Kategorie

Kwestionariusz do diagnozowania wizerunków autoprezentacyjnych

Anna Kołodziej
Menedżerowie stanowią niejednolitą grupę zawodową – zróżnicowaną zarówno pod względem wykształcenia, jak i potencjału osobistego. Właściwości psychologiczne, wewnętrzne zasoby, kompetencje społeczne, a zwłaszcza predyspozycje do określonych zachowań autoprezentacyjnych menedżerów będą się różnić i w wielu przypadkach mogą okazać się dalekie od modelowego stylu funkcjonowania lidera w organizacji. Jak jest specyfika funkcjonowania menedżerów w zakresie zdolności do autoprezentacji?

Problematyka kompetencji, jakimi powinny charakteryzować się osoby zajmujące kierownicze stanowiska, jest tematem często poruszanym przez psychologów pracy, ekonomistów, specjalistów do spraw zarządzania. Rzadziej pisze się o konieczności kreowania przez menedżerów odpowiedniego do pełnionej funkcji wizerunku autoprezentacyjnego. Dociekania naukowe i empiryczne w tym obszarze z jednej strony pozwalają poznać specyfikę funkcjonowania zawodowego i interpersonalnego menedżerów, z drugiej – przyczyniają się do zwiększenia efektywności zarządzania.

Czym jest autoprezentacja?

Przez pojęcie autoprezentacja czy kierowanie wrażeniem można rozumieć zachowania autoprezentacyjne, które ograniczone są do specyficznych sytuacji społecznych typu rozmowa kwalifikacyjna czy wybory prezydenckie. Sytuacje te zakładają brak autentyczności, pozerstwo autoprezentera oraz jego chęć manipulowania postawami odbiorców. Z takim sposobem rozumienia pojęcia autoprezentacja można spotkać się w obiegowej opinii, natomiast współczesne poglądy psychologów na autoprezentację wiążą się z szerokim jej definiowaniem – autoprezentacja uważana jest za wszechobecną cechę zachowań społecznych, warunkującą i usprawniającą relacje międzyludzkie, posiadającą niezaprzeczalny walor pragmatyczny. Umiejętna autoprezentacja jest specyficzną społeczną kompetencją, która powoduje, że przebieg interakcji ma charakter płynny. Autoprezentację wymienia się obok takich zdolności jak: asertywność, komunikacja werbalna i niewerbalna, nagradzanie, empatia, rozwiązywanie problemów.

Wizerunek autoprezentacyjny szefa

Osoba będąca liderem w danym zespole powinna wykazywać się szczególnymi zdolnościami w zakresie autoprezentacji oraz elastycznością w dostosowaniu kreowanych wizerunków siebie do otoczenia, kontekstu sytuacyjnego i odbiorców. Skuteczna autoprezentacja przywódcy powoduje zwiększenie jego kontroli nad zachowaniami innych ludzi. Jego główne funkcje zawodowe, czyli kierowanie aktywnością innych osób i wpływanie na innych w celu realizacji określonych zadań wspomagane jest poprzez kreowanie odpowiedniego wizerunku własnej osoby.


Reklama

Jak stwierdza profesor Bańka, przywództwo jako proces oddziaływania na aktywność zorganizowanych grup ludzkich w kierunku ustanawiania i realizacji celów jest podstawowym elementem pracy menedżerskiej. Wprawdzie funkcje przywódcy i menedżera nie są tożsame, jednak dla osoby, która chce zająć w danej grupie pozycję lidera, umiejętność budowania wizerunku odpowiedniego dla roli jest bardzo ważna. Objęcie czy utrzymanie przywództwa pociąga za sobą konieczność wywarcia wrażenia odpowiadającego wzorcom przywódcy. Według najbardziej znanego badacza autoprezentacji Marka Leary’ego wiąże się to zarówno z demonstrowaniem cech składających się na prototyp przywódcy (np. stanowczość, troska o dobro grupy, skuteczność), jak i z unikaniem wywierania wrażenia odległego od wzorca (np. brak kompetencji, egoizm, słabość).

Leary wyszczególnia pięć cech ważnych dla autoprezentacji przywódców, które wprawdzie nie muszą być prezentowane permanentnie, ale czasami są konieczne dla uzyskania maksymalnej skuteczności. Lider powinien wywierać wrażenie człowieka:

  • kompetentnego, fachowego,
  • sympatycznego,
  • moralnego i prowadzącego przykładny styl życia,
  • spokojnego, opanowanego i pewnego siebie zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych,
  • silnego, mogącego zastraszyć, onieśmielić, wymusić posłuszeństwo.

