Kategorie

Zatrudnianie na umowę zlecenia i o dzieło - korzyści i zagrożenia

Joanna Stolarska
Marek Skałkowski
Pracodawca, który chce ograniczyć koszty zatrudnienia, powinien rozważyć, czy warto zatrudniać osoby na podstawie umów cywilnoprawnych. Taka forma zatrudnienia daje bowiem zatrudniającym sporo korzyści.

Przedsiębiorcy zatrudniający osoby na umowy cywilnoprawne wybierają najczęściej umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Umowa zlecenia polega na wykonywaniu wskazanych przez zleceniodawcę czynności, które niekoniecznie muszą przynieść określony skutek (art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego). Umowa o dzieło jest natomiast umową rezultatu, co oznacza, że praca wykonawcy musi prowadzić do osiągnięcia konkretnego materialnego lub niematerialnego efektu (art. 627 Kodeksu cywilnego), np. stworzenie programu komputerowego, utworu muzycznego itp. W tym przypadku wynagrodzenie jest wypłacane za rezultat pracy, a nie za działania wykonawcy.

PRZYKŁAD

Przedsiębiorca zatrudnił osobę na podstawie umowy od dzieło. Jego praca ma polegać na obsłudze informatycznej oddziału spółki przez 1 miesiąc. W takim przypadku zawarcie umowy o dzieło będzie nieprawidłowe. Jeżeli przedsiębiorca chce zatrudnić do takiej pracy osobę na umowę cywilnoprawną, powinien wybrać umowę zlecenia.

Ograniczenia w zawieraniu umów cywilnoprawnych

Pracodawca, który rozważa zatrudnienie osób na umowy cywilnoprawne, musi pamiętać, że zawarcie takiej umowy nie jest dopuszczalne, jeżeli wykonywana praca spełnia warunki właściwe dla stosunku pracy. W takim przypadku należy bezwzględnie zawrzeć z pracownikiem umowę o pracę. Pracodawca nie może też zastąpić umowy o pracę umową cywilnoprawną (art. 22 § 12 Kodeksu pracy).

Elementy decydujące o tym, że mamy do czynienia z umową o pracę, a nie z umową cywilnoprawną, to:

  • stałe miejsce pracy,
  • stałe godziny pracy,
  • wykonywanie pracy w podporządkowaniu,
  • osobiste świadczenie pracy,
  • wykonywanie pracy za wynagrodzeniem.

Jeżeli te warunki są spełnione, to nie można zatrudnić danej osoby na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

PRZYKŁAD

Przedsiębiorca zatrudnił osobę na podstawie umowy zlecenia do wykonywania prac w magazynie. Praca polega na tym, że zleceniodawca jest wzywany do rozładunku i załadunku towarów, a tym samym nie ma stałych godzin pracy. Zgodnie z umową, zleceniobiorca może wyznaczyć inną osobę (zaakceptowaną przez zleceniodawcę) do wykonywania pracy, jeżeli sam nie będzie mógł jej wykonać. Taki charakter pracy pozwala na zatrudnienie magazyniera na umowę zlecenia.


Mniejsze prawa dla zatrudnionych na umowy cywilnoprawne

Osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne podlegają przepisom Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy. Oznacza to, że osoby pracujące na umowy cywilnoprawne nie mają takich uprawnień jak pracownicy.

Osobom tym nie przysługują zatem:

  • płatny urlop wypoczynkowy,
  • minimalne wynagrodzenie za pracę,
  • wynagrodzenie przestojowe,
  • ochrona przed zwolnieniem z pracy,
  • dodatki za pracę w nocy,
  • rekompensata za godziny nadliczbowe.
Reklama

Pracownikom zatrudnionym na umowy cywilnoprawne trzeba jednak zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 304 Kodeksu pracy). Przepisy nie określają konkretnie, jakie obowiązki z zakresu bhp powinni realizować zatrudniający na umowy cywilnoprawne. Przyjmuje się, że to sami zleceniodawcy powinni decydować, czy skierują zleceniobiorcę np. na profilaktyczne badania lekarskie czy szkolenia bhp. Decydujące znaczenie będzie miał w tym przypadku charakter pracy i stopień zagrożenia wypadkowego. Na takim stanowisku stanął Sąd Najwyższy w wyroku z 25 września 1974 r. (II CR 493/74), stwierdzając, że pracodawca może, ale nie musi wymagać w stosunku do tych osób poddania się badaniom lekarskim. Jeżeli osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne pracują w warunkach niebezpiecznych, np. przy użyciu ciężkiego sprzętu, to badania i szkolenia bhp będą konieczne.

Największą korzyścią wynikającą z zatrudniania osób na umowę zlecenia i umowę o dzieło jest łatwość rozwiązania takich umów. Okres wypowiedzenia dla każdej z tych umów jest taki, jaki strony ustalą w umowie. Jeżeli w umowie nie będzie ustalonego okresu wypowiedzenia, można ją wypowiedzieć w trybie natychmiastowym.

Inną ważną korzyścią są mniejsze koszty pracy zleceniobiorców niż w przypadku pracowników, wynikające z braku konieczności zapewniania urlopów wypoczynkowych czy stosowania przepisów ochronnych dotyczących wynagrodzenia.

Umowa o dzieło bez składek ZUS

Pod względem obowiązku ubezpieczeniowego zdecydowanie najmniej obciążającą finansowo zlecającego jest umowa o dzieło.

