Kategorie

Kiedy premia jest nagrodą

Marcin Nowak
Polityka płacowa może zarówno motywować pracowników do jak najlepszej pracy, jak i zniechęcać do podejmowania pożądanych przez pracodawcę działań.

Jak zmotywować pracowników do lepszej pracy, jak dobrze zbudować system motywacyjny, to pytania, z którymi na co dzień borykają się pracodawcy. Na system wynagrodzeń obowiązujący w danej firmie składa się wiele elementów. System wynagrodzeń to zasady opłacania pracy pracowników. Dobry system wynagradzania powinien łączyć otrzymywane wynagrodzenie z trudnością i efektami świadczonej pracy.

Na system wynagrodzeń składa się płaca zasadnicza, określone dodatki do wynagrodzenia (np. dodatek za znajomość języków obcych, funkcyjny, stażowy), premie i nagrody, nagrody jubileuszowe, świadczenia w naturze (deputaty).

Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego pracownikowi mogą przysługiwać inne świadczenia pieniężne związane z pracą. Do tych świadczeń należą różne dodatki - obligatoryjne, wynikające bezpośrednio z Kodeksu pracy - fakultatywne ich przyznanie uzależnione jest od obowiązujących w zakładzie przepisów płacowych, nagroda jubileuszowa, premie regulaminowe, premie uznaniowe.

Zasady wynagradzania należy określić w układzie zbiorowym pracy albo w regulaminie, a gdy pracodawca nie ma obowiązku wydawania regulaminu, to w umowie o pracę.

Jak wynagrodzić pracownika

W dobie powszechnej emigracji zarobkowej o dobrego i wykwalifikowanego pracownik jest coraz trudniej. Dlatego pracodawcy podejmują różne kroki, aby zatrzymać najlepszych pracowników. W tym celu tworzą i stosują różne programy, których celem jest dowartościowanie najlepszych pracowników.

Do najpopularniejszych narzędzi motywujących zaliczamy:

• prowizję (wysokość wynagrodzenia stanowi procent osiągniętych przez pracownika obrotów, szczególnie polecana w przypadku handlowców),
• premię regulaminową (otrzymywana jest np. raz w roku, po spełnieniu określonych w regulaminie wynagradzania warunków),
• premię uznaniową,
nagrody (rzeczowe, prestiżowe).

Należy pamiętać, że powyższe narzędzia będą spełniały swoją rolę tylko wówczas, gdy pracownik będzie miał pełną wiedzę na ich temat. Dlatego dobrze jest już na początku współpracy poinformować pracownika o obowiązującym w firmie systemie wynagradzania.

Premia

Premia może być traktowana jako fakultatywny składnik wynagrodzenia. Oznacza to, że pracownik może, ale nie musi jej otrzymać. Przy ustalaniu prawa do premii konieczne jest precyzyjne określenie warunków i zasad jej przyznawania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 29 czerwca 2005 r. (I PK 272/04, Wokanda 2006/3/29), świadczenie, którego wypłata jest uzależniona od spełnienia konkretnego i podlegającego weryfikacji warunku, jest premią, a nie nagrodą uzależnioną od uznania pracodawcy.

Premia regulaminowa

Warunki otrzymania premii regulaminowej powinny zostać określone w regulaminie wynagradzania w sposób zrozumiały i czytelny dla pracowników, tak aby wiedzieli dokładnie, od czego zależy wysokość otrzymanej przez nich premii. W regulaminie wynagradzania pracodawca powinien więc określić szczegółowo warunki konieczne do otrzymania premii oraz jej wysokość. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 21 listopada 1985 r. I (PRN 90/85 OSNC 1986/9/149) postanowienia regulaminu premiowania mogą uzależniać prawo do premii od wykonania konkretnych zadań premiowych. Taki zapis w regulaminie będzie oznaczać, że każdy pracownik, który spełni warunki określone w przepisach, będzie miał prawo dopomagać się przyznania premii. Regułę premiowania stanowi zasada, według której zadania i wymagania stawiane pracownikowi z jednej strony oraz rodzaj i wysokość dodatkowego wynagrodzenia z drugiej strony powinny być skonkretyzowane.

