W jaki sposób ustalać premię w samorządzie

RADA

Mogą Państwo wprowadzić taką premię. Prawo do takiej premii powinno zostać powiązane z wymiernymi kryteriami (np. z wynikami okresowej oceny pracowniczej), po spełnieniu których pracownik nabywa roszczenia o wypłatę tego świadczenia.

UZASADNIENIE

Wprowadzone od 1 stycznia 2009 r. zmiany do zasad regulowania wynagrodzeń pracowników samorządowych pozwalają w silniejszy niż do końca ubiegłego roku sposób powiązać wynagrodzenie pracownika nie tylko z zajmowanym stanowiskiem, lecz także m.in. z jakością wykonywanej pracy. Może temu służyć wprowadzenie do regulaminu wynagradzania zasad premiowania pracowników.

W regulaminie wynagradzania jednostki samorządowej pracodawca samorządowy może się zdecydować na określenie – poza regulacjami obligatoryjnymi – takich kwestii jak:

• warunki przyznawania oraz warunki i sposób wypłacania premii i nagród innych niż nagroda jubileuszowa,

• warunki i sposób przyznawania dodatków wymienionych w przepisach ustawy (funkcyjny, specjalny) oraz innych dodatków.

Premia jest często mylona z nagrodą. Są to jednak świadczenia o całkowicie odmiennym charakterze. O ile nagroda ma charakter uznaniowy, o tyle premia jest ruchomą częścią wynagrodzenia (zmienną) należną pracownikowi z chwilą spełnienia wymiernych warunków. Prawo do niej powstaje w konsekwencji spełnienia określonych z góry, obiektywnych przesłanek.

Przy rozróżnieniu obu tych świadczeń nie ma znaczenia nadawana im nazwa, ale ich charakter. Uznaniowość w przyznawaniu danego świadczenia wskazuje, że mamy do czynienia faktycznie z nagrodą, nawet jeżeli przepisy wewnątrzzakładowe nazywają ją premią. Natomiast wypłata świadczenia po spełnieniu przez pracownika obiektywnych kryteriów (osiągnięcie określonej wartości sprzedaży, zawarcie określonej liczby umów z kontrahentami itp.) decyduje o tym, że mamy tutaj do czynienia z premią.

W jednostkach samorządowych nie uzależnimy premii od wysokości przychodów pracodawcy, obrotu, poziomu sprzedaży itp. Jednak nie oznacza to, że nie możemy znaleźć obiektywnych kryteriów, po spełnieniu których świadczenie to może przysługiwać. Na przykład, prawo do premii w samorządzie może zostać połączone z okresową oceną obowiązkową wobec pracowników samorządowych. Osiągnięcie określonego poziomu oceny dawałoby pracownikowi prawo do otrzymania premii w określonej w regulaminie kwocie. Każdy pracownik samorządowy zatrudniony na podstawie umowy o pracę na stanowisku urzędniczym, w tym na kierowniczym stanowisku urzędniczym, podlega okresowej ocenie. Ocena jest dokonywana periodycznie. Ustawa narzuciła maksymalne i minimalne wymiary przerw między ocenami – nie rzadziej niż raz na 2 lata i nie częściej niż raz na 6 miesięcy.

Obecnie obowiązująca ustawa o pracownikach samorządowych nie zawiera delegacji do wydania rozporządzenia regulującego szczegóły dotyczące przeprowadzania oceny. Do wprowadzenia takich regulacji jest zobowiązany kierownik jednostki samorządowej. Określa on w drodze zarządzenia sposób dokonywania okresowych ocen, okresy, za które jest sporządzana ocena, kryteria, na podstawie których jest sporządzana ocena, oraz skalę ocen, biorąc pod uwagę potrzebę prawidłowego dokonywania tych ocen oraz specyfikę funkcjonowania jednostki.

PRZYKŁAD

W załączniku do regulaminu wynagradzania w jednostce samorządowej X wprowadzono następujące postanowienia:

1. Pracownikom, którzy zgodnie z Regulaminem oceny okresowej pracowników obowiązującym w X otrzymali ocenę ogólną bardzo dobrą, przysługuje premia pieniężna w kwocie 1500 zł.

2. Pracownikom, którzy zgodnie z Regulaminem oceny okresowej otrzymali przy kolejnej ocenie ponownie ocenę bardzo dobrą, przysługuje premia w wysokości 2500 zł.

3. Premia w wysokości wskazanej w pkt 2 przysługuje także przy każdej kolejnej ocenie bardzo dobrej.

4. Premia jest wypłacana w najbliższym terminie wypłaty wynagrodzeń przypadającym po dokonaniu całościowej oceny pracowników w jednostce X.

Przy wprowadzeniu zasad premiowania takich jak przedstawione w przykładzie można osiągnąć w dłuższej perspektywie efekt w postaci polepszenia jakości pracy pracowników. Istotne może być także większe związanie się pracowników z jednostką – dłuższa praca może dawać im potencjalnie większe profity. Jednak przy takiej konstrukcji premii szczególnie istotna staje się rzetelność dokonywanej oceny.

O wypłatę takiej premii pracownik ma roszczenie – oczywiście po spełnieniu obowiązujących w jednostce zasad jej otrzymania. Nie jest to świadczenie uznaniowe, a tym samym pracodawca nie może wstrzymać się z jego wypłatą z powodu braku środków. Zaprzestanie wypłaty premii mogłoby nastąpić dopiero po zmianie regulaminu wynagradzania. Jednak w związku z tym, że zmiana ta byłaby zmianą na niekorzyść pracowników, musiałaby zostać poprzedzona zastosowaniem przez pracodawcę wypowiedzeń warunków płacy.

Podstawa prawna:

• art. 27, art. 39 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (DzU nr 223, poz. 1458),

• art. 77², art. 241¹³ Kodeksu pracy.