REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Porada Infor.pl

Kto posiada prawa autorskie do utworów stworzonych przez pracowników i zleceniobiorców

Maurycy Organa

REKLAMA

Jesteśmy niewielką agencją reklamową. W okresie wakacyjnym otrzymaliśmy kilka dużych zleceń, w tym na opracowanie oznaczeń słowno-graficznych dla nowej linii kosmetyków. Ostatecznie klient otrzymał od nas 6 zupełnie nowych nazw produktów (każdy w innej formie, np. niektóre z dodatkowymi wzorami/obrazkami, które są niepodobne do jakichkolwiek innych oznaczeń konkurencyjnych produktów). Z uwagi na niewielki zespół własnych pracowników, nad tym projektem wspólnie pracowała następująca grupa osób: dwóch naszych pracowników, jeden zleceniobiorca oraz – bez naszej wiedzy – jeden nasz pracownik zatrudniony jako goniec. Wszystkie te osoby twierdzą, że nie przekazały nam praw autorskich, co oznacza, że nie mogliśmy sprzedać tych oznaczeń naszemu klientowi. Czy mają rację? Kto ma prawo autorskie do stworzonych wspólnie oznaczeń? W umowach z tymi osobami nie ma żadnych zapisów na temat praw autorskich.

Państwa agencja reklamowa posiada majątkowe prawa autorskie do utworów w zakresie, w jakim przysługiwały one dwóm pracownikom zatrudnionym na podstawie umów o pracę. W rezultacie wspólnych prac powstały utwory współautorskie, do których prawa autorskie przysługują łącznie Państwu jako agencji, zatrudnionemu przez Państwa gońcowi oraz Państwa zleceniobiorcy. Udział poszczególnych osób w prawie do stworzonych oznaczeń jest uzależniony od nakładu pracy, który włożyli w ich wykonanie.

REKLAMA

REKLAMA

UZASADNIENIE

 Zasadą jest, że prawa autorskie (majątkowe i osobiste) przysługują z mocy prawa twórcy (art. 8 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Od tej zasady istnieje jednak kilka wyjątków. Jednym z nich jest prawo autorskie do utworów stworzonych w ramach stosunku pracy.

Jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, pracodawca nabywa majątkowe prawa autorskie do utworów stworzonych w ramach stosunku pracy przez zatrudnione przez niego osoby (art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Warunkiem tego jest, że obowiązek wykonywania czynności o charakterze twórczym wynika z umowy o pracę lub np. polecenia służbowego pracodawcy. Nabycie majątkowych praw autorskich ma charakter automatyczny i wymaga jedynie przyjęcia przez pracodawcę utworu. Przyjęciem utworu może być np. podpisanie protokołu odbioru utworu lub np. wykorzystanie danego utworu w prowadzonej przez pracodawcę działalności. W przedstawionej sytuacji dokumentem potwierdzającym przyjęcie utworu może być np. protokół ze spotkań z klientem agencji lub protokół przekazania utworu klientowi przez agencję (do przyjęcia utworu przez agencję doszło najpóźniej).

REKLAMA

WAŻNE!

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Pracodawca nabywa z mocy prawa autorskie prawa majątkowe do utworów stworzonych przez jego pracowników.

Pracodawca nie nabywa automatycznie majątkowych praw autorskich do utworu, jeżeli:

  • twórcami są jego pracownicy, ale tworząc dany utwór nie działają oni w ramach swoich obowiązków pracowniczych,
  • twórcami są osoby zatrudnione przez pracodawcę w ramach niepracowniczego stosunku prawnego, np. na podstawie umowy zlecenia,
  • pracodawca nie przyjął utworu.

W omawianej sytuacji doszło do przyjęcia utworu przez pracodawcę (agencja). Należy więc jeszcze sprawdzić dwie pozostałe okoliczności wyłączające prawo do automatycznego nabycia majątkowych praw autorskich pracowników.

Wykonywanie czynności o charakterze twórczym nie leży w zakresie obowiązków pracowniczych gońca. Nie otrzymał on nawet polecenia służbowego pracy nad stworzeniem nowych oznaczeń dla klienta agencji. Oznacza to, że agencja z mocy prawa nie nabyła autorskich praw majątkowych do rezultatów pracy gońca. Nabycie takich praw wymagałoby odrębnych ustaleń między agencją a gońcem, których nie było w opisanej sytuacji. Jeżeli więc nie porozumieją się Państwo z gońcem co do przekazania praw autorskich, to nie mogą Państwo rozporządzać rezultatem jego pracy w formie stworzonych oznaczeń.

