macierzyński przysługuje również w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało w okresie ciąży:

• wskutek ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,

• z naruszeniem przepisów prawa, stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem sądu.

Zasiłek macierzyński przysługuje za okres odpowiadający części urlopu macierzyńskiego, która przypada po porodzie.

Przyznanie i wypłata zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało w okresie ciąży z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, następuje na podstawie:

• zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego stan ciąży w okresie zatrudnienia,

• świadectwa pracy lub innego dokumentu potwierdzającego rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,

• skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka.

Dowodami do przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało w wyniku rozwiązania stosunku pracy z naruszeniem przepisów prawa, są:

• zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia,

• prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu stosunku pracy z naruszeniem przepisów prawa,

• skrócony odpis aktu urodzenia dziecka.

Przedłużenie umowy do dnia porodu

Ubezpieczonej będącej pracownicą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy, z którą umowa o pracę na podstawie art. 177 § 3 k.p. została przedłużona do dnia porodu - przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia.

Do przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, w przypadku gdy umowa o pracę została przedłużona do dnia porodu, poza skróconym odpisem aktu urodzenia oraz zaświadczeniem pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego, wymagane jest świadectwo pracy lub inny dokument stwierdzający rodzaj zawartej umowy o pracę i datę rozwiązania stosunku pracy.

Zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego

Ubezpieczonej będącej pracownicą, z którą rozwiązano stosunek pracy w okresie ciąży z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy i której nie zapewniono innego zatrudnienia, przysługuje do dnia porodu zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.

Do przyznania i wypłaty zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, przysługującego w razie rozwiązania z pracownicą umowy o pracę w okresie ciąży z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy i braku możliwości zapewnienia innego zatrudnienia, wymagane są:

• zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia,

• świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,

• skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

• zaświadczenie powiatowego urzędu pracy o braku propozycji odpowiedniego zatrudnienia,

• skrócony odpis aktu urodzenia dziecka.

Urodzenie dziecka martwego lub zgon dziecka

W razie urodzenia dziecka martwego lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, zasiłek macierzyński przysługuje w wymiarze 8 tygodni (56 dni) po porodzie, nie krócej jednak niż przez 7 dni od dnia zgonu dziecka. W przypadku zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia pracownica zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka.

Przykład

W dniu 17 listopada 2007 r. pracownica urodziła dziecko, które zmarło 19 stycznia 2008 r. 56. dzień życia upłynął 11 stycznia 2008 r. Matka dziecka była uprawniona do zasiłku macierzyńskiego do 25 stycznia 2008 r.

Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres odpowiedni do liczby dzieci pozostałych przy życiu również wówczas, gdy pracownica urodziła więcej niż jedno dziecko przy jednym porodzie, a jedno z dzieci było urodzone martwe lub nastąpił jego zgon w okresie pierwszych 8 tygodni życia.

Przykład

W dniu 3 stycznia 2008 r. pracownica urodziła trojaczki. Jedno z dzieci zmarło 10 lutego 2008 r. 56. dzień życia żyjących dzieci minął 27 lutego 2008 r. Pracownicy przysługuje zasiłek macierzyński przez 28 tygodni (196 dni), tj. do 19 lipca 2008 r.

Jeżeli pracownica urodziła więcej niż jedno dziecko przy jednym porodzie i nastąpił zgon dziecka (dzieci) po upływie 8 tygodni życia, zasiłek macierzyński przysługuje przez okres odpowiedni do liczby dzieci pozostałych przy życiu.

Dokumentacja związana z urodzeniem martwego dziecka

Obowiązek pisemnego zgłoszenia dziecka martwo urodzonego istnieje w każdym przypadku, bez względu na fakt, w którym tygodniu ciąży nastąpił zgon. Dokonuje go upoważniony pracownik zakładu opieki zdrowotnej, w którym nastąpił poród lub do którego została przyjęta kobieta bezpośrednio po urodzeniu poza zakładem opieki zdrowotnej oraz lekarz (położna), który był obecny przy porodzie. Pisemne zgłoszenie martwego urodzenia stanowi podstawę do sporządzenia przez urząd stanu cywilnego aktu urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe. Nie sporządza się aktu zgonu.

W skróconym akcie urodzenia dziecka musi być wskazana płeć dziecka, co jest warunkiem określenia podstawowych danych, tj. imienia i właściwej formy nazwiska.

Andrzej Wars