Stażowe w nowej odsłonie: prawie połowa firm nie płaci za praktyki czy staże. Przełomowa ustawa o stażach ma to zablokować

• Na etapie opiniowania znajduje się obecnie projekt ustawy o numerze UD307, zakazującej bezpłatnych staży i regulującej ich organizację
• Obowiązek zawarcia pisemnej umowy stażu, określenia programu, wskazania opiekuna, wydania zaświadczenia po zakończeniu współpracy oraz wypłaty wynagrodzenia w wysokości co najmniej 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału
• Nowa ustawa o stażach
• Staż nieletnich
• Staż to często pierwszy kontakt młodej osoby z realnym środowiskiem pracy
• Stażowe na nowych zasadach, bo młodzi chcą wynagrodzenia, ale sprawdzają też jakość pracodawcy
• Nowe przepisy mogą obnażyć cyfrowe zaległości firm

Na etapie opiniowania znajduje się obecnie projekt ustawy o numerze UD307, zakazującej bezpłatnych staży i regulującej ich organizację

Na etapie opiniowania znajduje się obecnie projekt ustawy o numerze UD307, zakazującej bezpłatnych staży i regulującej ich organizację. Według danych przywoływanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 30 proc. przedsiębiorstw przyjmuje młode osoby na praktyki absolwenckie, a 45,5 proc. pracodawców oferujących taką formę współpracy nie proponuje wynagrodzenia.

Tylko co 10. polski student nie rozgląda się za możliwościami pracy lub stażu. Dla 51 proc. szukających zatrudnienia wynagrodzenie pozostaje decydującym czynnikiem wyboru, ale 60 proc. szuka również niezależnych informacji o pracodawcach w mediach społecznościowych, artykułach lub na forach. Planowane przepisy mają zakazać bezpłatnych staży i uporządkować ich organizację. Wiele firm postrzega to głównie jako dodatkowy koszt, ale ekspert zwraca uwagę, że dobrze zaprojektowany staż może też stanowić wartościowe źródło pozyskiwania talentów.

Obowiązek zawarcia pisemnej umowy stażu, określenia programu, wskazania opiekuna, wydania zaświadczenia po zakończeniu współpracy oraz wypłaty wynagrodzenia w wysokości co najmniej 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału

Projekt ustawy zakłada m.in. obowiązek zawarcia pisemnej umowy stażu, określenia programu, wskazania opiekuna, wydania zaświadczenia po zakończeniu współpracy oraz wypłaty wynagrodzenia w wysokości co najmniej 35 proc. przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału (obecnie byłoby to ok. 3,3 tys. zł brutto miesięcznie). Osoba na stażu miałaby też prawo do określonej liczby dni wolnych w zależności od przepracowanego okresu, a sam staż w jednej organizacji mógłby trwać maksymalnie 6 miesięcy. Dla firm oznacza to konieczność uporządkowania dokumentacji, planowania budżetów i procesów ewidencji czasu pracy oraz sposobu oceny efektów stażu.

Nowa ustawa o stażach

Jak wynika z uzasadnienia, celem ustawy jest uporządkowanie zasad organizacji staży na otwartym rynku pracy, podniesienie ich jakości, ochrona praw stażystów oraz wyeliminowanie bezpłatnych staży i zapobieganie zastępowaniu nimi stosunku pracy. Ustawa ma zastąpić dotychczasową ustawę o praktykach absolwenckich (likwidując możliwość bezpłatnych praktyk) i dostosować polskie przepisy do nowych zaleceń UE w sprawie ram jakości staży. Obecny stan prawny jest rozproszony, brakuje jednolitych standardów, a stażyści często traktowani są jako darmowa siła robocza bez odpowiedniego nadzoru. Z badań wynika, że ponad 1/3 pracodawców oferuje wyłącznie bezpłatne praktyki. Kluczowe zasady organizacji stażu (z wyłączeniem określonych ustaw):