Przy premii regulaminowej na szczególną uwagę zasługuje najnowsza uchwała Sądu Najwyższego z 7 lipca 2007 r. (I PZP 5/07), w której sąd orzekł, że pracownik uprawniony na podstawie zakładowego układu zbiorowego pracy i regulaminu premiowania do premii z zysku nie ma roszczenia o wypłatę tej premii za dany rok, jeżeli sprawozdanie finansowe pracodawcy za ten rok, wskutek utworzenia rezerwy na podstawie ustawy o rachunkowości, nie wykazało zysku. Powyższa uchwała oznacza, że nie zawsze, mimo że taki obowiązek wynika z przepisów płacowych, pracodawca musi wypłacać pracownikowi premię. Jeżeli więc nie został wypracowany zysk i pracodawca wykazał to w rocznym sprawozdaniu, to pracownik nie będzie mógł domagać się wypłaty premii.

Należy również wskazać, że premia regulaminowa nie realizuje w zasadzie celu zwiększenia motywacji wśród pracowników. Otrzyma ją każdy pracownik, który spełnia warunki określone w regulaminie (np. starannie wykonuje swoje obowiązki). Pracownik nabywa do niej prawo niezależnie od woli pracodawcy i może jej skutecznie dochodzić przed sądem.

Premia uznaniowa

Oprócz premii regulaminowej wyróżnia się premię uznaniową. Jej przyznanie uzależnione jest tylko i wyłącznie od decyzji pracodawcy. Dlatego wiele osób uważa ten rodzaj premii za swoistego rodzaju nagrodę. Twierdzenie to znalazło również swoje miejsce w orzecznictwie sądowym. I tak w wyroku z 6 czerwca 2000 r. (I PKN 705/99, OSNP 2001/24/713) Sąd Najwyższy stwierdził, że premia przewidziana w regulaminie wynagradzania, której wypłata uzależniona jest od jej uruchomienia i szczegółowego ustalenia warunków premiowania przez pracodawcę, do czasu wykonania tych czynności jest tzw. premią uznaniową (nagrodą). Nawet odręczna notatka przełożonego zawierająca obliczenia ewentualnej nagrody, której adresatem nie jest pracownik, nie stanowi przyrzeczenia jej wypłaty. W bardzo podobnym tonie wypowiadał się na ten temat Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 18 lutego 1991 r. (III APr 18/90, OSA 1991/2/7), w którym orzekł, że skoro regulamin przyznawania premii motywacyjnej nie precyzuje szczegółowych i sprawdzalnych kryteriów ustalania jej wysokości, to pracownik nie może w postępowaniu sądowym skutecznie podważać oceny zakładu pracy co do wysokości tej premii, gdyż ma ona w istocie charakter nagrody.

W odróżnieniu od premii regulaminowej, premia uznaniowa w doskonały sposób motywuje pracowników i zwiększa ich zaangażowanie w pracę. Będąc odpowiednio wykorzystywanym narzędziem finansowym w ręku pracodawcy, pozwoli na dowartościowanie i decenienie trudu najlepszych pracowników. Dlatego wysokość premii i jej częstotliwość powinny być adekwatne do efektów osiągniętych przez pracownika.

Nagroda

Kodeks pracy w art. 105 wskazuje, że nagrody i wyróżnienia mogą być przyznawane jedynie za: wzorowe wypełnianie swoich obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy zmierzające do podniesienia jej wydajności oraz jakości. W tych granicach pracodawca w sposób swobodny określa zasady udzielania nagród i wyróżnień.

Biorąc pod uwagę charakter nagród, pracodawca, gdy decyduje się na wprowadzenie w wewnętrznych aktach prawnych zapisów dotyczących zasad przyznawania nagród czy wyróżnień, powinien rozróżnić premię od nagrody.

Marcin Nowak

specjalista ds. prawa pracy „Konsalnet”

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.