Kategorie

Negatywny wpływ czynników biologicznych na personel szpitalny

Andrzej Dziedzic
W każdym szpitalu zatrudniającym około 600 pracowników co roku w ciąży jest 10–15 kobiet zatrudnionych w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. Rolą specjalisty ds. bhp jest zadbanie o to, by miały świadomość zagrożeń dla zdrowia swojego i dziecka. Bezwzględnie należy przestrzegać zakazu pracy kobiet w kontakcie z czynnikami biologicznymi wymienionymi w rozporządzeniu w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla ich zdrowia. Ważne jest również poruszenie zagadnień związanych ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi w trakcie szkoleń, a także w ocenie ryzyka zawodowego.

Kobiety pracujące w służbie zdrowia narażone są na działanie czynników biologicznych, które mogą powodować zaburzenia rozwoju ich dzieci. Zaburzenia takie mogą dotyczyć kobiet, które w czasie ciąży przebyły infekcje wirusowe, zakażenia bakteryjne lub zakażenia pierwotniakami.

Wiedza na temat szkodliwości czynników biologicznych oddziaływujących negatywnie na organizm pracowników powinna być przekazywana pracownikom służby zdrowia na bieżąco, czy to na szkoleniach okresowych, instruktażach, czy w trakcie kontroli warunków pracy. Niejednokrotnie rutyna w wykonywaniu obowiązków służbowych powoduje zwiększenie ryzyka wystąpienia zagrożenia biologicznego, dlatego tak ważne jest dotarcie do świadomości pracownika z informacją, że niezastosowanie się do procedur wdrożonych w zakładzie może w konsekwencji przyczynić się do wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia.

Wysokie ryzyko urodzenia dziecka z wadą wrodzoną mają kobiety, które w pierwszych 10 tygodniach ciąży przebyły różyczkę. Wirus cytomegalii wywiera szkodliwy wpływ na organizm noworodka, gdyż powoduje pierwotne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego. Zakażenie kobiety ciężarnej wirusem opryszki może być niebezpieczne dla niej samej (zapalenie płuc), zaś przeniesienie wirusa z matki na płód może powodować powstanie wad wrodzonych. Ryzyko wad jest również wyższe u dzieci kobiet, które w czasie ciąży przebyły infekcje grypowe lub grypopochodne (nie wszystkie badania potwierdzają tę opinię). Z innych infekcji wirusowych niebezpieczne dla płodu jest zakażenie parwowirusem (choroba zakaźna wywoływana przez parwowirus B19; parwowirus jest wirusem rozpowszechnionym wśród zwierząt, który rozwija się w krwinkach czerwonych i może doprowadzić do anemii). Często objawy są praktycznie niezauważalne. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Parwowirus powoduje poronienia, wewnątrzmaciczną śmierć płodu lub powstanie wad wrodzonych. Wirus świnki powoduje dwukrotny wzrost ryzyka poronienia samoistnego, a ponadto może być przyczyną wad serca. Kobiety, które są zarażone wirusem WZW B (seropozytywne), przekazują zakażenie potomstwu, co podwyższa ryzyko śmierci z powodu marskości wątroby lub raka wątroby w wieku dorosłym. W przypadku nosicielstwa przez matki wirusa HIV rodzą się dzieci o obniżonej masie ciała i większa jest śmiertelność tych dzieci w okresie noworodkowym i dzieciństwie. U wszystkich dzieci zakażonych w okresie okołoporodowym dochodzi w końcu do pełnego rozwoju choroby i przedwczesnej śmierci. Toksoplazmoza może być powodem poronienia, przedwczesnego porodu i obumarcia płodu.

WSKAZÓWKA!

Największe ryzyko zakażeń występuje u personelu medycznego mającego kontakt z chorymi i zakażonym materiałem biologicznym. Dlatego najważniejsze jest postępowanie profilaktyczne.


Kobiety w ciąży, zwłaszcza zatrudnione w strefie największego zagrożenia wymagającej stosowania najostrzejszych rygorów, np.: na bloku operacyjnym, trakcie porodowym, oddziałach intensywnej terapii itp. oraz w strefach, w których istnieje duże prawdopodobieństwo zakażenia, np.: na oddziałach zakaźnych, salach chorych septycznych, kuchniach mlecznych itp., przede wszystkim powinny być bezwzględnie przeniesione do strefy, gdzie zagrożenie zakażeniem jest mniejsze. Obszary o stosunkowo najmniejszym zagrożeniu, to: ambulatoria, poczekalnie, jadalnie i inne pomieszczenia socjalne. Jednak nawet przeniesienie kobiety w ciąży do takiej strefy nie eliminuje zagrożenia. Należy także pamiętać o innych działaniach profilaktycznych przy narażeniu na czynniki biologiczne.