• Zakres podmiotowy: ustawa dotyczy obywateli Polski, UE/EOG oraz wybranych grup cudzoziemców. Nie obejmuje staży z urzędów pracy, praktyk studenckich/szkolnych, ani staży w zawodach regulowanych (aby nie obciążyć pracodawców kosztami, co mogłoby ograniczyć miejsca dla uczniów/studentów).
• Definicja stażu: Zdobywanie wiedzy i doświadczenia na podstawie umowy, niebędące stosunkiem pracy.
• Limity i ograniczenia: Liczba stażystów zależy od liczby etatów u pracodawcy (jeśli nikt nie jest zatrudniony – max 1 stażysta). Nie można przyjąć na staż osoby, która była u danego pracodawcy zatrudniona lub odbywała staż w ciągu ostatnich 24 miesięcy.
• Umowa i program: Wymagana pisemna umowa (cywilnoprawna) i sprecyzowany program stażu, uwzględniający predyspozycje stażysty. Organizator musi wyznaczyć opiekuna. Staż może być realizowany zdalnie.
• Czas trwania i praca: Maksymalny czas trwania stażu to 6 miesięcy. Zakaz pracy szczególnie niebezpiecznej. Czas pracy: od 4 do 8 godzin na dobę i max 40h tygodniowo (możliwy staż w niepełnym wymiarze, min. pół etatu). Okres rozliczeniowy to max 3 miesiące.
• Wypowiedzenie: 7 dni (staż do 3 miesięcy) lub 14 dni (dłuższy staż).
• Dni wolne: 1 dzień za każdy przepracowany miesiąc w pierwszych 3 miesiącach, 2 dni za miesiąc w kolejnych miesiącach.
• Ochrona i BHP: Organizator musi zapewnić warunki BHP, szkolenia, odzież, profilaktykę zdrowotną, ochronę przed mobbingiem i transparentność w ogłoszeniach (w tym podanie wysokości wynagrodzenia).
• Dane osobowe: Katalog danych wymaganych od stażysty jest ograniczony do niezbędnego minimum, analogicznie jak przy kandydatach do pracy (zasada minimalizacji RODO).
• Wynagrodzenie i ubezpieczenie: Kluczowym rozwiązaniem jest obowiązek wypłaty świadczenia pieniężnego. Minimalna kwota to 35% przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału (niższe od płacy minimalnej ze względu na komponent edukacyjny i niższą intensywność pracy). Maksymalna równe przeciętnemu wynagrodzeniu (zapobiega zastępowaniu stażem umów o pracę).
• Przy niepełnym etacie świadczenie wypłaca się proporcjonalnie.
• Stażysta podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu (jak zleceniobiorcy) oraz ubezpieczeniu NNW, z opcją dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
• Stażysta ma m.in. przestrzegać czasu pracy, sumiennie wykonywać zadania i stosować się do poleceń. Po zakończeniu stażu organizator ma 7 dni na wydanie zaświadczenia. Za naruszenia przepisów (m.in. brak umowy, niewypłacanie świadczenia, brak dni wolnych, niezgodne z prawem zatrudnianie) grozi kara grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Staż nieletnich

Nieletni po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej mogą odbywać staż do 18. roku życia. Ich minimalne świadczenie to 250 zł miesięcznie. Organizator otrzymuje dofinansowanie z Funduszu Pracy w wysokości 250 zł/mies. (za min. 120h stażu w miesiącu).

Staż to często pierwszy kontakt młodej osoby z realnym środowiskiem pracy

W wielu organizacjach staże były dotąd organizowane ad hoc, bez wcześniejszego przemyślenia, czym dana osoba miałaby się zajmować, i opierały się na dość swobodnych ustaleniach między stażystą a firmą. Jeśli ta ustawa wejdzie w życie, będzie to niemożliwe do utrzymania. Nie musi to od razu oznaczać rozbudowanej biurokracji, ale na pewno będzie wymagać uporządkowania danych i narzędzi, co pozwoli zarządzać stażem tak samo świadomie, jak innymi procesami – onboardingiem, czasem pracy czy rozwojem pracownika – mówi Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w Factorial, wiodącej europejskiej firmie w obszarze technologii HR oraz AI. – Staż to często pierwszy kontakt młodej osoby z realnym środowiskiem pracy, więc liczy się nie tylko wynagrodzenie, ale też jasność zasad, informacja zwrotna, możliwość zdobycia konkretnych kompetencji i poczucie, że ten czas faktycznie jest wartościowy i przybliża do samodzielnej pracy.

Stażowe na nowych zasadach, bo młodzi chcą wynagrodzenia, ale sprawdzają też jakość pracodawcy

Według dostępnych danych polscy studenci są aktywni zawodowo – tylko 10 proc. nie rozgląda się za możliwościami pracy lub stażu. Jako oczekiwany miesięczny poziom wynagrodzenia netto w przypadku ofert stażowych 56 proc. wskazuje kwoty odpowiadające wysokości płacy minimalnej lub trochę wyższe. Dla 51 proc. badanych wynagrodzenie pozostaje decydującym czynnikiem wyboru pracodawcy, a już 44 proc. zwraca uwagę na jawność widełek płacowych.

Firmy często koncentrują się na tym, ile staż będzie kosztował, zapominając, że może on stanowić ważne źródło pozyskiwania nowych talentów. Warunkiem jest jednak odejście od przypadkowych i niejasno opisanych form współpracy na rzecz programów, które dają młodym osobom realną możliwość przetestowania konkretnej ścieżki zawodowej – mówi Tomasz Wykowski, Country Manager Poland w Factorial. – Jeżeli stażysta po kilku miesiącach nie wie, czego się nauczył, a manager nie potrafi ocenić, czy warto zaproponować mu dalszą współpracę, to taki staż nie spełnił swojej funkcji. Na propozycję nowych przepisów warto spojrzeć szerzej – dobrze zaprojektowany i uporządkowany proces stażowy jest nie tylko wartościowy dla młodej osoby, ale też biznesowo sensowny dla pracodawcy.

Autopromocja

Podstawa wymiaru składek ZUS. Praktycznie rozliczenia

Sprawdź

Nowe przepisy mogą obnażyć cyfrowe zaległości firm

Wdrożenie nowych zasad może być szczególnym wyzwaniem dla firm, w których procesy kadrowe nadal są rozproszone między arkuszami kalkulacyjnymi, dokumentami papierowymi i ręczną ewidencją. Tylko 21 proc. polskich przedsiębiorstw ma wysoki lub bardzo wysoki poziom cyfryzacji, co daje Polsce 21. miejsce wśród krajów UE. Niemal 40 proc. czasu pracy pochłaniają powtarzalne zadania administracyjne. Jedynie 23 proc. przedsiębiorstw korzysta z automatyzacji do oceny wpływu wykorzystywanych w firmie zasobów i narzędzi na procesy biznesowe.

Źródło: Projekt z dnia 18 listopada 2025 r., Ustawy o stażach oraz uzasadnienie