Kategorie

Kto posiada prawa autorskie do utworów stworzonych przez pracowników i zleceniobiorców

Maurycy Organa
Jesteśmy niewielką agencją reklamową. W okresie wakacyjnym otrzymaliśmy kilka dużych zleceń, w tym na opracowanie oznaczeń słowno-graficznych dla nowej linii kosmetyków. Ostatecznie klient otrzymał od nas 6 zupełnie nowych nazw produktów (każdy w innej formie, np. niektóre z dodatkowymi wzorami/obrazkami, które są niepodobne do jakichkolwiek innych oznaczeń konkurencyjnych produktów). Z uwagi na niewielki zespół własnych pracowników, nad tym projektem wspólnie pracowała następująca grupa osób: dwóch naszych pracowników, jeden zleceniobiorca oraz – bez naszej wiedzy – jeden nasz pracownik zatrudniony jako goniec. Wszystkie te osoby twierdzą, że nie przekazały nam praw autorskich, co oznacza, że nie mogliśmy sprzedać tych oznaczeń naszemu klientowi. Czy mają rację? Kto ma prawo autorskie do stworzonych wspólnie oznaczeń? W umowach z tymi osobami nie ma żadnych zapisów na temat praw autorskich.

Państwa agencja reklamowa posiada majątkowe prawa autorskie do utworów w zakresie, w jakim przysługiwały one dwóm pracownikom zatrudnionym na podstawie umów o pracę. W rezultacie wspólnych prac powstały utwory współautorskie, do których prawa autorskie przysługują łącznie Państwu jako agencji, zatrudnionemu przez Państwa gońcowi oraz Państwa zleceniobiorcy. Udział poszczególnych osób w prawie do stworzonych oznaczeń jest uzależniony od nakładu pracy, który włożyli w ich wykonanie.

UZASADNIENIE

Reklama

 Zasadą jest, że prawa autorskie (majątkowe i osobiste) przysługują z mocy prawa twórcy (art. 8 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Od tej zasady istnieje jednak kilka wyjątków. Jednym z nich jest prawo autorskie do utworów stworzonych w ramach stosunku pracy.

Jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, pracodawca nabywa majątkowe prawa autorskie do utworów stworzonych w ramach stosunku pracy przez zatrudnione przez niego osoby (art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Warunkiem tego jest, że obowiązek wykonywania czynności o charakterze twórczym wynika z umowy o pracę lub np. polecenia służbowego pracodawcy. Nabycie majątkowych praw autorskich ma charakter automatyczny i wymaga jedynie przyjęcia przez pracodawcę utworu. Przyjęciem utworu może być np. podpisanie protokołu odbioru utworu lub np. wykorzystanie danego utworu w prowadzonej przez pracodawcę działalności. W przedstawionej sytuacji dokumentem potwierdzającym przyjęcie utworu może być np. protokół ze spotkań z klientem agencji lub protokół przekazania utworu klientowi przez agencję (do przyjęcia utworu przez agencję doszło najpóźniej).

WAŻNE!

Pracodawca nabywa z mocy prawa autorskie prawa majątkowe do utworów stworzonych przez jego pracowników.

Pracodawca nie nabywa automatycznie majątkowych praw autorskich do utworu, jeżeli:

  • twórcami są jego pracownicy, ale tworząc dany utwór nie działają oni w ramach swoich obowiązków pracowniczych,
  • twórcami są osoby zatrudnione przez pracodawcę w ramach niepracowniczego stosunku prawnego, np. na podstawie umowy zlecenia,
  • pracodawca nie przyjął utworu.

W omawianej sytuacji doszło do przyjęcia utworu przez pracodawcę (agencja). Należy więc jeszcze sprawdzić dwie pozostałe okoliczności wyłączające prawo do automatycznego nabycia majątkowych praw autorskich pracowników.

Reklama

Wykonywanie czynności o charakterze twórczym nie leży w zakresie obowiązków pracowniczych gońca. Nie otrzymał on nawet polecenia służbowego pracy nad stworzeniem nowych oznaczeń dla klienta agencji. Oznacza to, że agencja z mocy prawa nie nabyła autorskich praw majątkowych do rezultatów pracy gońca. Nabycie takich praw wymagałoby odrębnych ustaleń między agencją a gońcem, których nie było w opisanej sytuacji. Jeżeli więc nie porozumieją się Państwo z gońcem co do przekazania praw autorskich, to nie mogą Państwo rozporządzać rezultatem jego pracy w formie stworzonych oznaczeń.

