Dokumentacja prawa do świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

Okoliczności wypadku przy pracy są ustalane w protokole powypadkowym lub karcie wypadku na podstawie zeznań uczestników zdarzenia i zebranej dokumentacji. Brak odpowiednich dokumentów lub ich nieprawidłowe sporządzenie wyklucza możliwość ubiegania się o świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego.

Złożyłem wniosek o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy, któremu uległem w styczniu br. Do wniosku nie dołączyłem protokołu powypadkowego, ponieważ mój zakład pracy robił mi trudności ze sporządzeniem tego dokumentu. Uzyskałem informację, że ZUS powinien wyznaczyć termin badania przez lekarza orzecznika w terminie 7 dni od złożenia wniosku. Tymczasem termin badania wyznaczono mi dopiero na początku kwietnia 2007 r. Czy przysługują mi odsetki z tytułu oczekiwania na orzeczenie lekarza orzecznika? Lekarz orzecznik orzekł 10% uszczerbku na zdrowiu.
Jeśli ZUS wypłacił jednorazowe odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o przyznaniu jednorazowego odszkodowania, to nie należą się Panu odsetki za zwłokę w wypłacie tego świadczenia.

ZUS ma obowiązek ustalić termin badania ubezpieczonego przez lekarza orzecznika w ciągu 7 dni od dnia otrzymania wniosku o ustalenie procentowego uszczerbku na zdrowiu i przyznanie jednorazowego odszkodowania. Jednak ZUS może rozpatrzyć prawo do świadczenia dopiero na podstawie pełnej dokumentacji. Do wniosku powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość - w przypadku pracowników jest to przede wszystkim protokół ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku przy pracy (w przypadku innych ubezpieczonych - karta wypadku).

Przed skierowaniem do lekarza orzecznika organ rentowy przeprowadza analizę przedłożonych dokumentów i wyjaśnia wszelkie wątpliwości oraz uzupełnia brakujące dokumenty. Wyznaczenie daty badania w terminie 7 dni od daty otrzymania wniosku należy rozumieć jako ustalenie terminu badania od wyjaśnienia ostatniej okoliczności w sprawie.

Wyjaśnieniem ostatniej okoliczności w sprawie jest złożenie protokołu powypadkowego. Gdy do sporządzenia karty wypadku jest zobowiązany ZUS, to datą wpływu wszystkich dokumentów niezbędnych do uznania przez ZUS zdarzenia za wypadek przy prowadzeniu działalności jest data zgłoszenia wypadku i sporządzenia karty wypadku.

Gdyby ZUS nie czekał na dokumenty potwierdzające okoliczności wypadku, najpierw odbyłoby się badanie lekarza orzecznika i wydanie orzeczenia ustalającego procentowy uszczerbek na zdrowiu lub niezdolność do pracy spowodowaną wypadkiem przy pracy, a następnie ewentualnie ZUS wydałby decyzję odmawiającą przyznania świadczeń wobec nieuznania zdarzenia za wypadek przy pracy z powodu braku tych dokumentów.

Odsetki z powodu opóźnienia w wypłacie jednorazowego odszkodowania przysługują jedynie wówczas, gdy ZUS spóźni się z wypłatą świadczenia. Termin na wydanie decyzji wynosi 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej o procentowym uszczerbku na zdrowiu oraz od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Natomiast wypłata jednorazowego odszkodowania powinna być zrealizowana w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji.

Z Pana pytania nie wynika, kiedy zostało wydane orzeczenie lekarza orzecznika, kiedy wydano decyzję i kiedy zrealizowano wypłatę. Dlatego nie można jednoznacznie wskazać, czy wystąpiło opóźnienie w wypłacie jednorazowego odszkodowania i czy przysługują Panu odsetki z tytułu takiego opóźnienia.

Prowadzę działalność gospodarczą od 1 marca 2006 r., a już 3 kwietnia uległem wypadkowi przy prowadzeniu tej działalności. Od ponad 30 dni przebywam na zwolnieniu lekarskim. Czy otrzymam zasiłek z ubezpieczenia wypadkowego (nie przystąpiłem do ubezpieczenia chorobowego)?
Jeśli ZUS uzna to zdarzenie za wypadek przy prowadzeniu działalności, będzie Pan miał prawo do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego w wysokości 100% podstawy wymiaru i będzie on wypłacany za cały okres zwolnienia lekarskiego. Do jego wypłaty nie jest konieczne przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego.

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która uległa wypadkowi przy jej wykonywaniu, powinna zgłosić się do ZUS w celu ustalenia okoliczności wypadku w karcie wypadku. Na podstawie karty wypadku sporządzonej przez ZUS prowadzi on dalsze postępowanie w celu ustalenia, czy zdarzenie, na skutek którego taka osoba została poszkodowana, należy zakwalifikować jako wypadek przy prowadzeniu działalności.