Brak dostatecznej wiedzy ze strony specjalisty ds. bhp na temat szkodliwości biologicznych oddziaływujących negatywnie na organizm pracownika może przyczynić się do zwiększenia zachorowalności, a w konsekwencji negatywnych skutków zdrowotnych u kobiet w ciąży i ich potomstwa. Specjalista ds. bhp powinien czynnie uczestniczyć w nadzorowaniu stanowisk pracy, gdzie pracują kobiety w ciąży. Należy zwracać uwagę personelu medycznego, zarówno bezpośrednio narażonych kobiet, jak i osób kierujących pracownikami, na poważne zagrożenia, na jakie narażona jest kobieta w ciąży. Odsunięcie jej od pracy ze stanowiska pracy, gdzie mogą wystąpić czynniki biologiczne, jest najważniejsze w profilaktyce. Najczęściej spotykanym rozwiązaniem stosowanym do pracownic w ciąży, które pracują w szpitalach lub innych zakładach opieki zdrowotnej, jest niestety kilkumiesięczna przerwa w pracy.

Za działania profilaktyczne odpowiedzialny jest pracodawca przez swoich pracowników pełniących w zakładzie funkcje kierownicze. W służbie zdrowia są nimi: ordynatorzy, pielęgniarki oddziałowe, przełożone pielęgniarek, pielęgniarki epidemiologiczne. Należy pamiętać, że to pracodawca odpowiada za stworzenie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a tym samym za działania profilaktyczne. Specjalista ds. bhp pełni w tym przypadku funkcje doradcze i kontrolne.

Profilaktyka pierwotna – techniczna

Zaliczamy do niej:

  • rozwiązania techniczne i nowe technologie: wyodrębnione pomieszczenia, skuteczna wentylacja pomieszczeń, nowoczesny sprzęt laboratoryjny (automatyczne strzykawki do pobierania krwi, automatyczne dozowanie przy wykonywaniu oznaczeń analitycznych, sprzęt jednorazowego użytku, w przypadku sprzętu wielorazowego użytku stosowanie skutecznej sterylizacji);
  • organizacja pracy – kształtowanie prawidłowych warunków pracy w zakresie stanowiska pracy i procesu pracy, zapewniające bezpieczeństwo i ochronę pracowników przed działaniem czynników biologicznych (np. dbanie o stan pomieszczeń, eliminowanie pośpiechu, zatłoczenia stanowisk pracy, wyposażenie stanowiska pracy w sprzęt automatyczny, dobrze zmywalne powierzchnie stołów do pracy i podłóg odporne na kwasy, zasady i środki dezynfekcyjne, odpowiednie oświetlenie stanowiska, dostęp do środków czystości).

WAŻNE!

Jednym z podstawowych środków profilaktyki pierwotnej jest stosowanie indywidualnych środków ochrony odpowiednich do rodzaju i poziomu narażenia (odzież ochronna, maseczki, rękawice).


Za zabezpieczenie pracownika w środki ochrony indywidualnej i prawidłowe korzystanie z nich jest odpowiedzialny bezpośredni przełożony, natomiast specjalista ds. bhp powinien często przeprowadzać kontrole stanowisk pracy pod kątem prawidłowego wykorzystywania przydzielonych pracownikowi środków ochrony indywidualnej. Nagminnie powtarzającym się uchybieniem ze strony pracowników ochrony zdrowia jest wynoszenie odzieży roboczej z zakładu pracy i pranie jej w miejscu zamieszkania. Jest to niedopuszczalne i sprzeczne z przepisami. Używanie odzieży roboczej i środków ochrony indywidualnej zmniejsza ryzyko narażenia na czynniki biologiczne;

  • wyposażenie stanowiska w sprzęt i środki umożliwiające skuteczną dezynfekcję (oddzielne umywalki do rąk, środki dezynfekcyjne do ciała, sprzętu i narzędzi);
  • środki dezynfekcyjne do powierzchni (ścian, podłóg);
  • zapewnienie warunków bezpiecznego zbierania, przechowywania i usuwania odpadów (hermetyczne pojemniki na odpady, bezpieczne przechowywanie czynnika biologicznego);
  • stosowanie lamp bakteriobójczych przepływowych;
  • informowanie pracowników podejmujących pracę o istniejących zagrożeniach biologicznych w miejscu pracy;
  • systematyczne szkolenie pracowników w zakresie zagrożenia dla zdrowia i życia spowodowanego działaniem czynników biologicznych, środków zapobiegawczych, wymagań higienicznosanitarnych, działań w przypadku awarii lub wypadku, wyposażenia i stosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej.