Reklama

Jest to rodzaj umowy, który w ogóle nie skutkuje obowiązkiem ubezpieczeń – ani społecznych, ani zdrowotnego. Od wynagrodzenia uzyskanego za wykonanie dzieła zarówno jego wykonawca, jak i zlecający nie opłacają do ZUS żadnych składek. Ta ogólna zasada nie ma jednak zastosowania do umów o dzieło zawartych z osobą jednocześnie pozostającą ze zlecającym w stosunku pracy oraz z osobą wykonującą dzieło na rzecz swojego pracodawcy (pracodawca jest ostatecznym beneficjentem pracy wykonanej przez wykonawcę).

W systemie ubezpieczeń społecznych obowiązuje bowiem szersza definicja pracownika, niż wynika to z przepisów Kodeksu pracy. Za pracownika uważana jest nie tylko osoba zatrudniona na podstawie stosunku pracy, ale również taka, która zawarła z własnym pracodawcą dodatkową umowę zlecenia bądź inną umowę o świadczenie usług, do której zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy zlecenia albo umowy o dzieło, lub która wykonuje taką umowę na rzecz własnego pracodawcy (art. 8 ust. 2a ustawy systemowej). Nie ma zatem możliwości, aby oszczędzić na składkach za własnego pracownika, zatrudnionego dodatkowo w ramach umowy o dzieło. Taką umowę można oczywiście zawrzeć, jednak wszystkie przychody uzyskane z jej tytułu trzeba będzie oskładkować na ogólnych zasadach, dotyczących pracowników etatowych.

Ubezpieczenia zleceniobiorcy

Z kolei samoistna (stanowiąca dla zleceniobiorcy jedyny tytuł do ubezpieczeń) umowa zlecenia pod względem obciążeń finansowych związanych z obowiązkiem ubezpieczeniowym nie odbiega znacznie od kosztów, jakie są związane z zatrudnieniem w ramach stosunku pracy. Zleceniobiorca podlega bowiem obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu, a także obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dobrowolnie może przystąpić do ubezpieczenia chorobowego, jednak składka na to ubezpieczenie nie będzie stanowiła dodatkowego kosztu dla zleceniodawcy – jest w całości finansowana ze środków zleceniobiorcy.


Zleceniobiorca pracownik

Pole do ewentualnych oszczędności powstaje, kiedy zdecydujemy się na zatrudnienie na umowę zlecenia osoby, która jest pracownikiem w innej firmie i ze stosunku pracy uzyskuje miesięcznie wynagrodzenie nie mniejsze niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. W takiej sytuacji z tytułu zawartej umowy zlecenia obowiązkowo będzie podlegać tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu (chociaż na własny wniosek może przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalno-rentowych; wtedy zleceniodawca musi za niego opłacić również obowiązkową składkę wypadkową). Podobnie jednak, jak w przypadku umowy o dzieło, zatrudnienie na dodatkową umowę zlecenia własnego pracownika powoduje, że przychody ze zlecenia sumuje się z przychodami ze stosunku pracy i w całości oskładkowuje.

Zleceniobiorca przedsiębiorca

Można również rozważyć zatrudnienie zleceniobiorcy, który jednocześnie prowadzi własną działalność gospodarczą. Gdy przedsiębiorca, w ramach własnej działalności, zawiera umowę zlecenia (przedmiot usługi jest taki sam, jak przedmiot prowadzonej działalności), podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu tylko z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z tytułu wykonywania umowy zlecenia nie jest obejmowany ubezpieczeniami ani obowiązkowo, ani dobrowolnie. Zleceniodawca nie ponosi zatem żadnych kosztów związanych z obowiązkiem składkowym za taką osobę. ZUS wskazuje tu jednak na bardzo istotne ograniczenie. Warunkiem, aby umowa zlecenia mogła być traktowana jako wykonywana w ramach działalności gospodarczej, jest to, aby przychód z niej uzyskiwany był opodatkowany jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej (nie zaś jako uzyskiwany z działalności wykonywanej osobiście).

Jeżeli natomiast umowa zlecenia jest wykonywana przez przedsiębiorcę niezależnie od jego działalności gospodarczej (nie w ramach działalności), wówczas zleceniobiorca opłaca składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne tylko z tytułu własnej działalności. Z tytułu umowy zlecenia obowiązkowo opłaca się za niego tylko składkę zdrowotną (chociaż trzeba pamiętać, że w takiej sytuacji zleceniobiorca może dobrowolnie przystąpić do ubezpieczeń emerytalno-rentowych).

Jeżeli przychody uzyskiwane z tytułu umowy zlecenia wynoszą co najmniej tyle, ile obowiązująca przedsiębiorcę minimalna podstawa wymiaru składek z tytułu prowadzonej działalności, wówczas może on wskazać jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych umowę zlecenia. W takiej sytuacji zleceniodawca nie zaoszczędzi na składkach należnych za tę osobę, ale osoba wykonująca zlecenie z własnej działalności będzie mogła opłacić już tylko składkę zdrowotną. Zatem w tym przypadku również pojawią się oszczędności, z tym że po stronie zleceniobiorcy, a nie zleceniodawcy.

Zleceniobiorca student

Umowa zlecenia zawarta z uczniem lub studentem nie skutkuje obowiązkiem ubezpieczeniowym zleceniobiorcy. Za zleceniobiorcę – ucznia i studenta – nie opłaca się żadnych składek ubezpieczeniowych do ukończenia przez niego 26. roku życia. Wynagrodzenie wypłacane „na rękę” zleceniobiorcy nie ulega znaczącemu zmniejszeniu w stosunku do kwoty brutto.

Podstawa prawna:

  • art. 627, art. 734 Kodeksu cywilnego,
  • art. 22, art. 304 Kodeksu pracy,
  • art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1, ust. 1a i ust. 2a, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.),
  • art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.).
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?