Czy osoba spoza firmy może na kilka dni zastąpić pracownika

Nie mogą zgodzić się Państwo na wykonywanie pracy przez osobę spoza firmy, która miałaby pracować bez żadnej umowy. Można natomiast zatrudnić informatyka z innego zakładu na umowę o pracę na zastępstwo. Dopuszczalne jest również nieodpłatne zatrudnienie osoby z zewnątrz na podstawie umowy zlecenia.

UZASADNIENIE

Zatrudnienie pracownika bez zawarcia z nim żadnej umowy powoduje, że narażają się Państwo na zarzut nielegalnego zatrudniania osób. Nie można zatem uzgodnić z pracownikiem, że w razie jego niedyspozycji zastąpi go w tym czasie inna osoba, która będzie pracowała bez umowy.

PRZYKŁAD

Pracownica jest zatrudniona jako sprzątaczka na podstawie umowy o pracę. Umowa zawiera klauzulę o obowiązku przysyłania innej osoby w zastępstwie w razie nieobecności pracownicy w pracy. Inspektor pracy słusznie uznał, że zawarta umowa o pracę jest niezgodna z prawem i klauzula o zapewnieniu zastępstwa pracownicy w czasie jej nieobecności przez inną osobę nie obowiązuje.

Aby zatrudnić osobę na zastępstwo za chorego pracownika mogą Państwo zawrzeć z informatykiem umowę o pracę na zastępstwo (art. 25 § 1 Kodeksu pracy). W umowie o pracę na czas zastępstwa można w przedstawionej sytuacji wpisać końcowy termin zawarcia takiej umowy przez dokonanie zapisu następującej treści: „do dnia poprzedzającego dzień powrotu informatyka ze zwolnienia lekarskiego”. W umowie tej należy bezwzględnie ustalić wynagrodzenie, które będzie przysługiwać zastępującemu informatykowi, ponieważ jest to umowa o pracę.

Ze względu na to, że chcą Państwo zatrudnić informatyka na bardzo krótki okres i raczej nieodpłatnie, lepszym wyjściem będzie zatrudnienie go na podstawie umowy zlecenia. Umowa zlecenia charakteryzuje się tym, że w przeciwieństwie do umowy o pracę może być świadczona nieodpłatnie. Nie będą więc Państwo musieli wypłacać żadnych należności finansowych, jeżeli informatyk zgodzi się na takie rozwiązanie. Natomiast rozliczenie między Państwa pracownikiem a zatrudnionym z zewnątrz informatykiem za okres pracy jest ich wewnętrzną sprawą.

Przed podjęciem decyzji o zawarciu umowy powinni Państwo rozważyć, czy w ogóle możliwe będzie zatrudnienie informatyka na umowę zlecenia. Podstawowym kryterium przy kwalifikowaniu umowy jako umowy o pracę bądź umowy zlecenia jest występowanie elementu podporządkowania (art. 22 § 1 Kodeksu pracy). Rozumiane jest ono jako istnienie możliwości określania przez przełożonego sposobu wykonywania pracy, a także czasu i miejsca jej świadczenia. Ponadto istnienie stosunku pracy wymaga, aby osoba zatrudniona świadczyła pracę osobiście. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 1999 r. (I PKN 642/98, OSNP 2000/11/417) nazwa umowy nie ma znaczenia, jeżeli nawiązany stosunek prawny ma cechy charakterystyczne dla stosunku pracy.

PRZYKŁAD

W listopadzie 2007 r. w dziale księgowości została zatrudniona osoba na stanowisku księgowej na podstawie umowy zlecenia. Wykonywała ona codziennie pracę pod nadzorem głównej księgowej w godzinach od 7.00 do 15.00. Poza tym podpisywała w dziale kadr listę obecności. W lipcu 2009 r. pracownica wniosła pozew do sądu pracy o ustalenie istnienia stosunku pracy. Sąd pozew uwzględnił. Umowa zlecenia została uznana za umowę o pracę. Sposób pracy tej osoby spełniał bowiem wszystkie warunki właściwe do zawarcia umowy o pracę.

Charakter pracy informatyka powoduje, że jest możliwe zatrudnienie go na podstawie umowy zlecenia. Zawierając z informatykiem umowę zlecenia trzeba jednak pamiętać, aby nie zawrzeć w niej cech właściwych dla umowy o pracę (praca w podporządkowaniu, stałe godziny pracy, stałe miejsce pracy, wyłącznie osobiste wykonywanie pracy).

Podstawa prawna

• art. 22 § 1, art. 25 § 1 Kodeksu pracy,
• art. 734, art. 735 Kodeksu cywilnego.

Orzecznictwo uzupełniające:

• Brak bezwzględnego obowiązku osobistego świadczenia pracy wyklucza możliwość zakwalifikowania stosunku prawnego jako umowy o pracę. (Wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 1998 r., I PKN 416/98, OSNP 1999/24/775)