Bardzo ważnym działaniem profilaktycznym jest opracowanie i przestrzeganie procedur bezpiecznego postępowania ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi (postępowanie z materiałem zakaźnym, procedury dezynfekcji, plan na wypadek awarii).

WSKAZÓWKA!

Procedury postępowania z czynnikiem biologicznym powinien opracować zespół ds. zakażeń wewnątrzszpitalnych, w którego składzie powinni być: lekarz ze specjalizacją chorób zakaźnych, pielęgniarka epidemiologiczna, lekarz sprawujący opiekę profilaktyczną. Specjalista ds. bhp może być zaangażowany w tworzenie procedur bezpieczeństwa w związku z kontaktem z czynnikiem biologicznym, ale należy pamiętać, że w większości przypadków specjalista ds. bhp nie ma wykształcenia medycznego, jego zasób wiedzy zawęża się do wiedzy wyłącznie teoretycznej. Rady mogą dotyczyć środków organizacyjnych, technicznych, a nie czysto medycznych.

  • nadzór nad przestrzeganiem prawidłowego stosowania procedur i przepisów;
  • wprowadzenie obowiązku zgłaszania nieprawidłowości przez pracowników;
  • prowadzenie rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych i rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych, zakwalifikowanych do grup 3 i 4 zagrożenia;
  • opracowanie i przestrzeganie instrukcji bhp;
  • prowadzenie badań na obecność szkodliwego czynnika biologicznego.

WSKAZÓWKA!

Ocena ryzyka zawodowego, która jest jednym z elementów profilaktyki pierwotnej, powinna uwzględniać zagrożenia i działania profilaktyczne wynikające z rodzaju pracy kobiet w ciąży i karmiących piersią.


Specjalista ds. bhp powinien weryfikować ocenę ryzyka zawodowego, tj. czy są w niej zapisy uwzględniające czynniki biologiczne, opracowane procedury, czy są dostosowane do danego rodzaju zagrożenia środki ochrony indywidualnej, a następnie czy pracownicy wiedzą, jak mają się zachować w sytuacji zagrożenia i jakie skutki niesie za sobą niestosowanie się do procedur.

Profilaktyka wtórna – medyczna

Należą do niej:

  • badania profilaktyczne pracowników (wstępne, okresowe, kontrolne);
  • badania profilaktyczne, z których pracownik może skorzystać po ustaniu narażenia na czynnik biologiczny;
  • w przypadku rozpoznania u pracownika choroby, która może być skutkiem narażenia na szkodliwy czynnik biologiczny, pracodawca ma obowiązek zapewnienia pozostałym pracownikom narażonym na ten czynnik możliwości przeprowadzenia badań lekarskich w takim samym stopniu jak choremu pracownikowi;
  • procedura postępowania po ekspozycji na krew (po zakłuciu);
  • szczepienia obowiązkowe – wynikające z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionych na tych stanowiskach;
  • szczepienia zalecane – szczepienie przeciwko grypie, różyczce itp.

WAŻNE!

Kobiety w ciąży i karmiące piersią nie mogą wykonywać prac stwarzających ryzyko zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej i półpaśca, wirusem różyczki, wirusem HIV, wirusem cytomegalii, pałeczką listeriozy, toksoplazmozą. Takie prace koniecznie muszą znaleźć się w wykazie prac wzbronionych kobietom. Specjalista ds. bhp jest odpowiedzialny za to, aby właściwe zapisy znalazły się w odpowiednim akcie prawnym w zakładzie pracy (regulamin pracy, układ zbiorowy pracy lub inny). Zakaz wykonywania prac wzbronionych kobietom, wymienionych w wykazie, musi być bezwzględnie przestrzegany.

LITERATURA

  • „Jak stworzyć bezpieczne i zgodne z zasadami ergonomii warunki pracy dla personelu kobiecego w zakładach służby zdrowia?”, Łódź 2000,
  • „Poradnik Inspektora bhp”, Wrocław 1993.

PODSTAWA PRAWNA

  • Art. 179, art. 2376–23710 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (DzU z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.),

● Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 28 listopada 2005 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy oraz szczepień ochronnych wskazanych do wykonania pracownikom podejmującym pracę lub zatrudnionych na tych stanowiskach (DzU z 2005 r., nr 250, poz. 2113).

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.