Kategorie

Jak wykazać, że pracownik pracował w szczególnych warunkach lub wykonywał pracę o szczególnym charakterze

Dariusz Noszczak
Prawnik z ponad 10-letnim doświadczeniem, specjalista w dziedzinie prawa ubezpieczeń społecznych, w tym m.in. świadczeń emerytalno-rentowych. Autor wielu publikacji poświęconych tej tematyce, doświadczony wykładowca i szkoleniowiec.
Jestem kadrową w przedsiębiorstwie autobusowym. W lutym 2013 r. jeden z kierowców zamierza zgłosić wniosek o przyznanie emerytury pomostowej i odejść z pracy. Pracuje u nas w szczególnych warunkach nieprzerwanie od 1995 r. Od 1 stycznia 2009 r. jest to praca o szczególnym charakterze, wymieniona w załączniku nr 2 do ustawy pomostowej. W jaki sposób powinniśmy potwierdzić mu okres wykonywania pracy „szczególnej” w latach 1995–2008 oraz po 2008 r.? Czy powinniśmy wyłączyć okresy, w których pracownik faktycznie nie wykonywał wspomnianej pracy, gdyż np. przebywał na zwolnieniu lekarskim?
Reklama

Okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach przypadające przed 2009 r. należy potwierdzić odpowiednimi wpisami w świadectwie pracy. Z kolei praca o szczególnym charakterze świadczona po 2008 r. zostanie uwzględniona przez ZUS na podstawie danych wykazywanych w zgłoszeniach ZUS ZSWA. Szczegóły w uzasadnieniu.

Prace kierowców autobusów zostały wymienione w tzw. nowych wykazach jako praca o szczególnym charakterze. Na potwierdzenie wykonywania jej przed 1 stycznia 2009 r. powinni Państwo wystawić pracownikowi zaświadczenie wskazujące okres i wymiar tej pracy, a także zajmowane stanowisko z powołaniem załącznika nr 2 do ustawy pomostowej oraz punktu 8 tego załącznika. Jeśli natomiast przekazali Państwo zgłoszenie na formularzu ZUS ZSWA za lata 2009–2011, to ZUS we własnym zakresie potwierdzi pracę o szczególnym charakterze wykonywaną w tych latach. Również okres wykonywania takiej pracy po 31 grudnia 2011 r. zostanie potwierdzony przez ZUS na podstawie danych zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po dostarczeniu przez Państwa wypełnionego formularza ZUS ZSWA w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia przez pracownika wniosku o emeryturę pomostową.

Jednym z warunków uzyskania przez kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym emerytury pomostowej jest udowodnienie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wynoszącego co najmniej 15 lat.

WAŻNE!

Aby nabyć prawo do emerytury pomostowej, pracownik musi mieć udowodnione co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Ustalając, czy pracownik ubiegający się o emeryturę pomostową spełnia wymóg posiadania co najmniej 15-letniego zatrudnienia w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ZUS sumuje okresy pracy:

  • w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienionej w starych wykazach prac, wykonywanej do końca 2008 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,
  • w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienionej w tzw. nowych wykazach prac (w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych), wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy niezależnie od tego, czy zatrudnienie to miało miejsce przed 1 stycznia 2009 r. czy po 31 grudnia 2008 r.

Stare wykazy prac

Reklama

Pracami w szczególnych warunkach ze starych wykazów są prace wymienione w wykazach A i B, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W dziale VIII wykazu A zostały wymienione prace w transporcie i łączności (w tym prace kierowców autobusów o liczbie miejsc powyżej 15).

Okresy pracy w szczególnych warunkach wymienionej w starych wykazach prac zawsze musi potwierdzić pracodawca, wystawiając pracownikowi świadectwo pracy zawierające odpowiednie wpisy dotyczące takiego zatrudnienia lub odrębne świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Dokument ten musi być wydany na podstawie pracowniczej dokumentacji osobowej.


WAŻNE!

Okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywanej przed 1 stycznia 2009 r. muszą być potwierdzone przez pracodawcę.

Pracodawca, który stosował tzw. resortowe wykazy prac w szczególnych warunkach (wydane przez właściwego ministra lub kierownika urzędu centralnego), musi określić nie tylko okres i rodzaj pracy wykonywanej w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów, lecz także stanowisko pracy wymienione w wykazie, dziale, pozycji i punkcie zarządzenia resortowego lub uchwały. Nazwa stanowiska pracy wskazana w wystawianym dokumencie powinna zawsze odpowiadać nazwie stanowiska pracy w szczególnych warunkach wymienionego w przepisach resortowych.

Jeśli natomiast pracodawca od początku swojej działalności posiadał status zakładu prywatnego i nigdy nie stosował resortowych wykazów, zakres informacji, które powinien podać w świadectwie pracy, jest węższy. Potwierdzając bowiem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach wykonywanego na danym stanowisku pracy, musi powołać się wyłącznie na rodzaj pracy wymieniony w odpowiednim wykazie, dziale i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów.