Jeżeli ZUS uzna, że jest to wypadek przy prowadzeniu działalności gospodarczej, osobie przebywającej na zwolnieniu lekarskim na skutek tego zdarzenia przysługuje prawo do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego, ale pod warunkiem, że nie zalega ona ze składkami na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł. W razie wyższej kwoty zadłużenia, ZUS podejmuje wypłatę zasiłku dopiero po uregulowaniu należności, jeśli nastąpi to nie później niż w terminie 6 miesięcy od ostatniego dnia zwolnienia lekarskiego. Po upływie tego okresu prawo do zasiłku chorobowego ulega przedawnieniu.

Czy składając wniosek o przyznanie jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy mojego pracownika mam obowiązek dołączyć oprócz protokołu powypadkowego również protokoły przesłuchania poszkodowanego i świadków? Czy dokumenty te można złożyć jako kserokopie i poświadczyć je za zgodne z oryginałem?
W ZUS należy złożyć jeden egzemplarz protokołu powypadkowego (zespół powypadkowy powinien sporządzić go w niezbędnej liczbie egzemplarzy). Na żądanie ZUS dodatkowo powinien Pan dołączyć protokoły przesłuchania świadków poświadczone za zgodność z oryginałem, a oryginały tych dokumentów przechowywać w zakładzie przez 10 lat.

Płatnik składek po otrzymaniu wniosku o przyznanie odszkodowania kompletuje dokumentację niezbędną do ustalenia uszczerbku na zdrowiu pracownika, w szczególności protokół powypadkowy. Zespół powypadkowy sporządza ten protokół w niezbędnej liczbie egzemplarzy. Protokół ten jest składany w ZUS wraz z wnioskiem o jednorazowe odszkodowanie, który powinien zawierać dane identyfikacyjne:
- płatnika składek: numery NIP i REGON,
- ubezpieczonego: numery PESEL i NIP, a gdy ubezpieczony nie posiada tych numerów lub jednego z nich - serię i numer dowodu osobistego albo paszportu.

Przepisy nie zawierają postanowień uzasadniających żądanie dołączenia do wniosku dokumentacji, na podstawie której sporządzono protokół powypadkowy. Jednak ZUS, jako płatnik jednorazowego odszkodowania, może zwrócić się o uzupełnienie wniosku o dokumenty, na podstawie których został sporządzony protokół powypadkowy.

W szczególności robi to wtedy, gdy sprawa jest skomplikowana lub budzi wątpliwości np. w zakresie kwalifikacji wypadku. Powyższy sposób postępowania wynika z ogólnych zasad nakładających na ZUS obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w celu jej poprawnego załatwienia.

Jeżeli pracodawca (płatnik składek) odmówi udostępnienia tej dokumentacji, ZUS może przeprowadzić kontrolę u płatnika składek w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy.

We wrześniu 2006 r. uległam wypadkowi przy pracy. Jestem zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Pracodawca odmówił mi sporządzenia dokumentacji powypadkowej. Co mogę zrobić w tej sytuacji? Chciałabym wystąpić z wnioskiem o świadczenie z tytułu wypadku.
Powinna Pani złożyć w ZUS wniosek o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy, jednocześnie powiadamiając ZUS o odmowie sporządzenia przez pracodawcę protokołu powypadkowego i ustalenia okoliczności oraz przyczyn wypadku przy pracy. Na tej podstawie ZUS wyda decyzję o odmowie przyznania prawa do tych świadczeń z powodu nieprzedstawienia protokołu powypadkowego. Decyzja umożliwi Pani dochodzenie swoich praw na drodze sądowej.

Postępowanie w sprawach o świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego jest prowadzone przez instytucję ubezpieczeniową w trybie administracyjnym. Dopiero po wydaniu decyzji przez ZUS może być wszczęte postępowanie przed sądem ubezpieczeń społecznych na podstawie odwołania od tej decyzji.

ZUS wydaje decyzję odmawiającą przyznania świadczeń wypadkowych w przypadku:
- nieprzedstawienia protokołu powypadkowego lub karty wypadku,
- nieuznania zdarzenia za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej w protokole powypadkowym lub w karcie wypadku,
- gdy protokół powypadkowy lub karta wypadku zawierają stwierdzenia bezpodstawne.


Podstawa prawna:
- art. 3, art. 6-9, art. 15, art. 22 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU nr 199, poz. 1673 ze zm.),
- § 1 ust. 2, § 5 rozporządzenia z 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (DzU nr 234, poz. 1974 ze zm.),
- § 8 ust. 3 rozporządzenia z 28 lipca 1998 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy (DzU nr 115, poz. 744 ze zm.).


Orzecznictwo uzupełniające:Organ rentowy rozpoznający wniosek o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy nie jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym w sprawie z powództwa pracownika przeciwko pracodawcy o ustalenie lub zmianę protokołu powypadkowego w zakresie uznania zdarzenia za wypadek przy pracy (art. 365 § 1 k.p.c.); wyrok taki nie ma powagi rzeczy osądzonej w sprawie toczącej się na skutek odwołania od decyzji organu rentowego (art. 366 k.p.c.). (Uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 2004 r., II UZP 8/04, OSNP 2005/5/68)