Wykonywanie przez gońca w czasie pracy niezleconych zadań jest naruszeniem obowiązków pracowniczych. Z tego powodu mogą go Państwo ukarać karą porządkową, a nawet zwolnić z pracy. Mogą Państwo również dochodzić od gońca odpowiedzialności majątkowej, jeżeli wskutek jego działań doznali Państwo szkody.

WAŻNE!

Pracodawca nie nabywa praw autorskich do utworu stworzonego przez pracownika bez zgody i wiedzy pracodawcy i poza zakresem obowiązków pracownika.

Podobnie jest w przypadku zleceniobiorców. Jeżeli takie osoby wykonują określone czynności o charakterze twórczym, to zleceniodawca może nabyć prawa autorskie do tak stworzonych utworów tylko wówczas, gdy wynika to wprost z treści zawartej umowy zlecenia. W przedstawionej sytuacji brakuje takich ustaleń, dlatego to zleceniobiorcy, a nie Państwu przysługują autorskie prawa majątkowe do stworzonych oznaczeń.

WAŻNE!

Zleceniodawca nie nabywa praw autorskich do utworu stworzonego przez zleceniobiorcę, chyba że takie uprawnienie wyraźnie wynika z umowy zlecenia.

W odróżnieniu od majątkowych praw autorskich (prawo do sprzedaży, prawo udostępniania, wyświetlania itp.), które mają charakter zbywalny (np. przeniesienie praw autorskich, czyli sprzedaż lub udzielenie licencji), autorskie prawa osobiste przysługują wyłącznie twórcy – pracownikowi utworu pracowniczego, który nie może się ich ani zrzec, ani zbyć. W zakres uprawnień osobistych twórcy wchodzą prawa do:

  • autorstwa utworu,
  • oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo,
  • nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania,
  • decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,
  • nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

W omawianej sytuacji mamy do czynienia ze współautorstwem dzieła (kilka osób wspólnie stworzyło oznaczenia produktów). W związku z tym, że tylko niektóre z tych osób były pracownikami, których obowiązki pracownicze obejmowały tworzenie utworów, współuprawnionymi z tytułu majątkowych praw autorskich do stworzonych oznaczeń produktów będą:

  • agencja,
  • goniec,
  • zleceniobiorca agencji.

Udział poszczególnych osób w prawie do oznaczeń zależy głównie od wkładu intelektualnego każdego z twórców. Zakładając, że wszyscy twórcy w jednakowym stopniu przyczynili się do stworzenia produktów dla klienta, udział w prawie stworzonych oznaczeń jest następujący:

  • agencja – 50% (dwóch twórców),
  • goniec – 25%,
  • zleceniobiorca agencji – 25%.

Goniec i zleceniobiorca mają więc rację twierdząc, że są uprawnieni w zakresie majątkowych praw autorskich do stworzonych oznaczeń. Natomiast pozostali dwaj Państwa pracownicy są w błędzie, gdyż ich autorskie prawa majątkowe do stworzonych utworów przeszły na Państwa z mocy prawa. Agencja jako jeden ze współuprawnionych do utworów nie była upoważniona do samodzielnego rozporządzania oznaczeniami.

Warto pamiętać, że wszystkie powyższe ustalenia zachowują aktualność wyłącznie wówczas, gdy stworzone oznaczenie jest utworem, czyli stanowi „przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia” (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Jeżeli więc stworzone oznaczenia nie zawierają jakiejkolwiek oryginalności, nowości, to nie noszą one cech charakterystycznych utworu, a tym samym nie podlegają ww. regulacjom.

PRZYKŁAD

Nie będzie utworem np. stworzone przez agencję reklamową oznaczenie hydrantu, ponieważ jego miejsce usytuowania oraz kolor określają przepisy o ochronie przeciwpożarowej. Takiemu oznaczeniu brak oryginalności pozwalającej uznać go za utwór (wszystkie cechy oznaczenia są podyktowane jego funkcją lub przepisami).

Podstawa prawna:

  • art. 1 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1, ust. 3, art. 12, art. 16 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU z 2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.).