Kwestionariusz Wizerunków Autoprezentacyjnych

W celu zdiagnozowania ogólnej zdolności do autoprezentacji oraz tendencji do kreowania siebie jako osoby określonego typu stworzono Kwestionariusz Wizerunków Autoprezentacyjnych (KWA). Powstał on na podstawie koncepcji autoprezentacji przedstawionej przez Marka Leary’ego i został wykorzystany w badaniach autoprezentacji menedżerów. Kwestionariusz oprócz ogólnego wyniku dostarcza informacji na temat ujawnianych w zachowaniu wizerunków autoprezentacyjnych. Są to wizerunki:

1. Osoby atrakcyjnej fizycznie (adonizacja).

2. Osoby sympatycznej (ingracjacja).

3. Osoby kompetentnej (autopromocja).

4. Osoby postępującej moralnie (doskonałość moralna),

5. Osoby słabej, bezradnej (autoprezentacja bezradnościowa).

6. Osoby władczej, silnej, groźnej (intymidacja).

7. Osoby skromnej, nieszkodliwej (autoprezentacja ochronna).

8. Osoby niewinnej, bezkonfliktowej (autoprezentacja defensywna).

(Terminy w nawiasach dotyczą technik autoprezentacji występujących w literaturze obok nazw wizerunków autoprezentacyjnych).


Niektóre z powyższych wizerunków wydają się niezbędne w pracy menedżera (osoba kompetentna, postępująca moralnie, władcza, sympatyczna), inne – jak na przykład autoprezentacja bezradnościowa, ochronna, obronna) z pewnością nie przyczyniają się do zwiększania efektywności pracy. Zachowania autoprezentacyjne są jednakże uwarunkowane sytuacyjne, zależą przede wszystkim od celu, jaki należy zrealizować, oraz właściwości odbiorców autoprezentacji. Z tego względu elastyczność w dostosowywaniu kreowanych wizerunków do aktualnych zadań i potrzeb wydaje się nieocenioną kompetencją menedżera.

Możliwości wykorzystania KWA

Kwestionariusz Wizerunków Autoprezentacyjnych został stworzony i wykorzystany do badań empirycznych dotyczących zależności między kreowanymi przez menedżerów wizerunkami autoprezentacyjnymi a ich płcią psychologiczną i biologiczną.

Reklama

Dobrze sprawdza się on również w indywidualnej diagnozie zdolności autoprezentacyjnych, zwłaszcza u menedżerów otwartych na informacje o sobie, pragnących zmian i osobistego rozwoju. KWA pozwala, na podstawie wyników w poszczególnych typach wizerunków, na nakreślenie profilu autoprezentacyjnego menedżera – sprawdzenie, które z wyników osiągają wysoki poziom, które niski i jak przekłada się to na efektywność jego pracy zawodowej.

Możliwe jest również przeprowadzenie – z wykorzystaniem przedstawionych w artykule informacji – szkolenia czy warsztatów na temat sposobów autoprezentacji menedżerów, a badanie kwestionariuszem można wówczas uczynić jednym z etapów szkolenia. Z pewnością przyczyni się to do uatrakcyjnienia zajęć, ale co najważniejsze: unaoczni osobom z grupy szkoleniowej/warsztatowej własne zasoby i deficyty w obszarze autoprezentacji.

Zadowalające właściwości psychometryczne kwestionariusza pozwalają również na spożytkowanie go w celach naukowych.

Klucz KWA

Kwestionariusz zawiera 39 stwierdzeń (zobacz wyżej). Respondent ustosunkowuje się do nich, posługując się pięciostopniową skalą. Instrukcja do KWA brzmi następująco: „Poniżej znajdują się różne stwierdzenia, z którymi może się Pan/Pani zgadzać lub nie. Proszę o ich uważne przeczytanie oraz ustosunkowanie się do każdego ze stwierdzeń poprzez wybór jednej z zamieszczonych pod stwierdzeniami odpowiedzi:

0 – całkowicie się nie zgadzam

1 – raczej się nie zgadzam

2 – nie mam zdania

3 – raczej się zgadzam

4 – całkowicie się zgadzam

Wybrane odpowiedzi proszę otoczyć kółkiem”.


Pod kwestionariuszem można umieścić prośbę o sprawdzenie, czy przy każdym stwierdzeniu została zaznaczona odpowiedź.

