Kategorie

Premia jako składnik motywujący

Marek Rotkiewicz
Marek Rotkiewicz
Jednym z istotnych elementów systemu motywacyjnego są wynagrodzenia pracowników, w szczególności zaś systemy premiowo-nagrodowe. Ważne jest także powiązanie dodatkowych składników wynagrodzenia z sytuacją finansową pracodawcy, co pozwoli na niewypłacanie tego elementu wynagrodzenia w okresach gorszej koniunktury gospodarczej, spadku zapotrzebowania na usługi lub towary oferowane przez firmę.

W praktyce często mylimy nagrodę z premią, są to jednak świadczenia o całkowicie odmiennym charakterze.

Subiektywnie lub obiektywnie

Premia jest składnikiem wynagrodzenia, który przysługuje po spełnieniu warunków określonych w regulaminie wynagradzania. Nagroda zaś jest świadczeniem w pełni uznaniowym.

Reklama

Przyznanie nagrody często zależy od subiektywnej oceny pracy danej osoby przez przełożonych. Sam fakt dobrego wykonywania pracy nie daje pracownikowi nigdy roszczenia o jej przyznanie. Roszczenie o wypłatę nagrody przysługuje dopiero wtedy, gdy została już przyznana, lecz niewypłacona w przyjętym terminie.

Premia zaś jest ruchomą częścią wynagrodzenia (zmienną) należną pracownikowi w zależności od osiągnięcia wymiernych wyników pracy. Prawo do niej powstaje w konsekwencji spełnienia z góry określonych, obiektywnych przesłanek, które powinny zostać wskazane w umowie o pracę lub w przepisach wewnątrzzakładowych – regulaminie wynagradzania, regulaminie premiowania.

Przy rozróżnieniu obu tych świadczeń nie ma znaczenia ich nazwa. Uznaniowość w przyznawaniu danego świadczenia wskazuje, iż mamy do czynienia faktycznie z nagrodą, nawet jeżeli przepisy wewnątrzzakładowe nazywają ją premią. Wypłata zaś świadczenia po spełnieniu przez pracownika obiektywnych kryteriów (np. osiągnięcie określonej wartości sprzedaży, zawarcie określonej liczby umów w kontrahentami itp.) decyduje o tym, że jest to premia.

W wyroku z 21 września 2006 r. (II PK 13/06, OSNP 2007/17-18/254) Sąd Najwyższy podkreślił, że pracodawca, ustalając spełnienie przez pracownika ocennych warunków przyznania świadczenia, dysponuje pewnym zakresem swobody, lecz jeśli są to warunki konkretne i sprawdzalne, to świadczenie jest premią, a nie nagrodą.


Jasno i konkretnie

Dobrze skonstruowany system premiowania pracowników jest skutecznym narzędziem motywacyjnym. Wprowadzając odpowiednie zapisy do regulaminu wynagradzania, należy pamiętać, aby system:

  • był przejrzysty i spójny – pracownicy muszą być świadomi rodzaju i wartości nagród oraz warunków, od jakich zależy ich przyznanie,
  • podkreślał pozytywny charakter bodźców, a zatem nagradzał za osiągnięcia, nie zaś zmniejszał wynagrodzenia za przeciętne efekty pracy,
  • miał zróżnicowaną wewnętrzną strukturę, tzn. dawał możliwość dostosowania jego elementów do pracownika, zarówno z punktu widzenia osiągnięć, jak i potrzeb pracownika.

Ponadto regulamin premiowania musi być spójny z polityką personalną i strategią firmy.

Premia zależna od efektów

Reklama

W firmach, w których istnieje system ocen okresowych, premie mogą być powiązane z wynikami ocen. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe skonstruowanie kryteriów oceny oraz rzetelność jej dokonywania. Ocena pracy pracownika nie może służyć jego ukaraniu, powinna natomiast wyznaczać kierunki rozwoju i zmiany pożądane przez pracodawcę.

W odniesieniu do wszystkich pracowników, których praca związana jest bezpośrednio z obrotami firmy, przyznanie oraz wysokość premii często wiąże się z przekroczeniem określonego poziomu sprzedaży, zawarciem określonej liczby umów z nowymi klientami. W tym zakresie dobrym rozwiązaniem dla pracodawcy jest odniesienie do poziomu przychodów firmy. Przy takiej konstrukcji premii jej wysokość powinna stanowić znaczącą część wynagrodzenia pracownika. Pracodawca w ten sposób pośrednio przenosi część obciążającego go ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością na zatrudnione osoby, które otrzymują dodatkowe pieniądze wówczas, gdy ich praca przysporzy określoną korzyść dla firmy. W dopuszczalny prawnie sposób wiążemy w tym przypadku część wynagrodzenia pracownika z sytuacją finansową firmy.

Benefity po bilansie

Premie można powiązać bezpośrednio z sytuacją finansową firmy. W tym znaczeniu najlepszym rozwiązaniem jest wprowadzenie premii za okresy dłuższe niż miesięczne (kwartalne, półroczne czy nawet roczne).

Taki zapis powoduje, że w razie pogorszenia się koniunktury (spadku przychodów poniżej określonej wartości) premia nie zostanie wypłacona. Ponadto na uwagę zasługuje „zbiorczy” charakter premii, który w znaczący sposób może wpływać na:

  • współpracę pomiędzy pracownikami – otrzymanie premii jest uwarunkowane osiągnięciem założonych efektów przez cały zespół; dzięki takim zapisom pracownicy sami się kontrolują, motywują, dobierają w zespoły, pracodawca zaś ma możliwość lepszej oceny ich pracy,
  • zmniejszenie absencji pracowniczych – nieobecności powodują zmniejszenie ilości wykonanej pracy, a tym samym wpływają na wysokość wypracowanej premii; przy tak określonych warunkach premii pracownicy sami ograniczają liczbę dni nieobecności w pracy.

PRZYKŁAD

W przepisach wewnętrznych wskazano, że dyrektor może przyznać pracownikom wyróżniającym się w pracy nagrodę pieniężną. Określenie takie wskazuje na całkowitą dowolność w zakresie przyznawania tego świadczenia.

Fragment regulaminu wynagradzania.

Zasady premiowania

1. Pracownikom, którzy zgodnie z regulaminem oceny okresowej otrzymali ocenę ogólną bardzo dobrą w zakresie co najmniej trzech kryteriów oceny, przysługuje premia pieniężna w kwocie 1,5 tys. zł brutto.

2. Pracownikom, którzy zgodnie z regulaminem oceny okresowej otrzymali ponowną ocenę bardzo dobrą w zakresie co najmniej trzech kryteriów oceny przy kolejnej ocenie, przysługuje premia w wysokości 2 tys. zł brutto.

3. Premia w wysokości wskazanej w pkt 2 przysługuje także przy każdej kolejnej ocenie bardzo dobrej.

4. Premia wypłacana jest w najbliższym terminie wypłaty wynagrodzenia po dokonaniu oceny.

Fragment regulaminu wynagradzania.

Zasady premiowania

Jeśli przychód ze sprzedaży towarów i usług pracodawcy przekroczy w poprzednim kwartale kwotę ........, to pracownicy zatrudnieni w dziale handlowym mają prawo do premii w kwocie ........... do równego podziału. Premie wypłacane są w najbliższym terminie wypłaty wynagrodzenia po zamknięciu rozliczenia kwartału.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?