PRZYKŁAD

Marek P. przez 12 lat był zatrudniony w szczególnych warunkach w państwowych zakładach chemicznych przy produkcji nawozów sztucznych, na stanowisku zestawiacza mieszanek i roztworów. Zakład pracy, w którym pracował, stosował zarządzenie nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 r. W związku z tym, wystawiając pracownikowi świadectwo pracy lub świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, powinien wskazać stanowisko pracy, na którym zatrudniał pracownika, powołując się na wykaz A dział IV, poz. 8 rozporządzenia Rady Ministrów oraz na wykaz A dział IV, poz. 8 punkt 3 wspomnianego zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego. Po ustaniu zatrudnienia w państwowych zakładach chemicznych Marek P. wykonywał przez 3 lata pracę w prywatnej firmie produkującej nawozy sztuczne (również na stanowisku zestawiacza mieszanek i roztworów). Z uwagi na to, że pracodawca nigdy nie stosował resortowych wykazów prac w szczególnych warunkach, wystawiając pracownikowi świadectwo pracy powinien powołać się wyłącznie na wykaz A dział IV, poz. 8 rozporządzenia Rady Ministrów.

Nowe wykazy prac

W nieco inny sposób potwierdzane są okresy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienione w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, które zostały przebyte przed wejściem w życie wspomnianej ustawy. Okresy te muszą zostać udowodnione świadectwem pracy zawierającym odpowiednie wpisy lub zaświadczeniem pracodawcy. Wystawiając jeden z tych dokumentów pracodawca musi wskazać okres i wymiar tej pracy, a także zajmowane stanowisko z powołaniem numeru załącznika oraz punktu tego załącznika.

Pracodawca nie musi natomiast wystawiać pracownikowi dokumentu potwierdzającego okresy wykonywania prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w tzw. nowych wykazach prac, które zostały przebyte po 31 grudnia 2008 r. Dane dotyczące takiego zatrudnienia są obecnie ewidencjonowane na indywidualnych kontach ubezpieczonych na podstawie przekazywanych corocznie przez pracodawcę informacji. Chodzi o tzw. zgłoszenia danych, dotyczących pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, na formularzu ZUS ZSWA, które pracodawcy muszą przekazywać za wszystkich pracowników, za których są zobowiązani opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych.


Zgłoszenie na formularzu ZUS ZSWA oraz potwierdzenie okresów pracy

Pierwszego zgłoszenia danych na formularzu ZUS ZSWA pracodawcy byli zobowiązani dokonać do 31 marca 2011 r. za 2010 r. W zgłoszeniu tym musieli przekazać również informacje dotyczące pracowników, którzy w 2009 r. pracowali w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (także wówczas, gdy w 2010 r. nie wykonywali już tej pracy).

Kolejnych zgłoszeń danych na formularzu ZUS ZSWA płatnicy składek muszą dokonywać do 31 marca każdego następnego roku kalendarzowego. W zgłoszeniach tych są zobowiązani podawać dane dotyczące zatrudnienia pracowników przy pracach w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wymienionych w załącznikach do ustawy pomostowej, w całym poprzednim roku kalendarzowym.

WAŻNE!

Do 31 marca każdego następnego roku kalendarzowego płatnicy składek muszą przekazywać do ZUS informacje dotyczące zatrudnienia wszystkich pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których muszą opłacać składki na FEP.

Na podstawie danych przekazanych w zgłoszeniu przez pracodawcę ZUS potwierdza pracownikowi ubiegającemu się o emeryturę pomostową nie tylko okresy pracy „szczególnej” przebyte w poprzednich latach kalendarzowych, przypadających po 2008 r., ale również okresy, które miały miejsce w roku kalendarzowym, w którym ubiega się on o przyznanie tego świadczenia. Jeśli bowiem pracownik wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury pomostowej, zgłoszenie na formularzu ZUS ZSWA pracodawca powinien przekazać w terminie 7 dni od dnia wystąpienia przez niego z takim wnioskiem. W zgłoszeniu tym musi zawrzeć informacje dotyczące zatrudnienia pracownika przy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywanej w bieżącym roku kalendarzowym. Ponadto, jeśli wniosek o emeryturę został złożony jeszcze przed przekazaniem zgłoszenia za poprzedni rok kalendarzowy, w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia tego wniosku pracodawca jest zobowiązany przekazać do ZUS również to zgłoszenie.

Wystawiając świadectwo pracy, zaświadczenie lub sporządzając dokument ZUS ZSWA pracodawca musi pamiętać, aby wykazywać tam tylko taką pracę, która była wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy. Okresy, w których pracownik świadczył pracę w niższym wymiarze (np. na pół etatu), nie mogą być bowiem zaliczone przez ZUS do wymaganego stażu pracy „szczególnej” uprawniającego do uzyskania emerytury pomostowej.

WAŻNE!

W dokumencie ZUS ZSWA pracodawca powinien wykazywać tylko pracę świadczoną w pełnym wymiarze czasu pracy, gdyż tylko takie okresy ZUS zaliczy do wymaganego stażu pracy „szczególnej” uprawniającej do uzyskania emerytury pomostowej.

Do stażu „pracy szczególnej” nie mogą być również zaliczone okresy niewykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (także o szczególnym charakterze), za które pracownik otrzymał po 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy lub świadczenie rehabilitacyjne. To samo dotyczy okresów urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego oraz służby wojskowej. Wszystkich wymienionych okresów pracodawca nie może więc uwzględniać przy wystawianiu świadectwa pracy lub zaświadczenia, jak również przy sporządzaniu zgłoszenia na formularzu ZUS ZSWA.

Podstawa prawna:

  • art. 125a ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.),
  • § 1–2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.),
  • art. 4, art. 38, art. 50–51 i załącznik nr 2 do ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.),
  • wykaz A dział IV, poz. 8 pkt 3 zarządzenia Nr 7 z 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.Urz. MG Nr 4, poz. 7),
  • § 1 ust. 1 pkt 17 i załącznik nr 17 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. Nr 186, poz. 1444 ze zm.).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?