Całościowy wynik testu świadczy o poziomie zdolności autoprezentacyjnych. Oznacza ogólną zdolność do podejmowania zachowań autoprezentacyjnych (zróżnicowanych, dostosowanych do danego kontekstu społecznego). Wynik ten mieści się w granicach od 0 do 156 punktów. Uzyskuje się go przez zsumowanie punktów przydzielonych przez osobę badaną do każdego stwierdzenia.

Wyniki uzyskane przez respondenta w poszczególnych stwierdzeniach świadczą o tendencji do posługiwania się w kreowaniu siebie danym wizerunkiem autoprezentacyjnym. Tabela obok zawiera numery pozycji testowych i przyporządkowane im rodzaje wizerunków autoprezentacyjnych (taktyk autoprezentacyjnych) oraz liczbę punktów, jakie w danym typie wizerunku osoba badana może otrzymać.

Stwierdzenia w KWA

1. Ostatnia rzecz, jaką robię przed wyjściem z domu, to spojrzenie w lustro.

2. Gdy osiągnę sukces, opowiadam o tym.

3. Pokazuję innym, że poświęcam się w imię wyższych wartości.

4. Moje postępowanie świadczy o tym, że mogę zaszkodzić lub sprawić kłopot.

5. Otwarcie ujawniam moje słabości.

6. Gdy zrobię coś niewłaściwego, usprawiedliwiam się przed innymi.

7. Staram się unikać bycia w centrum uwagi.

8. Spacerując po ulicach, przeglądam się w sklepowych witrynach.

9. Gdy z kimś rozmawiam, wskazuję na podobieństwo naszych opinii, upodobań, doświadczeń.

10. Lubię podkreślać swoje dobre strony.

11. Podejmowane przeze mnie zachowania pokazują, że cenię uczciwość, pobożność, prawość.


12. Z mojego zachowania wynika, że jestem osobą słabą i bezradną.

13. W relacjach z innymi jestem cichy/a i spokojny/a.

14. Kupuję ubrania w markowych sklepach.

15. W towarzystwie staram się być przyjacielski/ka, dowcipny/na, rozmowny/na.

16. Otwarcie mówię o moich uzdolnieniach.

17. Uosabiam swoim postępowaniem wielkoduszność oraz altruizm.

18. Mówię, że potrzebuję pomocy innych, aby zrealizować zamierzone cele.

19. W obecności innych pomniejszam zakres wyrządzonych przeze mnie szkód.

20. Podkreślam atuty i tuszuję niedoskonałości swojej urody.

21. Komplementuję wygląd innych osób.

22. Wykorzystuję własne kompetencje do pomagania innym.

23. Osiągam to, co chcę, ponieważ potrafię grozić i szantażować.

24. W towarzystwie niewiele o sobie mówię.

25. Kontroluję swoją wagę.

26. Prowadząc z kimś rozmowę, nawiązuję kontakt wzrokowy, uśmiecham się, potakuję.

27. Demonstruję przed innymi nowo nabyte umiejętności.

28. Podkreślam, że zasady moralne są drogowskazem w moim życiu.

29. Publicznie ujawniam słabości i niedoskonałości znanych mi ludzi.

30. Eksponuję swój brak zdolności do sprawnego działania.


31. Wyrażam dystans wobec własnych problemów i przeszkód.

32. W obecności innych osób jawię się jako bardzo skromny człowiek.

33. Staram się podążać za panującą modą.

34. Chwalę inteligencję moich znajomych, odniesione przez nich sukcesy.

35. Z optymizmem wyrażam się o moich przyszłych sukcesach.

36. Zachowuję się tak, by inni dostrzegali moją sumienność.

37. Atakuję ludzi, którzy mnie krytykują.

38. Zwracam uwagę innych na fakt, że towarzyszy mi pech życiowy.

39. Staram się, by inni nie dowiedzieli się o mnie za dużo.

@RY1@i13/2010/011/i13.2010.011.000.0078.001.jpg@RY2@

BIBLIOGRAFIA

1. M. Aryle, „Zdolności społeczne”, w: „Psychologia społeczna w relacji ja–inni”, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1998, s. 77–104.

2. A. Bańka, „Psychologia organizacji”, w: „Psychologia. Podręcznik akademicki”, t. 3, „Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej”, red. J. Strelau, GWP, Gdańsk 2007.

3. R.W. Griffin, „Podstawy zarządzania organizacjami”, PWN, Warszawa 2004.

4. M. Leary, „Wywieranie wrażenia na innych. O sztuce autoprezentacji”, GWP, Gdańsk 2002.

5. S.P. Robbins, „Zachowania w organizacji”, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?