Wykonywanie przez gońca w czasie pracy niezleconych zadań jest naruszeniem obowiązków pracowniczych. Z tego powodu mogą go Państwo ukarać karą porządkową, a nawet zwolnić z pracy. Mogą Państwo również dochodzić od gońca odpowiedzialności majątkowej, jeżeli wskutek jego działań doznali Państwo szkody.

WAŻNE!

Pracodawca nie nabywa praw autorskich do utworu stworzonego przez pracownika bez zgody i wiedzy pracodawcy i poza zakresem obowiązków pracownika.

Podobnie jest w przypadku zleceniobiorców. Jeżeli takie osoby wykonują określone czynności o charakterze twórczym, to zleceniodawca może nabyć prawa autorskie do tak stworzonych utworów tylko wówczas, gdy wynika to wprost z treści zawartej umowy zlecenia. W przedstawionej sytuacji brakuje takich ustaleń, dlatego to zleceniobiorcy, a nie Państwu przysługują autorskie prawa majątkowe do stworzonych oznaczeń.

WAŻNE!

Zleceniodawca nie nabywa praw autorskich do utworu stworzonego przez zleceniobiorcę, chyba że takie uprawnienie wyraźnie wynika z umowy zlecenia.

W odróżnieniu od majątkowych praw autorskich (prawo do sprzedaży, prawo udostępniania, wyświetlania itp.), które mają charakter zbywalny (np. przeniesienie praw autorskich, czyli sprzedaż lub udzielenie licencji), autorskie prawa osobiste przysługują wyłącznie twórcy – pracownikowi utworu pracowniczego, który nie może się ich ani zrzec, ani zbyć. W zakres uprawnień osobistych twórcy wchodzą prawa do:

  • autorstwa utworu,
  • oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo,
  • nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania,
  • decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,
  • nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

W omawianej sytuacji mamy do czynienia ze współautorstwem dzieła (kilka osób wspólnie stworzyło oznaczenia produktów). W związku z tym, że tylko niektóre z tych osób były pracownikami, których obowiązki pracownicze obejmowały tworzenie utworów, współuprawnionymi z tytułu majątkowych praw autorskich do stworzonych oznaczeń produktów będą:

  • agencja,
  • goniec,
  • zleceniobiorca agencji.

Udział poszczególnych osób w prawie do oznaczeń zależy głównie od wkładu intelektualnego każdego z twórców. Zakładając, że wszyscy twórcy w jednakowym stopniu przyczynili się do stworzenia produktów dla klienta, udział w prawie stworzonych oznaczeń jest następujący:

  • agencja – 50% (dwóch twórców),
  • goniec – 25%,
  • zleceniobiorca agencji – 25%.

Goniec i zleceniobiorca mają więc rację twierdząc, że są uprawnieni w zakresie majątkowych praw autorskich do stworzonych oznaczeń. Natomiast pozostali dwaj Państwa pracownicy są w błędzie, gdyż ich autorskie prawa majątkowe do stworzonych utworów przeszły na Państwa z mocy prawa. Agencja jako jeden ze współuprawnionych do utworów nie była upoważniona do samodzielnego rozporządzania oznaczeniami.

Warto pamiętać, że wszystkie powyższe ustalenia zachowują aktualność wyłącznie wówczas, gdy stworzone oznaczenie jest utworem, czyli stanowi „przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia” (art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Jeżeli więc stworzone oznaczenia nie zawierają jakiejkolwiek oryginalności, nowości, to nie noszą one cech charakterystycznych utworu, a tym samym nie podlegają ww. regulacjom.

PRZYKŁAD

Nie będzie utworem np. stworzone przez agencję reklamową oznaczenie hydrantu, ponieważ jego miejsce usytuowania oraz kolor określają przepisy o ochronie przeciwpożarowej. Takiemu oznaczeniu brak oryginalności pozwalającej uznać go za utwór (wszystkie cechy oznaczenia są podyktowane jego funkcją lub przepisami).

Podstawa prawna:

  • art. 1 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1, ust. 3, art. 12, art. 16 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (DzU z 2006 r. nr 90, poz. 631 ze zm.).

Orzecznictwo uzupełniające:

  • Jako dopuszczalne w umowach o pracę uznać trzeba postanowienia przewidujące, iż w trakcie trwania stosunku pracy autorskie prawa majątkowe do wszystkich utworów pracownika lub wszystkich utworów określonego rodzaju przechodzą na rzecz pracodawcy. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 20 lutego 2008 r., I ACa 87/08)
Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.