Orzecznictwo uzupełniające:

  • Jako dopuszczalne w umowach o pracę uznać trzeba postanowienia przewidujące, iż w trakcie trwania stosunku pracy autorskie prawa majątkowe do wszystkich utworów pracownika lub wszystkich utworów określonego rodzaju przechodzą na rzecz pracodawcy. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 20 lutego 2008 r., I ACa 87/08)
Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Czy ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie może stanowić mobbing?

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

Środa 11 listopada kusi, by wziąć 2 dni L4 i mieć 5 dni wolnego. Ostrzeżenie przed tzw. mostkowaniem

W tym roku 11 listopada, a więc Święto Niepodległości Polski wypada w środę. Taka sytuacja kusi część pracowników do wzięcia 2 dni L4 w celu zapewnienia sobie 5 dni wolnego od pracy. Ekspert ostrzega więc pracodawców przed tzw. mostkowaniem.

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla firm. Pokolenie X jest zaangażowane i chce pracować dłużej niż wiek emerytalny

Osoby urodzone w latach 1965–1980 mają strategiczne znaczenie dla polskich firm. To pokolenie X, które jest zaangażowane i chce pracować dłużej, nawet po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Co jest najlepsze w starszych pracownikach?

Pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja

Sytuację na polskim rynku pracy w październiku 2026 r. ocenia główny ekonomista Konfederacji Lewiatan, Mariusz Zielonka. Obecnie pracodawcy nie zwalniają, ale też nie zatrudniają. Z drugiej strony wynagrodzenia rosną 6% rocznie czyli szybciej niż inflacja.

REKLAMA

Praca dla pracowników po 50. roku życia, seniorów i emerytów: jakiego zatrudnienia szukają silversi? Warto wykorzystać potencjał starszych

Jakiej pracy szukają pracownicy po 50. roku życia, seniorzy i emeryci? Co silversi wpisują w wyszukiwarkach? To duża podpowiedź dla pracodawców. Warto wykorzystać potencjał starszych Polaków na rynku pracy.

Polakom brakuje dni wolnych od pracy. Oddaliby część zarobków za dodatkowy czas dla siebie

Z badania "Dni wolne od pracy w Polsce" wynika, że Polakom brakuje odpoczynku. Oddaliby część zarobków za dodatkowy czas dla siebie. Ile wynagrodzenia jesteśmy w stanie poświęcić na więcej urlopu?

Kontrola warunków pracy w magazynach Amazona w Niemczech i w Polsce. Jakie są konsekwencje zarządzania algorytmicznego dla praw pracowniczych?

Parlament Europejski skontrolował warunki pracy w magazynach Amazona w Niemczech i w Polsce. Ustalenia mają szczególne znaczenie dla debaty o poprawie jakości pracy w Unii Europejskiej oraz zapowiadanego przez Komisję Europejską aktu prawnego dotyczącego wysokiej jakości miejsc pracy (Quality Jobs Act). Jakie są konsekwencje zarządzania algorytmicznego dla praw pracowniczych?

Duże zmiany w formularzach ZUS po 11 latach. Jakie informacje i dokumenty są niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku od 24 października 2026 r.?

Pierwsze, duże zmiany w przepisach po 11 latach: od 24 października 2026 r. obowiązują nowe zasady dotyczące informacji i dokumentów, jakie są niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku przez ZUS. Celem jest zmniejszenie liczby pism i uproszczenie formalności.

REKLAMA

Ustawa antymobbingowa weszła w życie. Od 5 listopada prawo jest po stronie pracownika - nie zgadzaj się na nękanie w pracy

Ustawa antymobbingowa weszła w życie. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej tłumaczy, że od 5 listopada 2026 r. prawo jest po stronie pracownika. Nie można zgadzać się na nękanie w pracy.

Rośnie liczba skarg na umowy zlecenie oraz B2B. Ministerstwo podsumowało pierwsze wyniki inspekcji

Po pierwszych trzech miesiącach obowiązywania nowelizacji Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podało pierwsze liczby, dotyczące kontroli form zatrudnienia. Do PIP wpłynęło już ponad 1300 skarg na niewłaściwe stosowanie umów cywilnoprawnych, inspektorzy wydali ponad 600 poleceń przekształcenia takich umów na umowy o pracę, a pracodawcy wykonali 535 z nich.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA